ۇستازدار كۇنىنە وراي وتكەن سالتاناتتى جيىندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى اسا ۇزدىك جەتىستىكتەرى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا سىڭىرگەن ايرىقشا ەڭبەگى ءۇشىن ءبىر توپ پەداگوگ جوعارى مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن ماراپاتتالدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇستازداردىڭ ەل بولاشاعىن قالىپتاستىرۋداعى ايرىقشا ءرولىن اتاپ ءوتىپ، پەداگوگ ەڭبەگىن قولداۋ مەن مۇعالىم مارتەبەسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ جالعاسا بەرەتىنىن ايتتى.
سوڭعى جەتى جىلدا ەلىمىزدە 1 ميلليوننان استام وقۋشىعا ارنالعان 1 342 مەكتەپ سالىندى. بيىل تاعى 101 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 460 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 217 زاماناۋي مەكتەپ بوي كوتەردى، ونىڭ 84-ءى اۋىلدىق جەردە ورنالاسقان. سونىمەن قاتار بيىل 12 مىڭنان استام تۇلەك پەداگوگيكا ماماندىعى بويىنشا مەملەكەتتىك گرانتقا يە بولدى، ولاردىڭ 2 مىڭنان استامى التىن بەلگى يەگەرى. مۇعالىمدەردىڭ شاكىرتاقىسى 2,5 ەسە ءوستى، ال جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا وڭىرلەردە 15 مىڭنان استام پەداگوگ جۇمىسقا قابىلداندى.
مەملەكەتتىك ناگراداعا يە بولعان وسكەمەن قالاسىنداعى جامبىل اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان وبلىستىق مامانداندىرىلعان مەكتەپ-گيمنازيا-ينتەرناتىنىڭ مۇعالىمى مەرۋەرت مۇقاشەۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇستاز مارتەبەسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان باستامالارىنىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. ول اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ مۇمكىندىگىن جاقىنداتۋ، جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ، كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستار پەداگوگتەردىڭ كاسىبي مۇمكىندىگىن كەڭەيتىپ، جاس ۇرپاققا ساپالى ءبىلىم مەن سانالى تاربيە بەرۋگە جاڭا سەرپىن بەرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
— بۇگىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولىنان مۇنداي جوعارى ناگرادا الۋ — ءسىز ءۇشىن دە، بۇكىل ۇستازدار قاۋىمى ءۇشىن دە زور مارتەبە. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭدى ەنگىزىپ، مۇعالىم كۇنىن جالپىۇلتتىق دەڭگەيگە كوتەرۋى ۇستازداردىڭ قوعامداعى بەدەلىن قالاي ارتتىردى؟
— بۇگىن اقوردا تورىندە باس قوسقان ۇستازداردىڭ ەرەكشە تەبىرەنىسى مەن تولقىنىسى پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ ءبىلىم سالاسىنا دەگەن ايالى ىقىلاسىن، پەداگوگتەرگە كورسەتكەن زور قۇرمەتى مەن تۇراقتى قولداۋىن ايقىن اڭعارتتى. بۇل سالتاناتتى ءسات مۇعالىمدىك ماماندىقتىڭ قاشان دا ەڭ قادىرلى، ەڭ قاسيەتتى تۋىندى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى.
بۇگىنگى سالتاناتتى جيىنعا جينالعان مۇعالىمدەردىڭ قاي-قايسىسى دا — ءوز كاسىبىنە ادال بولىپ، تاباندى ەڭبەگىنىڭ شىنايى جەمىسىن كورگەن مايتالمان ماماندار. ولار رەسپۋبليكامىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن، ءاربىر وبلىسى مەن شالعايداعى اۋىل-ايماقتارىنان استاناعا ارنايى ات باسىن بۇرعان.
ماراپات العان ءاربىر ۇستازدىڭ وقۋ-اعارتۋ سالاسىندا وزىندىك قولتاڭباسى مەن ايتۋلى جەتىستىكتەرى بار. مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان ۇستازدار قاۋىمىنا كورسەتىلگەن مۇنداي جوعارى دەڭگەيدەگى قۇرمەت پەن قوشەمەتتى ءاربىر پەداگوگ تەرەڭ تولقىنىسپەن، ەرەكشە سۇيىسپەنشىلىكپەن سەزىنىپ قايتتى.
— مەملەكەت باسشىسى سوڭعى جىلدارى ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا، جاڭا مەكتەپتەر سالۋعا جانە اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرى اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن ازايتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىپ كەلەدى. بۇل وزگەرىستەردى پەداگوگ رەتىندە ءوز تاجىريبەڭىزدەن قالاي كورىپ جۇرسىزدەر؟ جاڭارعان مەكتەپتەر مەن جاسالعان مۇمكىندىكتەر وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسىنا جانە مۇعالىمدەردىڭ جۇمىسىنا قانداي اسەر ەتۋدە؟
— ارينە، بۇگىندە اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ الەۋەتى مەن الەۋمەتتىك كەلبەتى تانىماستاي وزگەرىپ، جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ەڭسە كوتەرگەن مەكتەپتەرمەن زاماناۋي وقۋ وشاقتارىنىڭ بوي كوتەرۋى، ولاردىڭ سوڭعى تسيفرلىق تەحنولوگيالارمەن، ينتەراكتيۆتى تاقتالارمەن جانە يننوۆاتسيالىق زەرتحانالارمەن جابدىقتالۋى — ءبىلىم سالاسىنا تىڭ سەرپىن بەرگەن اقتاڭعاق قادام بولدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ سىندارلى ساياساتى مەن كورەگەندىلىگىنىڭ ارقاسىندا قالا مەن اۋىل مەكتەبى اراسىنداعى الشاقتىق جويىلىپ كەلەدى. بۇگىنگى اقورداداعى سالتاناتتى جيىننىڭ وزىندە بىرنەشە اۋىل مۇعالىمدەرىنىڭ مەملەكەتتىك جوعارى ناگرادالارمەن ماراپاتتالىپ، قۇرمەت تورىنەن كورىنۋى — مەملەكەت باسشىسىنىڭ شالعايداعى ۇستازداردىڭ تىنىمسىز ەڭبەگىن نازاردان تىس قالدىرماي، ەرەكشە باعالاپ وتىرعانىنىڭ ايقىن ايعاعى.
قازىرگى تاڭدا ءتىپتى شالعاي اۋىلدارداعى وقۋشىلارىمىزدىڭ بويىنان بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىق پەن سەنىمدىلىكتى ايقىن كورەمىز. مىسالى، بۇرىن روبوتوتەحنيكا نەمەسە جاساندى ينتەللەكت ساباقتارى تەك ءىرى قالالارعا ءتان سياقتى كورىنسە، بۇگىندە اۋىل بالالارى دا وسى زاماناۋي باعىتتاردى ەمىن-ەركىن مەڭگەرىپ، حالىقارالىق وليمپيادالار مەن عىلىمي جوبالاردا توپ جارىپ ءجۇر. اۋىل مۇعالىمى رەتىندە پرەزيدەنتىمىزدىڭ بۇگىنگى تەرەڭ دە مازمۇندى سوزىنەن ءبىلىم سالاسىنا، اسىرەسە اۋىل مەكتەپتەرىنە دەگەن ىستىق ىقىلاسى مەن زور قولداۋىن شەكسىز ريزاشىلىقپەن ۇعىندىق. پرەزيدەنتتىڭ ءبىلىمدى دە زاماناۋي ۇرپاق تاربيەلەۋ جولىنداعى بۇل قامقورلىعى بىزگە زور رۋح بەرىپ، جاڭا بەلەستەرگە قاراي جىگەرلەندىرەدى.
— قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ ءبىلىم جۇيەسىنە جاساندى ينتەللەكت پەن وزىق تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە توقتالدى. پرەزيدەنتتىڭ وسى ستراتەگيالىق كوزقاراسى مۇعالىمدەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتىپ، وقۋشىلاردىڭ زامان اعىمىنا ساي ساپالى ءبىلىم الۋىنا قانشالىقتى سەرپىن بەرەدى دەپ ويلايسىز؟
— قازىرگى تاڭدا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكت باعىتىنىڭ قارىشتاپ دامۋى — مەكتەپ ومىرىنە مۇلدە جاڭا لەپ، تىڭ سەرپىن اكەلدى. وسى وزىق ادىستەمەلەر مەن تسيفرلىق پلاتفورمالاردىڭ وقۋ ۇدەرىسىنە كەڭىنەن ەنگىزىلىپ جاتقانىن كورىپ، ۇستاز رەتىندە جۇرەگىمىزدى ۇلكەن ماقتانىش پەن قۋانىش كەرنەيدى.
بۇگىنگى سالتاناتتى جيىندا پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ ءبىلىم سالاسىنداعى وڭ رەفورمالاردى ايقىن ايشىقتاپ بەردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن بوي كوتەرىپ جاتقان «جايلى مەكتەپتەر» مەن زاماناۋي ءبىلىم وشاقتارى تەك ەلوردا مەن ءىرى قالالاردا ەمەس، ەلىمىزدىڭ شالعايداعى اۋىلدارىندا دا كوپتەپ سالىپ جاتىر. اۋىل مەن قالا مەكتەبى اراسىنداعى ءبىلىم ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن جويىپ، ءاربىر بالاعا تەڭ مۇمكىندىك جاساپ وتىرعان پرەزيدەنتىمىزدىڭ بۇل كورەگەن ساياساتى ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزگە زور سەنىم ۇيالاتادى.
ماعان، اسىرەسە، تسيفرلاندىرۋدىڭ ناقتى ناتيجەسى ەرەكشە اسەر ەتتى. مىسالى، بۇرىن جاساندى ينتەللەكت پەن روبوتوتەحنيكا ساباقتارى تەك مامانداندىرىلعان IT-ليتسەيلەرگە ءتان سياقتى كورىنسە، بۇگىندە پرەزيدەنتىمىزدىڭ قولداۋىمەن بەكىتىلگەن ءبىلىم بەرۋدەگى جي ستاندارتىنىڭ ارقاسىندا شالعاي اۋىلداعى وقۋشىمىز دا پلانشەت پەن سمارت-تاقتا ارقىلى ينتەراكتيۆتى تاپسىرمالاردى ورىنداۋدا. وسىنداي الەمدىك ستاندارتتارعا ساي جاعدايدىڭ جاسالۋى — مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلت بولاشاعىنا دەگەن شەكسىز قامقورلىعىنىڭ ايعاعى.
سونىمەن قاتار، مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوز سوزىندە ايرىقشا توقتالعان وزەكتى ماسەلەسى — كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ بولدى. بۇل تسيفرلىق زاماندا بارشا پەداگوگتەر قاۋىمىنا ۇلكەن وي سالدى. راسىمەن دە، گادجەتتەر مەن ەكرانعا تەلمىرگەن اقپارات تاسقىنى داۋىرىندە وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ءۇستىرت ويلاۋىنا جول بەرمەي، بويىنا رۋحاني ءنار ەگۋ — كەيىنگە قالدىرۋعا بولمايتىن ستراتەگيالىق مىندەت. كىتاپ — بالانىڭ تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتىپ، ونى پاراساتتىلىققا، ادالدىققا ءارى ىزگىلىككە باۋليتىن تەڭدەسسىز رۋحاني قالقان.
سوندىقتان ءبىز، مۇعالىمدەر قاۋىمى، مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەپ بەرگەن بۇل باعداردى بەرىك ۇستانۋىمىز قاجەت. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز — وقۋشىلارعا وزىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرتىپ قانا قويماي، ولاردىڭ بويىنا وقۋ مادەنيەتىن ءسىڭىرىپ، رۋحاني جاعىنان باي، وتانشىل، باسەكەگە قابىلەتتى تۇلعا ەتىپ تاربيەلەۋ. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىن جاڭا بەلەستەرگە باستاپ، مۇعالىم مارتەبەسىن بيىككە كوتەرگەن پرەزيدەنتىمىزگە شەكسىز ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز!
— مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي، سوڭعى جىلدارى گرانتتار مەن شاكىرتاقىنىڭ ءوسۋى ارقاسىندا التىن بەلگى يەگەرلەرى مەن ءبىلىمدى جاستار پەداگوگيكا سالاسىنا كوپتەپ كەلە جاتىر. مۇعالىم ماماندىعىنىڭ بەدەلىن ارتتىرعان پرەزيدەنت ساياساتىنىڭ ناتيجەسىن مەكتەپ قابىرعاسىندا قالاي بايقاپ وتىرسىزدار؟
— بۇگىندە مەملەكەت تاراپىنان ءبىلىم سالاسىنا جاسالىپ جاتقان قامقورلىق تەك زاماناۋي مەكتەپتەردىڭ بوي كوتەرۋىمەن نەمەسە جاڭا وقۋ وشاقتارىنىڭ اشىلۋىمەن عانا شەكتەلمەيدى. مۇنىڭ اۋقىمى الدەقايدا كەڭ. قازىرگى جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى مەن جاڭا ستاندارتتارعا ساي، ءاربىر وقۋشىنىڭ جان-جاقتى دامىپ، ينتەللەكتۋالدى ءارى رۋحاني تۇرعىدان وسۋىنە تولىق جاعداي جاسالعان. وقۋ بولمەلەرىن تسيفرلاندىرۋدان باستاپ، زاماناۋي زەرتحانالارمەن جابدىقتاۋعا دەيىنگى بارلىق جۇيەلى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان قولداۋلار وسىنىڭ ايقىن دالەلى.
جيىندا پرەزيدەنت تاراپىنان ەرەكشە باسا نازار اۋدارىلعان نەگىزگى ماسەلە — مەكتەپتەرگە جانە تىكەلەي ۇستازدار قاۋىمىنا دەگەن زور قۇرمەت پەن قولداۋ بولدى. سەبەبى قاي زاماندا بولماسىن، زاماننىڭ قانداي دا ءبىر سىنى مەن وزگەرىستەرىنە قاراماستان، جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا ءبىلىم مەن تاربيەنى ءسىڭىرىپ، ولاردىڭ زاماناۋي ورتادا وزىندىك ورنىن تابۋىنا ءبىلىم ورداسى — مەكتەپتىڭ تيگىزەر سەپتىگى وراسان زور. مەكتەپ — بولاشاق تۇلعانى قالىپتاستىراتىن نەگىزگى دىڭگەك. ال سول ءبىلىم شاڭىراعىنىڭ جۇرەگى بولىپ سانالاتىن، وقۋ-تاربيە پروتسەسىن العا سۇيرەيتىن قوزعاۋشى كۇش — ارينە، مۇعالىم.
وسى جيىننان كەيىن ءبىز، ۇستازدار قاۋىمى، مەملەكەت پەن ەل باسشىلىعى تاراپىنان ارتىلىپ وتىرعان زور سەنىم مەن اۋىر جاۋاپكەرشىلىكتى بۇرىنعىدان دا تەرەڭىرەك سەزىندىك. ءوز ەڭبەگىڭنىڭ باعالانعانىن كورۋ، مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي قولداۋىن سەزىنۋ — كەز كەلگەن پەداگوگكە شەكسىز سەرپىن بەرەدى.
— پرەزيدەنت ءوز سوزىندە بىلىممەن قاتار كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋ، «تازا قازاقستان» سياقتى جالپىۇلتتىق اكتسيالار ارقىلى ادال ءارى وتانشىل ازامات تاربيەلەۋگە باسىمدىق بەردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل باستامالارى جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا اسىل قاسيەتتەردى سىڭىرۋگە قالاي ىقپال ەتۋدە؟
— قازىرگى تاڭدا وقۋ-اعارتۋ سالاسىندا وزىق ءبىلىم بەرۋمەن قاتار، ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن سالت-ءداستۇردى جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا سىڭىرۋگە ايرىقشا ءمان بەرىلىپ وتىر. قارقىندى تسيفرلاندىرۋ، جاساندى ينتەللەكت پەن جاھاندىق اقپارات اعىنى داۋىرىندە وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تەك ينتەللەكتۋالدىق تۇرعىدان عانا ەمەس، رۋحاني جاعىنان دا كەمەل بولىپ قالىپتاسۋى – اسا ماڭىزدى مىندەت. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز سوزىندە اتاپ وتكەندەي، جاستاردىڭ بويىنا وتانشىلدىق، ادالدىق، ەڭبەكقورلىق قاسيەتتەرىن قالىپتاستىرىپ، كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋدا ۇستازدار قاۋىمىنىڭ ءرولى زور. سەبەبى وزىق تەحنولوگيا قانشا دامىسا دا، بالاعا تاربيە مەن ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى سىڭىرەتىن – مۇعالىمنىڭ ءتالىمى مەن ونەگەسى.
سوڭعى جىلدارى «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» ارنايى زاڭنىڭ قابىلدانۋى، بىرقاتار مۇعالىمنىڭ جوعارى مەملەكەتتىك ناگراداسىنا يە بولۋى – مەملەكەت تاراپىنان ۇستاز ەڭبەگىنە بەرىلىپ وتىرعان جوعارى باعانىڭ ناقتى دالەلى.
بۇل تاريحي كەزدەسۋ تەك ماراپات يەلەرىنە عانا ەمەس، ەلىمىزدىڭ بارلىق پەداگوگىنە، اسىرەسە ۇستازدىق جولىن ەندى باستاپ كەلە جاتقان جاس ماماندارعا ۇلكەن شابىت بەرەدى دەپ ويلايمىن. سونىمەن قاتار بۇل – بىزگە جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ دە ارتقانىن بىلدىرەدى. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي، بيىل 12 مىڭنان استام تۇلەك پەداگوگيكا ماماندىعى بويىنشا مەملەكەتتىك گرانتقا يە بولدى. ولاردىڭ قاتارىندا 2 مىڭنان استام التىن بەلگى يەگەرىنىڭ بولۋى – جاستاردىڭ ۇستازدىق ماماندىققا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەتىن جاقسى ءۇردىس.
بۇگىندە مەملەكەت تاراپىنان ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا جاسالىپ جاتقان قولداۋدى، مەكتەپتەردىڭ جاڭعىرتىلۋىن، جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ وقۋ ۇدەرىسىنە ەنگىزىلۋىن ءبىز ءوز جۇمىسىمىزدان انىق كورىپ وتىرمىز. جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ دە مۇعالىمنىڭ ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانىپ، وقۋشىمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەۋگە كوبىرەك مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ويلايمىن. بۇل رەتتە ۇستازدىڭ باستى مىندەتى – تەحنولوگيانى دۇرىس پايدالانا وتىرىپ، بالانىڭ ءبىلىم الۋىنا عانا ەمەس، ونىڭ تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋىنا باعىت بەرۋ.
ەڭبەگىمىزدىڭ وسىنداي جوعارى دەڭگەيدە باعالانۋى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە ءارى جاۋاپكەرشىلىك. مەملەكەت باسشىسىنا ۇستازدار قاۋىمىنا كورسەتىپ وتىرعان ەرەكشە قولداۋى مەن سەنىمى ءۇشىن شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. بىزگە ارتىلعان سەنىمدى ساپالى ءبىلىم مەن سانالى تاربيە ارقىلى اقتاۋعا بار كۇشىمىزدى سالامىز.
