تسيرك – عاجايىپ پەن شىنايى ەڭبەكتىڭ توعىسقان جەرى. ارەناداعى بىرنەشە مينۋتتىق كورىنىس كورەرمەنگە جەڭىل ءارى اسەرلى بولىپ كورىنگەنىمەن، ونىڭ ارتىندا تالاي ساعاتتىق دايىندىق، تىنىمسىز ىزدەنىس، كاسىبي شەبەرلىك پەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك تۇرادى.
اسىرەسە، حالىقارالىق تسيرك فەستيۆالدەرىندە ءار ەلدىڭ ۇزدىك ونەرپازدارى ءبىر ساحنادا باس قوسىپ، ءوز ونەرىن ورتاعا سالادى. مۇنداي بايقاۋلاردا ءاربىر ءارتىستىڭ شەبەرلىگى عانا ەمەس، ۇلتتىق تسيرك مەكتەبىنىڭ دەڭگەيى دە سىنالادى. وسىنداي ايتۋلى حالىقارالىق ونەر دودالارىنىڭ ءبىرى – بيىل قىركۇيەك ايىندا دۋشانبە قالاسىندا وتكەن «الەم تسيركى جۇرەكتەردى بىرىكتىرەدى» اتتى العاشقى حالىقارالىق تسيرك ونەرى فەستيۆالى. 2026 جىلعى 17–20 قىركۇيەك ارالىعىندا تاجىكستان مەملەكەتتىك تسيركىندە ۇيىمداستىرىلعان فەستيۆالگە الەمنىڭ بىرنەشە ەلىنەن تسيرك ونەرپازدارى قاتىستى. فەستيۆال تاجىكستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 35 جىلدىعىنا وراي وتكىزىلدى. قازاقستان، رەسەي، قىتاي، ۆەتنام، ۆەنگريا، موڭعوليا، قىرعىزستان، وزبەكستان، گەرمانيا، يتاليا، بەلارۋس جانە باسقا دا ەلدەردىڭ ونەرپازدارى حالىقارالىق ارەنادا ونەر كورسەتتى. سول حالىقارالىق ارەنادا قازاقستاننىڭ، ونىڭ ىشىندە ەلوردا تسيركىنىڭ اتىنان ونەر كورسەتكەن ءلايلا قاشقىنباەۆا كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ، ەكى بىردەي ارنايى جۇلدەگە يە بولدى. بۇل – ءبىر عانا ءارتىستىڭ جەتىستىگى ەمەس. بۇل – قازاق تسيرك ونەرىنىڭ حالىقارالىق كەڭىستىكتەگى بەدەلىن تانىتاتىن شىعارماشىلىق ناتيجە. ءلايلا قاشقىنباەۆانىڭ فەستيۆالدە ۇسىنعان ءنومىرى – پۋدەلدەرمەن درەسسۋرا ونەرى. جانۋارلارمەن جۇمىس ىستەۋ تسيرك ونەرىندەگى ەڭ كۇردەلى ءارى ەرەكشە باعىتتاردىڭ ءبىرى. مۇندا ءارتىستىڭ ساحنالىق شەبەرلىگىمەن بىرگە جانۋارلاردىڭ مىنەز-قۇلقىن ءتۇسىنۋ، ولارمەن دۇرىس قارىم-قاتىناس ورناتۋ جانە ۇزاق دايىندىق جۇرگىزۋ ماڭىزدى. كورەرمەن ارەنادا كوڭىلدى، سۇيكىمدى پۋدەلدەردى كورگەندە، قويىلىمدى جەڭىل قابىلداۋى مۇمكىن. الايدا ساحناداعى ءاربىر ارەكەتتىڭ ارتىندا ۇلكەن دايىندىق بارى انىق. درەسسۋرا – ارتىستەن شىدامدىلىقتى، ۇقىپتىلىقتى جانە تۇراقتى ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىن ونەر. ءلايلا قاشقىنباەۆا ءدال وسى باعىتتا ءوز شەبەرلىگىن حالىقارالىق ساحنادا كورسەتىپ، استانا تسيركىنىڭ اتىن تانىتتى.
دۋشانبەدە وتكەن فەستيۆالدىڭ قورىتىندى كەشىندە ونەر يەسىنە مارفا جانە سەرگەي راستورگۋەۆتار اتىنداعى «ياكۋتسكي بريلليانت» ارنايى جۇلدەسى تابىستالدى. بۇل جۇلدەنى ياكۋتيا رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تسيركى ۇسىنعان. ال ەكىنشىسى تاجىكستان مەملەكەتتىك تسيركىنىڭ ارنايى جۇلدەسى بەرىلدى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى وسىنداي ماراپاتتار – ونەرپازدىڭ ەڭبەگىنە بەرىلگەن شىعارماشىلىق باعانىڭ ءبىرى.
دۋشانبە فەستيۆالىنىڭ ەرەكشەلىگى – ءتۇرلى مەملەكەتتەردىڭ تسيرك ونەرپازدارىن ءبىر ارناعا جيناۋى. فەستيۆالگە قاتىسۋشىلار اراسىندا ءارتۇرلى تسيرك جانرلارى ۇسىنىلدى. ءار ەل ءوز مەكتەبىنە ءتان ونەرىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك الدى. وسىنداي ورتادا قازاقستان اتىنان ونەر كورسەتۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. ويتكەنى حالىقارالىق فەستيۆالدە كورەرمەن الدىندا تەك جەكە ءارتىس ەمەس، ونىڭ ارتىندا تۇرعان ەلدىڭ ونەرى دە كورىنەدى. ءلايلا قاشقىنباەۆا ءۇشىن دۋشانبە مانەجى – ءوزىنىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن كورسەتۋ الاڭى بولدى. ونىڭ پۋدەلدەرمەن دايىنداعان ءنومىرى حالىقارالىق كورەرمەننىڭ نازارىن اۋدارىپ، ارنايى جۇلدەگە لايىق دەپ تانىلدى.بۇل جەردە تسيرك ونەرىنىڭ ءبىر ماڭىزدى قاسيەتى بايقالادى: ونىڭ ءتىلى – ورتاق. ءسوزدىڭ قاجەتى جوق. ءارتىستىڭ ارەكەتى، جانۋارلاردىڭ ساحناداعى قيمىلى، مۋزىكا، ىرعاق جانە كوركەمدىك شەشىم كورەرمەنمەن تىكەلەي بايلانىس ورناتادى. سوندىقتان تسيرك – حالىقتاردى جاقىنداستىراتىن ونەر. ءارتىس ءۇشىن كورەرمەن الدىنا شىعۋ – ۇلكەن سىن. ال جانۋارلارمەن ورىندالاتىن نومىردە بۇل جاۋاپكەرشىلىك ودان ءارى ارتا تۇسەدى. درەسسۋرا جانرىندا ءارتىس ءوزىنىڭ سەرىكتەسى – جانۋارلارمەن ساحنالىق بايلانىس ورناتادى. سوندىقتان بۇل جەردە كاسىبي شەبەرلىكپەن قاتار، ءوزارا سەنىم مەن تۇسىنىستىك ماڭىزدى. ءلايلا قاشقىنباەۆانىڭ دۋشانبە ساحناسىنداعى ونەرى وسى جانردىڭ ەرەكشەلىگىن تانىتتى. پۋدەلدەرمەن جۇمىس جاساۋ – كورەرمەنگە كوڭىلدى اسەر سىيلايتىن ءنومىر عانا ەمەس. ول – ءارتىستىڭ جانۋارلاردى باپتاۋ، تسيرك قويىلىمىڭ ۇيىمداستىرۋ جانە كوركەمدىك شەشىمدى ءبىر ارناعا توعىستىرۋ شەبەرلىگىن تالاپ ەتەتىن جۇمىس.
دۋشانبە قالاسىندا وتكەن «الەم تسيركى جۇرەكتەردى بىرىكتىرەدى» فەستيۆالى اياقتالدى. بىراق ونەرپاز ءۇشىن ءار فەستيۆال – جاڭا كەزەڭنىڭ باستاۋى. حالىقارالىق ساحنادا ونەر كورسەتكەن ءارتىس جاڭا تاجىريبە جينايدى، وزگە ەلدەردىڭ ونەرپازدارىمەن شىعارماشىلىق بايلانىس ورناتادى، تسيرك ونەرىندەگى جاڭا باعىتتاردى كورەدى. مۇنىڭ ءبارى ونىڭ كاسىبي دامۋىنا ىقپال ەتەدى. ءلايلا قاشقىنباەۆانىڭ العان ارنايى جۇلدەسى دە ونىڭ شىعارماشىلىق قورجىنىنا قوسىلعان ماڭىزدى جەتىستىك. ەڭ باستىسى – بۇل ماراپات استانا تسيركىنىڭ كورەرمەنىنە قۋانىش سىيلاپ قانا قويماي، قازاقستان تسيركىنىڭ حالىقارالىق مادەني كەڭىستىكتەگى ورنىن تانىتۋعا قىزمەت ەتەدى. ءبىر ەلدىڭ ساحناسىندا تۋعان ونەر ەكىنشى ەلدىڭ كورەرمەنىنە جەتىپ، ءۇشىنشى ەلدىڭ ونەرپازىمەن شىعارماشىلىق ۇندەستىك تابۋى مۇمكىن. ءلايلا قاشقىنباەۆانىڭ دۋشانبە قالاسىندا وتكەن «الەم تسيركى جۇرەكتەردى بىرىكتىرەدى» حالىقارالىق فەستيۆالىندەگى جەتىستىگى – استانا تسيركى ءۇشىن ەلەۋلى شىعارماشىلىق وقيعا.
پۋدەلدەرمەن ورىندالعان درەسسۋرا ءنومىرى ارقىلى حالىقارالىق ساحنادا ونەر كورسەتىپ، «ياكۋتسكي بريلليانت» ارنايى جۇلدەسىن يەلەنۋى – ونىڭ كاسىبي ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى. بۇل جەتىستىك قازاق تسيرك ونەرىنىڭ حالىقارالىق ارەنادا ءوز ورنىن قالىپتاستىرىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەتىن ماڭىزدى مىسالداردىڭ ءبىرى. استانا تسيركىنىڭ ءارتىسى رەتىندە ءلايلا قاشقىنباەۆا كورەرمەنگە قۋانىش سىيلايتىن، تسيرك ونەرىنىڭ ەرەكشە ءتىلىن ناسيحاتتايتىن ونەرپازداردىڭ قاتارىندا. دۋشانبە تورىندەگى فەستيۆالدىڭ اتاۋى «الەم تسيركى جۇرەكتەردى بىرىكتىرەدى» دەپ اتالدى.
شىن مانىندە، تسيرك – ادامداردىڭ جۇرەگىن بىرىكتىرەتىن ونەر. ال سول ونەردىڭ ساحناسىندا قازاقستاننىڭ كوك بايراعىن بيىك ۇستاپ، استانا تسيركىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان ءاربىر ونەرپازدىڭ جەتىستىگى – ەل مادەنيەتى ءۇشىن قۋانىشتى جاڭالىق. ءلايلا قاشقىنباەۆانىڭ بۇل جەڭىسى جاڭا شىعارماشىلىق بەلەستەردى باعىندىراتىنىنا سەنەمىز!
باحتيار تۇرسىن
تەاترتانۋشى، «استانالىق تسيرك» كمقك شىعارماشىلىق-ارتىستىك ءبولىمنىڭ باسشىسى
