Sirk – ǧajaiyp pen şynaiy eŋbektıŋ toǧysqan jerı. Arenadaǧy bırneşe minuttyq körınıs körermenge jeŋıl ärı äserlı bolyp körıngenımen, onyŋ artynda talai saǧattyq daiyndyq, tynymsyz ızdenıs, käsıbi şeberlık pen ülken jauapkerşılık tūrady.
Äsırese, halyqaralyq sirk festivalderınde är eldıŋ üzdık önerpazdary bır sahnada bas qosyp, öz önerın ortaǧa salady. Mūndai baiqaularda ärbır ärtıstıŋ şeberlıgı ǧana emes, ūlttyq sirk mektebınıŋ deŋgeiı de synalady. Osyndai aituly halyqaralyq öner dodalarynyŋ bırı – biyl qyrküiek aiynda Duşanbe qalasynda ötken «Älem sirkı jürekterdı bırıktıredı» atty alǧaşqy halyqaralyq sirk önerı festivalı. 2026 jylǧy 17–20 qyrküiek aralyǧynda Täjıkstan memlekettık sirkınde ūiymdastyrylǧan festivalge älemnıŋ bırneşe elınen sirk önerpazdary qatysty. Festival Täjıkstan täuelsızdıgınıŋ 35 jyldyǧyna orai ötkızıldı. Qazaqstan, Resei, Qytai, Vetnam, Vengriia, Moŋǧoliia, Qyrǧyzstan, Özbekstan, Germaniia, İtaliia, Belarus jäne basqa da elderdıŋ önerpazdary halyqaralyq arenada öner körsettı. Sol halyqaralyq arenada Qazaqstannyŋ, onyŋ ışınde Elorda sirkınıŋ atynan öner körsetken Läilä Qaşqynbaeva körermennıŋ ystyq yqylasyna bölenıp, ekı bırdei arnaiy jüldege ie boldy. Būl – bır ǧana ärtıstıŋ jetıstıgı emes. Būl – qazaq sirk önerınıŋ halyqaralyq keŋıstıktegı bedelın tanytatyn şyǧarmaşylyq nätije. Läilä Qaşqynbaevanyŋ festivalde ūsynǧan nömırı – pudeldermen dressura önerı. Januarlarmen jūmys ısteu sirk önerındegı eŋ kürdelı ärı erekşe baǧyttardyŋ bırı. Mūnda ärtıstıŋ sahnalyq şeberlıgımen bırge januarlardyŋ mınez-qūlqyn tüsınu, olarmen dūrys qarym-qatynas ornatu jäne ūzaq daiyndyq jürgızu maŋyzdy. Körermen arenada köŋıldı, süikımdı pudelderdı körgende, qoiylymdy jeŋıl qabyldauy mümkın. Alaida sahnadaǧy ärbır ärekettıŋ artynda ülken daiyndyq bary anyq. Dressura – ärtısten şydamdylyqty, ūqyptylyqty jäne tūraqty eŋbektı qajet etetın öner. Läilä Qaşqynbaeva däl osy baǧytta öz şeberlıgın halyqaralyq sahnada körsetıp, Astana sirkınıŋ atyn tanytty.
Duşanbede ötken festivaldıŋ qorytyndy keşınde öner iesıne Marfa jäne Sergei Rastorguevtar atyndaǧy «Iаkutskii brilliant» arnaiy jüldesı tabystaldy. Būl jüldenı Iаkutiia Respublikasynyŋ Memlekettık sirkı ūsynǧan. Al ekınşısı Täjıkstan Memlekettık sirkınıŋ arnaiy jüldesı berıldı. Halyqaralyq deŋgeidegı osyndai marapattar – önerpazdyŋ eŋbegıne berılgen şyǧarmaşylyq baǧanyŋ bırı.
Duşanbe festivalınıŋ erekşelıgı – türlı memleketterdıŋ sirk önerpazdaryn bır arnaǧa jinauy. Festivalge qatysuşylar arasynda ärtürlı sirk janrlary ūsynyldy. Är el öz mektebıne tän önerın körsetuge mümkındık aldy. Osyndai ortada Qazaqstan atynan öner körsetu – ülken jauapkerşılık. Öitkenı halyqaralyq festivalde körermen aldynda tek jeke ärtıs emes, onyŋ artynda tūrǧan eldıŋ önerı de körınedı. Läilä Qaşqynbaeva üşın Duşanbe manejı – özınıŋ käsıbi şeberlıgın körsetu alaŋy boldy. Onyŋ pudeldermen daiyndaǧan nömırı halyqaralyq körermennıŋ nazaryn audaryp, arnaiy jüldege laiyq dep tanyldy.Būl jerde sirk önerınıŋ bır maŋyzdy qasietı baiqalady: onyŋ tılı – ortaq. Sözdıŋ qajetı joq. Ärtıstıŋ äreketı, januarlardyŋ sahnadaǧy qimyly, muzyka, yrǧaq jäne körkemdık şeşım körermenmen tıkelei bailanys ornatady. Sondyqtan sirk – halyqtardy jaqyndastyratyn öner. Ärtıs üşın körermen aldyna şyǧu – ülken syn. Al januarlarmen oryndalatyn nömırde būl jauapkerşılık odan ärı arta tüsedı. Dressura janrynda ärtıs özınıŋ serıktesı – januarlarmen sahnalyq bailanys ornatady. Sondyqtan būl jerde käsıbi şeberlıkpen qatar, özara senım men tüsınıstık maŋyzdy. Läilä Qaşqynbaevanyŋ Duşanbe sahnasyndaǧy önerı osy janrdyŋ erekşelıgın tanytty. Pudeldermen jūmys jasau – körermenge köŋıldı äser syilaityn nömır ǧana emes. Ol – ärtıstıŋ januarlardy baptau, sirk qoiylymyŋ ūiymdastyru jäne körkemdık şeşımdı bır arnaǧa toǧystyru şeberlıgın talap etetın jūmys.
Duşanbe qalasynda ötken «Älem sirkı jürekterdı bırıktıredı» festivalı aiaqtaldy. Bıraq önerpaz üşın är festival – jaŋa kezeŋnıŋ bastauy. Halyqaralyq sahnada öner körsetken ärtıs jaŋa täjıribe jinaidy, özge elderdıŋ önerpazdarymen şyǧarmaşylyq bailanys ornatady, sirk önerındegı jaŋa baǧyttardy köredı. Mūnyŋ bärı onyŋ käsıbi damuyna yqpal etedı. Läilä Qaşqynbaevanyŋ alǧan arnaiy jüldesı de onyŋ şyǧarmaşylyq qorjynyna qosylǧan maŋyzdy jetıstık. Eŋ bastysy – būl marapat Astana sirkınıŋ körermenıne quanyş syilap qana qoimai, Qazaqstan sirkınıŋ halyqaralyq mädeni keŋıstıktegı ornyn tanytuǧa qyzmet etedı. Bır eldıŋ sahnasynda tuǧan öner ekınşı eldıŋ körermenıne jetıp, üşınşı eldıŋ önerpazymen şyǧarmaşylyq ündestık tabuy mümkın. Läilä Qaşqynbaevanyŋ Duşanbe qalasynda ötken «Älem sirkı jürekterdı bırıktıredı» halyqaralyq festivalındegı jetıstıgı – Astana sirkı üşın eleulı şyǧarmaşylyq oqiǧa.
Pudeldermen oryndalǧan dressura nömırı arqyly halyqaralyq sahnada öner körsetıp, «Iаkutskii brilliant» arnaiy jüldesın ielenuı – onyŋ käsıbi eŋbegınıŋ nätijesı. Būl jetıstık qazaq sirk önerınıŋ halyqaralyq arenada öz ornyn qalyptastyryp kele jatqanyn körsetetın maŋyzdy mysaldardyŋ bırı. Astana sirkınıŋ ärtısı retınde Läilä Qaşqynbaeva körermenge quanyş syilaityn, sirk önerınıŋ erekşe tılın nasihattaityn önerpazdardyŋ qatarynda. Duşanbe törındegı festivaldıŋ atauy «Älem sirkı jürekterdı bırıktıredı» dep ataldy.
Şyn mänınde, sirk – adamdardyŋ jüregın bırıktıretın öner. Al sol önerdıŋ sahnasynda Qazaqstannyŋ kök bairaǧyn biık ūstap, Astana sirkınıŋ abyroiyn asqaqtatqan ärbır önerpazdyŋ jetıstıgı – el mädenietı üşın quanyşty jaŋalyq. Läilä Qaşqynbaevanyŋ būl jeŋısı jaŋa şyǧarmaşylyq belesterdı baǧyndyratynyna senemız!
Bahtiiar Tūrsyn
Teatrtanuşy, «Astanalyq sirk» KMQK şyǧarmaşylyq-ärtıstık bölımnıŋ basşysy
