كۇندەلىكتى قالادا جولاۋشى تاسىمالدايتىن جۇرگىزۋشى تەك كولىك جۇرگىزەتىن ادام ەمەس. ول جۇزدەگەن، مىڭداعان ادامنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە دە جاۋاپ بەرەدى. وزگەنىڭ قۇقىعىنا جاناشىر ول ءوز قۇقىقتارى بار ەكەنىن دە ايتادى. بىراق سول قۇقىق قانشالىقتى قورعالعان؟
تاڭعى تورتتە ويانىپ، قالا ءالى ۇيقى قۇشاعىندا جاتقاندا جۇمىسقا قامدانۋ – ەربولات وماروۆ ءۇشىن ونداعان جىل بويى قالىپتاسقان ءومىر سالتى. بۇگىندە ول – الماتى وبلىسى قاراساي اۋدانىنداعى جالپاقساي اۋىلىنان باۋىرجان مومىشۇلى مەترو ستانتسياسىنا دەيىن قاتىنايتىن №78 باعىتتاعى اۆتوبۋستىڭ جۇرگىزۋشىسى.
جولاۋشىلاردى دىتتەگەن جەرىنە امان جەتكىزۋدى باستى مىندەتى سانايتىن جۇرگىزۋشى قوعامدىق كولىك سالاسىندا وتىز جىلعا جۋىق ەڭبەك ەتىپ كەلەدى.
جەتىسۋ وبلىسى سارقان اۋدانىنىڭ قارابوگەت اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن ەربولات وماروۆتىڭ ەڭبەك جولى قوعامدىق كولىكپەن ەمەس، ۆەتەريناريا سالاسىمەن باستالعان.
– تالدىقورعان اگرارلىق-تەحنولوگيالىق كوللەدجىن «ۆەتەريناريا» ماماندىعى بويىنشا ءتامامدادىم. وقۋدى بىتىرگەننەن كەيىن التى جىل اۋىلدا مال دارىگەرى بولىپ جۇمىس ىستەدىم. ول كەزدە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاعدايى مۇلدە باسقا ەدى. كەيىن توقسانىنشى جىلدارداعى توقىراۋ كەزەڭى باستالدى. مال باسى ازايىپ، سالادا جۇمىس ىستەۋ قيىنداي ءتۇستى. وتباسىمدى اسىراۋ ءۇشىن باسقا كاسىپ ىزدەۋگە تۋرا كەلدى. ءسويتىپ جۇرگىزۋشىلىككە بەت بۇردىم،- دەيدى ول.
ەڭبەك ادامى 1996 جىلى جانسۇگىروۆ اۋدانىنا قونىس اۋدارىپ، ناۋبايحانانىڭ اۆتوبۋسىن جۇرگىزگەن. جۇمىسشىلاردى تاسىمالداۋمەن اينالىسقان ول ءۇش جىلدان كەيىن الماتىعا قونىس اۋدارعان. العاشىندا كاۆز اۆتوبۋسىن تىزگىندەسە، 2000 جىلدان باستاپ قالا كوشەلەرىنە جاڭادان كەلگەن وڭتۇستىككورەيالىق Daewoo اۆتوبۋستارىن جۇرگىزە باستاعان. سول كەزدەن بەرى قوعامدىق كولىك سالاسىنان قول ۇزبەگەن.
– اۋەلى №37, كەيىن №166 باعىتتارىندا جۇمىس ىستەدىم. سودان بەرى قوعامدىق كولىكتىڭ رولىندە كەلەمىن. بايقاسام، ارادا وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتىپ كەتىپتى، - دەيدى جۇرگىزۋشى.
قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىسىنىڭ جۇمىسى سىرت كوزگە وڭاي كورىنگەنىمەن، ونىڭ ارتىندا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جاتىر. ەربولات مىرزانىڭ جۇمىس كۇنى تاڭمەن تالاسا ويانۋدان باستالادى.
– اۋىسپالى جۇمىس كەستەسىمەن ەڭبەك ەتەمىز. تاڭعى ساعات تورتتە ويانامىن. دايىندالىپ، اۆتوپارككە بارامىن. ساعات 5:30-دا باعىتقا شىعۋىمىز كەرەك. كەيدە كەزەكشى بولعان جاعدايدا تۇنگى 23:00-گە دەيىن جۇمىس ىستەيمىز. اۆتوپارككە جەتۋدىڭ وزىنە 30-40 مينۋت ۋاقىت كەتەدى. سوندىقتان بۇل جۇمىستا ءتارتىپ پەن جاۋاپكەرشىلىك ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى،- دەيدى ول.
ايتۋىنشا، قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىسى تەك اۆتوبۋس جۇرگىزىپ قانا قويمايدى. ول جۇزدەگەن ادامنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپ بەرەدى.
– رولگە وتىرعان ادام ءبىر ساتكە دە بوساڭسۋعا بولمايدى. قالادا كەپتەلىس كوپ، قوزعالىس قارقىندى. ءبىر جۇرگىزۋشىنىڭ قاتەلىگى ونداعان ادامنىڭ ومىرىنە قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءار سەكۋند سايىن جولدى باقىلاپ وتىراسىڭ. ءبىزدىڭ ەڭ باستى مىندەتىمىز – جولاۋشىلاردى امان-ەسەن دىتتەگەن جەرىنە جەتكىزۋ. وسى جىلدار ىشىندە ازداپ پسيحولوگ بولىپ كەتتىم دەسەم دە بولادى. اۆتوبۋسقا كىرگەن ادامنىڭ تۇرىنە قاراپ-اق كوڭىل كۇيىن شامالاي الامىن. بىرەۋى جۇمىسىنان شارشاپ كەلەدى، بىرەۋى اسىعىپ جۇرەدى، ەندى ءبىرى ومىرىندەگى قيىندىقتاردى ويلاپ وتىرعانىن بايقاتپاي تۇرا المايدى. كۇنىنە جۇزدەگەن جولاۋشىنى كورگەن سوڭ ادامداردى تۇسىنە باستايسىڭ،- دەيدى ول.
جۇرگىزۋشىنىڭ سوزىنشە، قوعامدىق كولىك سالاسىندا پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىق ەرەكشە ماڭىزدى.
– كەيبىر جولاۋشى اشۋلى كەلەدى، كەيدە ورىنسىز ءسوز ايتىپ كەتەتىندەرى دە كەزدەسەدى. ونداي جاعدايدا داۋلاسۋعا بولمايدى. سابىر ساقتاپ، جاعدايدى ۋشىقتىرماۋ كەرەك. جۇرگىزۋشىنىڭ پسيحولوگيالىق دايىندىعى مىقتى، كۇيزەلىسكە ءتوزىمدى بولۋى وتە ماڭىزدى. ويتكەنى كۇنى بويى سان ءتۇرلى مىنەزدەگى اداممەن جۇمىس ىستەيسىڭ، - دەيدى تاجىريبەلى مامان.
ەربولات وماروۆ ەڭبەك جولىنىڭ باسىم بولىگىن كوندۋكتورمەن بىرگە وتكىزگەن.
– شامامەن 16 جىل كوندۋكتورمەن جۇمىس ىستەدىم. ول كەزدە جۇرگىزۋشىنىڭ جۇمىسى ءبىرشاما جەڭىل بولاتىن. كوندۋكتور جولاۋشىلارمەن جۇمىس ىستەدى، تولەم ماسەلەسىن قاداعالادى، تارتىپكە قارادى. قازىر ولاردىڭ مىندەتىنىڭ ءبىراز بولىگى جۇرگىزۋشىلەرگە جۇكتەلگەن. سوندىقتان رولدە وتىرىپ قانا قويماي، سالونداعى جاعدايدى دا نازاردان تىس قالدىرماۋعا تىرىسامىز،- دەيدى ول.
30 جىل بويى الماتى كوشەلەرىندە جولاۋشى تاسىعان جۇرگىزۋشى قالانىڭ قالاي وزگەرگەنىن ءوز كوزىمەن كورگەن.
– الماتى بۇرىنعىدان الدەقايدا ۇلكەيىپ كەتتى. جاڭا ىقشاماۋداندار، تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى كوپتەپ سالىنىپ جاتىر. قالا حالقى كوبەيدى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى دا جاقساردى، جەكە كولىگى بار ادامدار سانى ارتتى. بىراق اۆتوتۇراق ماسەلەسى ءالى تولىق شەشىلگەن جوق. سونىڭ سالدارىنان كولىكتەر جول بويىنا قويىلادى. ءبىر جولاقتىڭ ءوزى تارىلىپ قالادى. بۇل ءوز كەزەگىندە كەپتەلىستىڭ كوبەيۋىنە اسەر ەتەدى. قالاداعى كولىك قوزعالىسىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن وسى ماسەلەگە كوبىرەك كوڭىل بولىنسە ەكەن دەيمىن، - دەيدى جۇرگىزۋشى.
سوڭعى جىلدارى قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنە جاسالعان شابۋىلدار تۋرالى اقپاراتتار ءجيى جاريالانىپ ءجۇر. ەربولات وماروۆ بۇل ماسەلەنىڭ وتكىر تۇرعانىن ايتادى.
– جاڭالىقتاردان ءتۇرلى جاعدايلاردى كورىپ، ەستىپ ءجۇرمىز. جولاۋشىلاردىڭ اراسىندا ءارتۇرلى ادام بولادى. كەيدە اگرەسسيا كورسەتەتىندەر دە كەزدەسەدى. سوندىقتان جۇرگىزۋشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە، قۇقىقتىق قورعالۋىنا كوبىرەك نازار اۋدارىلسا دەيمىن، - دەيدى ول.
ءومىرىن قوعامدىق كولىك سالاسىنا ارناعان ەربولات وماروۆ ءۇشىن جۇرگىزۋشىلىك – جاي عانا ماماندىق ەمەس. بۇل – كۇن سايىن مىڭداعان ادامنىڭ ومىرىنە جاۋاپ بەرۋ، ولاردى ۋاقىتىندا جۇمىسقا، وقۋعا، ۇيىنە جەتكىزۋ. قالا تۇرعىندارى اسىعىس مىنگەن اۆتوبۋستىڭ رولىندە وسىنداي ەڭبەك ادامدارىنىڭ ماڭداي تەرى مەن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىگى تۇرعانىن كوپ جاعدايدا اڭعارا بەرمەيدى. بىراق مەگاپوليستىڭ تىنىسى ءدال سول جانداردىڭ ەڭبەگىمەن جالعاسىپ جاتقانىن ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال.
ديانا اسان
«ادىرنا» ۇلتتىق پورتالى
