فوتو: قازاقستاننىڭ اقش-تاعى ەلشىلىگى
اقش-تا قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ سالاسىنداعى تاريحي تاجىريبەسى تالقىلاندى. ۆاشينگتوندا حالىقارالىق بەيبىتشىلىك ءۇشىن كارنەگي قورىندا «قازىرگى يادرولىق قاۋىپ-قاتەرلەر جاعدايىنداعى قازاقستاننىڭ ساباقتارى» اتتى ساراپتامالىق پىكىرتالاس ءوتتى، دەپ حاباردايدى "ادىرنا".
ءىس-شارا سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 35 جىل جانە ورتالىق ازيادا يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ تۋرالى شارتقا قول قويىلعانىنا 20 جىل تولۋىنا ارنالدى.
كەزدەسۋدى حالىقارالىق بەيبىتشىلىك ءۇشىن كارنەگي قورى مەن ستراتەگيالىق تاۋەكەلدەر كەڭەسى قازاقستاننىڭ اقش-تاعى ەلشىلىگىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىردى.
ءىس-شارا بارىسىندا قازاقستاننىڭ ەلشىسى ماعجان ءىلياسوۆ سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ جانە قازاقستاننىڭ يادرولىق ارسەنالدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋ تۋرالى شەشىمىنىڭ تاريحي ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستان كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن اۋماعىندا قالعان يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ، يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ساياساتىن ۇستاندى. ەلشىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل شەشىم قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ باعىتىنداعى كەيىنگى باستامالارىنا نەگىز بولدى.
پىكىرتالاستا قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى كوپجىلدىق ىنتىماقتاستىققا دا نازار اۋدارىلدى.
اتاپ ايتقاندا، نانن–لۋگار باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسقان بىرلەسكەن جوبالار ناتيجەسىندە يادرولىق مۇرانى قىسقارتۋ، يادرولىق ماتەريالداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ولاردىڭ تارالۋ قاۋپىن تومەندەتۋ بويىنشا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلدى.
وسى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى مىسالدارىنىڭ ءبىرى — 1994 جىلى جۇزەگە اسىرىلعان «ساپفير» وپەراتسياسى.
«ساپفير» وپەراتسياسى بارىسىندا قازاقستان اقش-تىڭ قولداۋىمەن ءۇلبى مەتاللۋرگيالىق زاۋىتىنان شامامەن 600 كيلوگرامم جوعارى بايىتىلعان ۋراندى شىعاردى. ماتەريالدى ەل اۋماعىنان اكەتۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى — ونىڭ زاڭسىز پايدالانىلۋ قاۋپىن ازايتۋ بولدى.
جوبا قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى پراكتيكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە اتالدى.
قازاقستان تاراپىنان بۇل وپەراتسيانىڭ جۇزەگە اسۋىنا ساياسي ەرىك-جىگەر، ءوزارا سەنىم جانە ەكى مەملەكەتتىڭ تىعىز ءوزارا ءىس-قيمىلى ىقپال ەتكەنى اتاپ ءوتىلدى.
ءىس-شارا بارىسىندا ماعجان ءىلياسوۆ اقش كونگرەسىن سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 35 جىل تولۋىنا وراي ەكى پارتيانىڭ قولداۋىمەن قارار قابىلداۋعا شاقىردى.
ساراپتامالىق كەزدەسۋدە قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ تاجىريبەسى قازىرگى يادرولىق قاۋىپ-قاتەرلەر جاعدايىندا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزىن كورسەتەتىن مىسال رەتىندە تالقىلاندى.
