Foto: Qazaqstannyŋ AQŞ-taǧy elşılıgı
AQŞ-ta Qazaqstannyŋ iadrolyq qarusyzdanu salasyndaǧy tarihi täjıribesı talqylandy. Vaşingtonda Halyqaralyq beibıtşılık üşın Karnegi qorynda «Qazırgı iadrolyq qauıp-qaterler jaǧdaiyndaǧy Qazaqstannyŋ sabaqtary» atty saraptamalyq pıkırtalas öttı, dep habardaidy "Adyrna".
Is-şara Semei iadrolyq poligonynyŋ jabylǧanyna 35 jyl jäne Ortalyq Aziiada iadrolyq qarudan azat aimaq qūru turaly şartqa qol qoiylǧanyna 20 jyl toluyna arnaldy.
Kezdesudı Halyqaralyq beibıtşılık üşın Karnegi qory men Strategiialyq täuekelder keŋesı Qazaqstannyŋ AQŞ-taǧy Elşılıgınıŋ qoldauymen ūiymdastyrdy.
Is-şara barysynda Qazaqstannyŋ elşısı Maǧjan Iliiasov Semei iadrolyq poligonyn jabu jäne Qazaqstannyŋ iadrolyq arsenaldan öz erkımen bas tartu turaly şeşımınıŋ tarihi maŋyzyn atap öttı.
Qazaqstan Keŋes Odaǧy ydyraǧannan keiın aumaǧynda qalǧan iadrolyq qarudan bas tartyp, iadrolyq qarusyzdanu men iadrolyq qarudy taratpau saiasatyn ūstandy. Elşınıŋ aituynşa, būl şeşım Qazaqstannyŋ halyqaralyq qauıpsızdıktı nyǧaitu baǧytyndaǧy keiıngı bastamalaryna negız boldy.
Pıkırtalasta Qazaqstan men AQŞ arasyndaǧy iadrolyq qauıpsızdık salasyndaǧy köpjyldyq yntymaqtastyqqa da nazar audaryldy.
Atap aitqanda, Nann–Lugar baǧdarlamasy aiasynda jüzege asqan bırlesken jobalar nätijesınde iadrolyq mūrany qysqartu, iadrolyq materialdardyŋ qauıpsızdıgın qamtamasyz etu jäne olardyŋ taralu qaupın tömendetu boiynşa bırqatar jūmystar atqaryldy.
Osy yntymaqtastyqtyŋ maŋyzdy mysaldarynyŋ bırı — 1994 jyly jüzege asyrylǧan «Sapfir» operasiiasy.
«Sapfir» operasiiasy barysynda Qazaqstan AQŞ-tyŋ qoldauymen Ülbı metallurgiialyq zauytynan şamamen 600 kilogramm joǧary baiytylǧan urandy şyǧardy. Materialdy el aumaǧynan äketudıŋ negızgı maqsaty — onyŋ zaŋsyz paidalanylu qaupın azaitu boldy.
Joba Qazaqstan men AQŞ arasyndaǧy iadrolyq qauıpsızdık salasyndaǧy praktikalyq yntymaqtastyqtyŋ maŋyzdy ülgılerınıŋ bırı retınde ataldy.
Qazaqstan tarapynan būl operasiianyŋ jüzege asuyna saiasi erık-jıger, özara senım jäne ekı memlekettıŋ tyǧyz özara ıs-qimyly yqpal etkenı atap ötıldı.
Is-şara barysynda Maǧjan Iliiasov AQŞ Kongresın Semei iadrolyq poligonynyŋ jabylǧanyna 35 jyl toluyna orai ekı partiianyŋ qoldauymen qarar qabyldauǧa şaqyrdy.
Saraptamalyq kezdesude Qazaqstannyŋ iadrolyq qarusyzdanu täjıribesı qazırgı iadrolyq qauıp-qaterler jaǧdaiynda halyqaralyq yntymaqtastyqtyŋ maŋyzyn körsetetın mysal retınde talqylandy.
