بالالار حيرۋرگياسىنىڭ اتاسى، كۇرەسكەر دارىگەر. كامال ورمانتاەۆتىڭ تۋعانىنا – 90 جىل

124
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/JeWfd2jo1dmQw3Pfa4fziKW55yaBAfSQJWHIYi4r.webp

قازاقستانداعى بالالار حيرۋرگياسىنىڭ نەگىزىن قالاعان كورنەكتى دارىگەر، عالىم، قوعام قايراتكەرى، اكادەميك كامال ورمانتاەۆتىڭ تۋعانىنا بيىل 90 جىل تولدى.

كامال ورمانتاەۆ – قازاقستان مەديتسيناسىنىڭ تاريحىندا وزىندىك ورنى بار تۇلعا. ول مىڭداعان بالانىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالعان حيرۋرگ قانا ەمەس، وتاندىق بالالار حيرۋرگياسى مەكتەبىن قالىپتاستىرعان ۇستاز، عىلىمعا جاڭالىق اكەلگەن زەرتتەۋشى جانە قوعامدىق-ساياسي ماسەلەلەرگە بەلسەندى ارالاسقان ازامات بولدى.

كامال ورمانتاەۆ 1959 جىلى قازممي-ءدىڭ پەدياتريا فاكۋلتەتىن ءتامامدادى. 1961 جىلى بالالار حيرۋرگياسى كافەدراسىندا كلينيكالىق ورديناتۋرادان ءوتىپ، 1965 جىلى الماتى مەديتسينالىق ينستيتۋتىنىڭ گوسپيتالدىق حيرۋرگيا كافەدراسىندا اسپيرانتۋراسىن اياقتادى. كەيىن كسرو مەديتسينا عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ پەدياتريا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىندا دوكتورانتۋرادا ءبىلىم الدى.

ەڭبەك جولىن بالالار حيرۋرگياسى كافەدراسىندا اسسيستەنت بولىپ باستاپ، اۋداندىق اۋرۋحانادا پەدياتر-دارىگەر قىزمەتىن اتقاردى.

1968 جىلدان 2011 جىلعا دەيىن س. د. اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بالالار حيرۋرگياسى كافەدراسىن باسقاردى. وسى جىلدار ىشىندە ول قازاقستانداعى بالالار حيرۋرگياسىنىڭ جەكە عىلىمي جانە كلينيكالىق مەكتەبىنىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى.

ول سونداي-اق الماتى مەديتسينالىق ينستيتۋتى پەدياتريا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتتەرىن اتقاردى.

كامال ورمانتاەۆتىڭ قولىنان 20 مىڭعا جۋىق حيرۋرگيالىق وپەراتسيا ءوتتى. ول قازاقستاندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ بالالارداعى كەۋدە قۋىسىنىڭ تۋا بىتكەن شۇڭقىر ءتارىزدى دەفورماتسياسىنا توراكوپلاستيكا جاسادى.

ونىڭ ەسىمى بۇگىندە قازاقستانداعى بالالار حيرۋرگياسىنىڭ دامۋ تاريحىمەن تىكەلەي بايلانىستى.

الايدا كامال ورمانتاەۆتىڭ ءومىرىن تەك مەديتسينامەن شەكتەۋ مۇمكىن ەمەس.

كەڭەس وداعى ىدىراپ، قازاقستان تاۋەلسىزدىككە بەت العان كەزەڭدە ول ەلدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە ارالاستى. ۇلتتىق ماسەلەلەر، مەملەكەتتىڭ بولاشاعى، ازاماتتىق ەركىندىك پەن دەموكراتيالىق وزگەرىستەر تاقىرىپتارىنا قاتىستى ءوز ۇستانىمىن اشىق بىلدىرگەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ قاتارىندا بولدى.

ورمانتاەۆ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ العاشقى كەزەڭىندەگى قوعامدىق-ساياسي قوزعالىستاردىڭ بەلسەندى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى بولدى. ول «ازات» قوزعالىسىنىڭ باسشىلىعىندا بولعان تۇلعالاردىڭ قاتارىندا اتالدى.

بۇل كەزەڭ قازاقستان قوعامى ءۇشىن كۇردەلى ۋاقىت ەدى. كەڭەستىك جۇيەدەن جاڭا مەملەكەتكە ءوتۋ، ۇلتتىق مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋ، ءتىل، جەر، تاريحي سانا جانە دەموكراتيالىق قۇندىلىقتار توڭىرەگىندەگى پىكىرتالاستار قوعامدا قىزۋ ءجۇردى.

كامال ورمانتاەۆ وسى ماسەلەلەرگە بەيجاي قاراماي، ازاماتتىق پوزيتسياسىن بىلدىرگەن دارىگەر-ينتەلليگەنت رەتىندە تانىلدى.

تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العاشقى ونجىلدىقتارىندا ورمانتاەۆ بيلىكتىڭ ساياساتىنا سىن كوزبەن قاراعان قوعامدىق-ساياسي ورتادا دا بولدى. ول وپپوزيتسيالىق باعىتتاعى قوزعالىستار مەن پىكىرتالاستارعا ارالاسىپ، ەلدەگى ساياسي پروتسەستەرگە قاتىستى ءوز ويىن اشىق ايتقان.

مەديتسينادا ول بالانىڭ ءومىرى ءۇشىن كۇرەسسە، قوعامدىق ومىردە ەلدىڭ بولاشاعى تۋرالى پىكىرىن قورعادى. ونىڭ ازاماتتىق ۇستانىمى كاسىبي اتاقتارىنان بولەك، ءوز ءداۋىرىنىڭ قوعامدىق ماسەلەلەرىنە ارالاسقان زيالى قاۋىم وكىلى رەتىندەگى بەينەسىن قالىپتاستىردى.

كامال ورمانتاەۆ بىرنەشە بۋىن دارىگەرلەرىن دە تاربيەلەدى. ونىڭ شاكىرتتەرى قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىندە بالالار حيرۋرگياسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوستى.

عالىمنىڭ ەڭبەكتەرى بالالار حيرۋرگياسىنىڭ ءتۇرلى باعىتتارىن قامتىدى. ونىڭ عىلىمي ىزدەنىستەرى كلينيكالىق تاجىريبەمەن ۇشتاسىپ، قازاقستانداعى بالالارعا كورسەتىلەتىن حيرۋرگيالىق كومەكتىڭ دامۋىنا ىقپال ەتتى.

كامال ورمانتاەۆ 89 جاسىندا دۇنيەدەن ءوتتى.

ونىڭ ءومىرى – ءبىر ادامنىڭ بىرنەشە تاريحي كەزەڭنىڭ كۋاسى بولىپ قانا قويماي، سول كەزەڭدەردە بەلسەندى ارەكەت ەتكەنىنىڭ مىسالى.

پىكىرلەر