سۋرەت جي كومەگىمەن جاسالعان
قازاقستان ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ جانە شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ماسەلەسى سوڭعى جىلدارى ەلدىڭ ەكونوميكالىق كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى باعىتتاردىڭ بىرىنە اينالدى. وسى تۇرعىدا جاڭا ونەركاسىپتىك ساياساتتىڭ ماقساتى – تابيعي رەسۋرستاردى تەك ەكسپورتتاۋمەن شەكتەلمەي، ولاردى ەل ىشىندە تەرەڭ وڭدەپ، جوعارى قوسىلعان قۇنى بار ءونىم ءوندىرۋدى كۇشەيتۋ.
ونەركاسىپ – ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى سالالاردىڭ ءبىرى. سوندىقتان ءوندىرىستى دامىتۋ تەك جاڭا كاسىپورىندار اشۋمەن ولشەنبەيدى. مۇندا تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ، وتاندىق ءوندىرىستىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ، جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جانە يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ قاتار ءجۇرۋى قاجەت.
وڭدەۋ سەكتورى – ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى
قازاقستان ۇزاق ۋاقىت بويى مۇناي، گاز، مەتالل جانە باسقا دا تابيعي رەسۋرستاردى ەكسپورتتاۋشى ەل رەتىندە تانىلدى. الايدا شيكىزات باعاسىنىڭ الەمدىك نارىقتاعى وزگەرىسى ەكونوميكاعا تىكەلەي اسەر ەتەدى. وسى سەبەپتى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ ستراتەگيالىق مىندەتكە اينالىپ وتىر.
وڭدەۋ سەكتورىنا تاماق ونەركاسىبى، ماشينا جاساۋ، حيميا ونەركاسىبى، فارماتسەۆتيكا، قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ، مەتالل وڭدەۋ جانە باسقا دا باعىتتار جاتادى. بۇل سالالاردىڭ دامۋى ىشكى نارىقتى وتاندىق تاۋارلارمەن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي، قازاقستان ءونىمىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مىسالى، شيكىزاتتى باستاپقى كۇيىندە ەكسپورتتاعاننان گورى، ونى ەل ىشىندە وڭدەپ، دايىن نەمەسە جارتىلاي دايىن ءونىم رەتىندە سىرتقى نارىققا شىعارۋ الدەقايدا جوعارى ەكونوميكالىق ناتيجە بەرەدى. بۇل – قوسىلعان قۇن تىزبەگىن قازاقستان ىشىندە قالىپتاستىرۋدىڭ ءبىر جولى.
يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ نە بەرەدى؟
جاڭا ونەركاسىپتىك ساياساتتىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى – ءوندىرىستى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ. قازىرگى الەمدىك ەكونوميكادا كاسىپورىننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ونىڭ ءوندىرىس كولەمىمەن عانا ەمەس، قولداناتىن تەحنولوگياسىمەن دە انىقتالادى.
اۆتوماتتاندىرۋ، روبوتتاندىرۋ، تسيفرلىق باسقارۋ جۇيەلەرى، جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى مەن ەنەرگيا ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالار ءوندىرىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرا الادى. سونىمەن قاتار يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ كاسىپورىنداردىڭ ءونىم ساپاسىن جاقسارتىپ، ءوندىرىس شىعىنىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل رەتتە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ونەركاسىپتىك جوبالارعا بەلسەندى ارالاسۋى ماڭىزدى. سەبەبى جاڭا وندىرىستەردىڭ قالىپتاسۋى تەك ءىرى كومپانيالارعا ەمەس، جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ مۇمكىندىگىنە دە بايلانىستى.
جاڭا ءوندىرىس – جاڭا جۇمىس ورنى
ونەركاسىپتى دامىتۋ الەۋمەتتىك تۇرعىدان دا ماڭىزدى. جاڭا زاۋىتتار مەن ءوندىرىس ورىندارىنىڭ ىسكە قوسىلۋى وڭىرلەردەگى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار ينجەنەرلەرگە، تەحنولوگتارعا، IT ماماندارىنا، دانەكەرلەۋشىلەرگە، وپەراتورلار مەن باسقا دا تەحنيكالىق ماماندارعا سۇرانىستى ارتتىرادى.
سوندىقتان يندۋستريالىق ساياسات ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىمەن دە تىعىز بايلانىستا بولۋى كەرەك. ەڭبەك نارىعىنا قاجەتتى مامانداردى دايارلاۋ، جۇمىسشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتۋ – ونەركاسىپتىك جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى بولىگى.
قازاقستان ءۇشىن جاڭا ونەركاسىپتىك ساياساتتىڭ تۇپكى ماقساتى – ءوندىرىس كولەمىن جاي عانا ارتتىرۋ ەمەس، ەكونوميكانىڭ ساپاسىن وزگەرتۋ. ياعني شيكىزات وندىرەتىن مەملەكەتتەن ونى تەرەڭ وڭدەپ، تەحنولوگيالىق ءارى باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم شىعاراتىن ەلگە اينالۋ.
وڭدەۋ ونەركاسىبىن كۇشەيتۋ، يننوۆاتسيانى قولداۋ جانە وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋ وسى ماقساتقا جەتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولماق. ەگەر بۇل ۇدەرىستەر جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسسا، ونەركاسىپ ەل ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى ءوسىمىنىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشتەرىنىڭ بىرىنە اينالا الادى.
