دۇكەن سورەلەرىندە تۇرعان تاۋاردىڭ تۇپنۇسقا نەمەسە قولدان جاسالعانىن سىرت كوزبەن اجىراتۋ بارعان سايىن قيىنداپ بارادى. قاپتاماسى بىردەي، لوگوتيپى تانىس، باعاسى تومەن بولسا، حالىق ءتيىمدى ساۋدا جاسادىم دەپ ويلايدى.
قازاقستاننىڭ ساۋدا جەلىلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ ساراپتاماسىنا سايكەس، 2025 جىلى ەلىمىزدە كونترافاكتىلىك ءونىم اينالىمى 400–930 ملرد تەڭگە ارالىعىندا بولۋى مۇمكىن. ەڭ ىقتيمال ستسەناري بويىنشا ونىڭ كولەمى 610 ملرد تەڭگەنى نەمەسە ەلدەگى بولشەك ساۋدا اينالىمىنىڭ شامامەن 2,3%-ىن قۇرايدى.
كونترافاكتتىڭ سالدارى تەك زاڭسىز ساۋدامەن شەكتەلمەيدى. ساراپشىلاردىڭ ەسەبىنشە، سونىڭ سالدارىنان ادال بيزنەس جىل سايىن شامامەن 300 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى زاڭدى ساتىلىمنان قاعىلۋى مۇمكىن. ال مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ ىقتيمال شىعىنى 40 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. بۇل ەسەپكە كونترافاكتىلىك ءونىمنىڭ حالىق دەنساۋلىعىنا، جۇمىسپەن قامتۋعا جانە وندىرۋشىلەردىڭ بەدەلىنە تيگىزەتىن جاناما شىعىندارى كىرمەيدى.
زاڭسىز جەتكىزۋشىلەر سالىق تولەمەيدى، ءونىمنىڭ شىعۋ تەگىن راستايتىن قۇجاتى جوق، تاۋاردى دۇرىس ساقتاۋ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرمەيدى جانە ساپاسىنا دا كەپىلدىك بەرمەيدى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، كونترافاكت پەن سۇر يمپورتقا قارسى كۇرەستە ۇكىمەت تەك جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋمەن شەكتەلمەۋى كەرەك. ەڭ الدىمەن مەملەكەتتىك شەكارانىڭ سىرتقى ۋچاسكەلەرىندە زياتكەرلىك مەنشىك وبەكتىلەرىنىڭ كەدەندىك ءتىزىلىمىنىڭ (ترويس) ۇزدىكسىز ءارى ءتيىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. بۇل قۇقىق يەلەرىنىڭ تاۋار بەلگىلەرىن قورعاۋدى كۇشەيتىپ، كۇماندى ونىمدەردى ەل اۋماعىنا كىرمەي تۇرىپ انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار تاۋەكەلى جوعارى تاۋار ساناتتارى ءۇشىن ولاردىڭ شىعۋ تەگىنىڭ زاڭدىلىعىن، قازاقستانعا زاڭدى تۇردە اكەلىنگەنىن جانە نارىققا رەسمي ەنگىزىلگەنىن مىندەتتى تۇردە راستاۋ تەتىگىن ەنگىزۋ ۇسىنىلادى. مۇنداي تالاپ تاۋار بەلگىسىنىڭ قۇقىق يەلەرىمەن كەلىسىمشارتتارى بار ۋاكىلەتتى ديستريبيۋتورلار ارقىلى جەتكىزىلەتىن ونىمدەرگە عانا قولدانىلۋى ءتيىس. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، بۇل كولەڭكەلى يمپورتتىڭ كولەمىن ازايتىپ، ادال بيزنەس ءۇشىن تەڭ باسەكەلەستىك ورتانى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى.
بازاردا عانا ەمەس دۇكەندەردە دە ساتىلىپ جاتىر
بىرنەشە جىل بۇرىن كونترافاكت كوبىنە بازارلارمەن بايلانىستىرىلاتىن. بۇگىندە جاعداي وزگەردى. زاڭسىز ونىمدەر شاعىن دۇكەندەردە دە، بولشەك ساۋدادا دا كەزدەسەدى. كەي جاعدايدا ساتىپ الۋشى ونى تۇپنۇسقادان ايىرا المايدى.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي ونىمدەردىڭ تۇپنۇسقادان ايىرماشىلىعىن قاراپايىم تۇتىنۋشىنىڭ اجىراتۋى وتە قيىن دەيدى. ويتكەنى وندىرۋشىلەر قاپتامانى، لوگوتيپتى، تۇستەردى جانە ديزايندى دا مۇمكىندىگىنشە دالمە ءدال كوشىرۋگە ۇيرەنگەن. ساتىپ الۋشى تانىمال برەندتىڭ قاپتاماسىن كورىپ، ونىڭ ىشىندە دە سول ءونىم بار دەپ ويلايدى. ال ءىس جۇزىندە ول بەلگىسىز جەردە وندىرىلگەن، ساپاسى تەكسەرىلمەگەن تاۋار.
تانىمال برەندتەر دە نىساناعا اينالعان
ماسەلە تەك بەلگىسىز تاۋارلارعا قاتىستى ەمەس. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، كونترافاكتىلىك ونىمدەر كۇندەلىكتى تۇتىناتىن حالىقارالىق برەندتەردىڭ اتىن پايدالانىپ كەلەدى.
ADILET پارتياسى جانىنان قۇرىلعان ىسكەرلىك كەڭەس وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاننىڭ بىرنەشە وڭىرىندە Bonduelle برەندىمەن ساتىلعان جالعان جاسىل بۇرشاق پەن جۇگەرى انىقتالعان. مۇنداي ونىمدەر الماتى، استانا، شىمكەنت، تاراز، تۇركىستان، اقتاۋ، اتىراۋ جانە ورال قالالارىندا رەسمي تىركەلگەن. كەيبىر وڭىرلەردە بۇل بىرنەشە جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان تۇراقتى تاجىريبەگە اينالعان.
ساراپشىلار Colgate ونىمدەرى بويىنشا دا سۇر يمپورت فاكتىلەرى تىركەلگەنىن ايتادى. نەگىزىنەن رەسەيدەن جەتكىزىلەتىن بۇل ونىمدەردىڭ باعاسى رەسمي جەتكىزىلەتىن تاۋاردان ەكى ەسەگە دەيىن ارزان. مۇنداي ايىرماشىلىق تۇتىنۋشىنى ارزان ءونىمدى تاڭداۋعا يتەرمەلەيدى. بىراق ونىڭ قازاقستان نارىعىنا زاڭدى جولمەن كەلگەنىنە نەمەسە دۇرىس ساقتالعانىنا ەشكىم كەپىلدىك بەرمەيدى.
كونترافاكتىلىك ونىمدەردىڭ قاتارىندا كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق-تۇلىك تە بار. ماسەلەن، Doshirak برەندىمەن شىعارىلعان تەز دايىندالاتىن كەسپەنىڭ قولدان جاسالعان نۇسقالارى شىمكەنت، قىزىلوردا، تاراز، تۇركىستان، شۋ، قورداي جانە الماتى قالالارىندا انىقتالعان. بۇل جاعداي زاڭسىز جەتكىزۋ ارنالارىنىڭ كەزدەيسوق ەمەس، تۇراقتى جۇمىس ىستەپ وتىرعانىن كورسەتەدى.
ارزان ءونىمنىڭ كورىنبەيتىن قۇنى
سۇر يمپورتتىڭ باستى ارتىقشىلىعى باعا ايىرماشىلىعىندا. كەي جاعدايدا زاڭسىز اكەلىنگەن ونىمدەر رەسمي يمپورتتالعان تاۋاردان 30–50 پايىزعا دەيىن ارزان بولادى.
قازاقستاننىڭ ساۋدا جەلىلەرىنىڭ وكىلدەرى جۇرگىزگەن الدىن الا ەسەپ بويىنشا، ءبىر عانا ءونىم ءتۇرىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنان مەملەكەت اي سايىن شامامەن 1 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن سالىق تۇسىمىنەن ايىرىلۋى مۇمكىن. بۇل تەك ءبىر ونىمگە قاتىستى ەسەپ. ەگەر وسىنداي جاعداي باسقا ساناتتاردا دا قايتالانسا، بيۋدجەت شىعىنى بىرنەشە ەسە ۇلعايادى. ال ەندى ەسەپتەڭىز، قولدان جاسالىپ نەمەسە زاڭسىز كىرىپ جاتقان مىڭداعان تاۋار بار.
ايماقتىق ساۋدا جەلىسىنىڭ مەنەدجەرى انار قاسىمجانوۆانىڭ ايتۋىنشا، زاڭسىز جەتكىزۋشىلەر ەشقانداي سالىق تولەمەيدى، ءونىمنىڭ ساپاسىن راستامايدى جانە جاۋاپكەرشىلىك المايدى. ال وسىنىڭ ءبارى زاڭ تالاپتارىن ساقتايتىن كاسىپكەرلەردى تەڭ ەمەس جاعدايدا قالدىرادى.
تۇپنۇسقاعا ۇقسايدى، بىراق مازمۇنى باسقا
كونترافاكت ماسەلەسى كەيدە تەك سىرتقى ۇقساستىقپەن شەكتەلمەيدى. قازاقستان نارىعىندا باسقا ەلدەرگە ارنالعان ونىمدەردىڭ زاڭسىز ساتىلۋ فاكتىلەرى دە كەزدەسەدى.
قازاقستاننىڭ ديستريبيۋتورلىق كومپانيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، دۇكەندەردىڭ بىرىنەن انىقتالعان Choco Pie پەچەنەسىنىڭ سىرتقى قاپتاماسى تۇپنۇسقامەن بىردەي بولعانىمەن، ول قۇرامى بويىنشا قازاقستان نارىعىنا ارنالعان ءونىم ەمەس بولىپ شىققان. قازاقستانعا رەسمي جەتكىزىلەتىن نۇسقادا سيىر جەلاتينى قولدانىلسا، زاڭسىز اكەلىنگەن ونىمدە شوشقا جەلاتينى پايدالانىلعان. بۇل اقپاراتتى قاراپايىم تۇتىنۋشى قاپتامادان وقىپ جۇرگەن جوق. اتالعان پەچەنە وريگينال، بىراق رەسەي نارىعىنا ارنالعان. قازاقستانعا زاڭسىز كىرگەن، دەمەك سالىق تا تولەمەگەن دەيدى ديستريبيۋتورلىك كومپانيا وكىلى ۆلاديمير ۆارشاۆسكي.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى ەركىن تاۋار اينالىمى دا ماسەلەنى كۇردەلەندىرىپ وتىر. قر قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتى بۇل باعىتتا كەدەندىك باقىلاۋدىڭ جۇرگىزىلمەيتىنىن راستادى. باس ساراپشى بولات مىرزاعاليدىڭ ايتۋىنشا، بۇل 2014 جىلعى كەدەن وداعى تۋرالى كەلىسىمنەن تۋىندايدى. رەسەي مەن قىرعىزستاننان كەلەتىن تاۋارلاردىڭ اراسىندا كونترافاكتىلىك ونىمدەردىڭ دە ءوتىپ كەتۋ قاۋپى بار. سوڭعى ەكى جىلدا مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى مۇنداي فاكتىلەر بويىنشا 30 اكىمشىلىك ماتەريال راسىمدەپ، ولاردى سوتقا جولداعان ەكەن.
