2026 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەندى. ەڭ الدىمەن، جاڭا كونستيتۋتسيا مەملەكەتتىڭ ماڭىزدى الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرىنىڭ ءبىرى – ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ قۇقىعىن ساقتاپ قانا قويماي، ودان ءارى نىعايتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
كونستيتۋتسيانىڭ 32-بابىنا سايكەس، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن كولەمدە جانە تارتىپپەن وزدەرى اقى تولەمەيتىن مەديتسينالىق كومەك الۋعا قۇقىعى بار.
وسىلايشا، مەملەكەت ءاربىر ازاماتقا قولجەتىمدى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن راستادى. بۇل كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتىڭ ىسكە اسىرىلۋى تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى (تمككك) جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) جۇيەسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
جاڭا كونستيتۋتسيا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەردى جويعان جوق. تەك كونستيتۋتسيالىق تۇجىرىمدار جاڭارتىلدى، ال ازاماتتاردىڭ مەديتسينالىق كومەك الۋ قۇقىعى تولىق كولەمدە ساقتالدى. بۇرىنعىداي مەملەكەت قر «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسىنە سايكەس مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە كەپىلدىك بەرەدى. سونىمەن قاتار، كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋگە جانە ونى قارجىلاندىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
تمككك – بۇل ءمامس جۇيەسىندە ساقتاندىرىلعان مارتەبەسىنە قاراماستان، مەملەكەت ءاربىر ادامعا ۇسىناتىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ بازالىق پاكەتى.
وعان مىنالار كىرەدى: جەدەل مەديتسينالىق جاردەم، ونىڭ ىشىندە سانيتاريالىق اۆياتسيا;
العاشقى مەديتسينالىق-سانيتاريالىق كومەك – جالپى پراكتيكا دارىگەرلەرىنىڭ، تەراپەۆتەردىڭ، پەدياترلاردىڭ، ۋچاسكەلىك مەيىرگەرلەردىڭ قابىلداۋى، پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار، ۆاكتسيناتسيا، سوزىلمالى اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەردى ديناميكالىق باقىلاۋ; شۇعىل مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك; الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋلار كەزىندە دياگنوستيكا، ەمدەۋ جانە ديسپانسەرلىك باقىلاۋ;
اينالاداعىلارعا قاۋىپ توندىرەتىن اۋرۋلار كەزىندە مەديتسينالىق كومەك; شۇعىل ستاتسيونارلىق كومەك; پاللياتيۆتىك كومەك جانە مەيىرگەرلىك كۇتىم; بەكىتىلگەن تىزبەلەرگە سايكەس ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن دارىلىك زاتتارمەن جانە مەديتسينالىق بۇيىمدارمەن قامتاماسىز ەتۋ.
بۇل ءاربىر ازاماتتىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا قاجەتتى ەڭ تومەنگى مەديتسينالىق كومەك كولەمىنە مەملەكەت كەپىلدىك بەرەتىنىن بىلدىرەدى.
ەگەر تمككك مەملەكەتتىك بازالىق كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتسە، وندا ءمامس مەديتسينالىق كومەك الۋ مۇمكىندىكتەرىن ەداۋىر كەڭەيتەدى.
ساقتاندىرىلعان ازاماتتار مىنا قىزمەتتەردى تەگىن الا الادى: بەيىندى مامانداردىڭ كونسۋلتاتسيالارىن; مەديتسينالىق كورسەتىلىمدەر بويىنشا زەرتحانالىق جانە دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەردى; جوسپارلى مامانداندىرىلعان جانە جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەكتى; جوسپارلى اۋرۋحاناعا جاتقىزۋدى; مەديتسينالىق وڭالتۋدى; ستاتسيوناردى الماستىراتىن كومەكتى; مامس شەڭبەرىندە ەمدەلۋ كەزىندە دارىلىك قامتاماسىز ەتۋدى.
وسىلايشا، تمككك مەن ءمامس دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ءوزارا تولىقتىراتىن ەكى قۇرامداس بولىگى بولىپ تابىلادى. ولار پروفيلاكتيكا مەن العاشقى مەديتسينالىق كومەكتەن باستاپ جوعارى تەحنولوگيالىق ەمدەۋگە دەيىنگى بارلىق كەزەڭدەردە مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
ەڭ باستىسى، مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەر ساقتالدى. مەديتسينالىق كومەك بۇرىنعىداي قولجەتىمدى بولىپ قالا بەرەدى، ال جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالار ونىڭ ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ، مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ، دياگنوستيكا مەن ەمدەۋدىڭ زاماناۋي ادىستەرىن ەنگىزۋ، سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ پروفيلاكتيكالىق باعىتىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.
ۇلىتاۋ وبلىسىندا تىركەلگەن 220 674 تۇرعىننىڭ بارلىعى تمككك الۋشىلارى بولىپ تابىلادى. ونىڭ ىشىندە 191 308 ادام (86,7%) ساقتاندىرىلعان جانە ءمامس جۇيەسىندە قوسىمشا قىزمەتتەر الا الادى. شامامەن 29 366 ادامنىڭ ءمامس ساقتاندىرۋى جوق جانە تەك تمككك بويىنشا مەديتسينالىق كومەك الادى. بۇل توپقا ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار، تۇراقتى جارنالارى جوق ادامدار، سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىلەر تولەمدەردى اۋدارماعان جۇمىسشىلار كىرەدى.
جالپى وڭىردە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلۋدا. وبلىس قۇرىلعاننان بەرى 26 جاڭا مەديتسينالىق نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. ەكى مەديتسينالىق مەكەمەگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالىپ، تاعى بەس نىساندا جوندەۋ جالعاسۋدا. 2025 جىلى وبلىستىق كوپبەيىندى اۋرۋحاناعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى. ءوڭىر ءۇشىن اسا ماڭىزدى بۇل اۋرۋحانا ءۇش جىل ىشىندە تولىق جاڭعىرتىلادى.
رەنوۆاتسيا جوباسى اياسىندا مۇندا كارديولوگيا، گاستروەنتەرولوگيا، پۋلمونولوگيا، رەۆماتولوگيا، گوسپيتالدىق فارماتسيا بولىمشەلەرى مەن ىنتالاندىرۋ ورتالىعى سياقتى بەس جاڭا بولىمشە اشىلادى. وبلىستىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانتسياسىنىڭ عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا جەكە ينۆەستيتسيالار بەلسەندى تارتىلۋدا - ساتباەۆ قالاسىنىڭ اۋرۋحاناسىندا تراۆماتولوگيا بولىمشەسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە، جەزقازعان قالاسىندا 250 كەلۋگە ارنالعان جاڭا ەمحانانىڭ قۇرىلىسى باستالدى.
ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن كۇرەس جۇمىستارى دا كۇشەيتىلدى. ەگەر ءۇش جىل بۇرىن 20 توسەك-ورىندىق بولىمشەدە نەبارى ەكى مامان جۇمىس ىستەسە (قازىر بولىمشە 50 توسەك-ورىنعا دەيىن كەڭەيتىلدى), بۇگىندە وندا جەتى مامان قىزمەت ەتەدى. جاقىن ارادا حيرۋرگيالىق وپەراتسيالار دا جۇرگىزىلەتىن بولادى. بولىمشە قاجەتتى مەديتسينالىق جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن.
سونىمەن قاتار، وبلىستىق اۋرۋحانا جانىنان 100 توسەك-ورىندىق جاڭا كورپۋس سالۋ ارقىلى بولىمشەنى كەڭەيتۋ جوسپارلانۋدا.
21 بىرلىك سانيتاريالىق اۆتوكولىك ساتىپ الىندى. جاساندى ينتەللەكت قولدانىلاتىن راديولوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ بىرىڭعاي بازاسى (PACS) قۇرىلدى.
بارلىعى 333 بىرلىك مەديتسينالىق جابدىق ساتىپ الىندى. ونىڭ ىشىندە روبوتتاندىرىلعان ميكروسكوپ، 128 كەسىندىلى كومپيۋتەرلىك توموگراف جانە انگيوگراف سياقتى جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىقتار بار.
اۋىلدىق مەديتسينانىڭ دامۋىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە. ۇلىتاۋ اۋدانىندا ۋچاسكەلىك اۋىلدىق اۋرۋحانا كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى، سونىمەن قاتار جاڭا اۋداندىق اۋرۋحانا پايدالانۋعا بەرىلمەك، جاڭاارقا اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. مۇنىمەن قاتار، شالعاي ەلدى مەكەندەردەگى 20 فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك، مەديتسينالىق پۋنكتتەر جانە دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار جاڭارتىلدى. ولاردىڭ وڭىردەگى جالپى سانى – 36.
وبلىستىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانتسياسىندا 19 فەلدشەرلىك بريگادا جۇمىس ىستەيدى، ولار تاۋلىك ىشىندە 270-300 دەيىن شاقىرتۋلاردى ورىندايدى.
تەك 2026 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ءوڭىر بويىنشا سانيتارلىق اۆياتسيامەن 142 جەرمەن شىعۋ جانە ۇشۋ جۇزەگە اسىرىلدى. ونىڭ ىشىنە استانا جانە الماتى قالالارىنداعى ۇلتتىق مەديتسينالىق ورتالىقتارىنا جەتكىزۋلەر دە كىرەدى.
تەلەمەديتسينا ارقىلى 99 كەڭەس رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە، 65 كەڭەس وبلىستىق دەڭگەيدە وتكىزىلدى.
وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى كورسەتىلدى. وڭىرگە كەلگەن 84 دارىگەرگە 5 ملن-نان 8 ملن-عا دەيىن كوتەرمە جاردەماقى تولەندى. ونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەرلەرگە كەلگەن 23 مامانعا 8 ملن-نان بەرىلدى. وعان قوسا ولار تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلۋدە.
جاڭا كونستيتۋتسيا ادام دەنساۋلىعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە ايقىندادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – ءاربىر تۇرعىندى ۋاقتىلى، ساپالى ءارى قولجەتىمدى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتاماسىز ەتۋ.
وبلىس تۇرعىندارىن ءوز دەنساۋلىعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا، پروفيلاكتيكالىق مەديتسينالىق تەكسەرۋلەردەن ۋاقىتىلى وتۋگە، سكرينينگتىك باعدارلامالارعا بەلسەندى قاتىسۋعا، سونداي-اق تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى (تمككك) مەن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) جۇيەسى ۇسىناتىن مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانۋعا شاقىرامىن.
جاكەەۆ داۋرەن ومارۇلى
ۇلىتاۋ وبلىسى
دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى
باسشىسىنىڭ ورىنباسارى
