2026 jylǧy 1 şıldeden bastap Qazaqstanda jaŋa Konstitusiia küşıne endı. Eŋ aldymen, jaŋa Konstitusiia memlekettıŋ maŋyzdy äleumettık kepıldıkterınıŋ bırı – azamattardyŋ densaulyǧyn qorǧau qūqyǧyn saqtap qana qoimai, odan ärı nyǧaitqanyn atap ötkım keledı.
Konstitusiianyŋ 32-babyna säikes, Qazaqstan Respublikasy azamattarynyŋ zaŋda belgılengen kölemde jäne tärtıppen özderı aqy tölemeitın medisinalyq kömek aluǧa qūqyǧy bar.
Osylaişa, memleket ärbır azamatqa qoljetımdı medisinalyq kömek körsetudı qamtamasyz etu jönındegı öz jauapkerşılıgın rastady. Būl konstitusiialyq qūqyqtyŋ ıske asyryluy tegın medisinalyq kömektıŋ kepıldık berılgen kölemı (TMKKK) jäne mındettı äleumettık medisinalyq saqtandyru (MÄMS) jüiesı arqyly jüzege asyrylady.
Jaŋa Konstitusiia densaulyq saqtau salasyndaǧy memlekettık kepıldıkterdı joiǧan joq. Tek konstitusiialyq tūjyrymdar jaŋartyldy, al azamattardyŋ medisinalyq kömek alu qūqyǧy tolyq kölemde saqtaldy. Būrynǧydai memleket QR «Halyq densaulyǧy jäne densaulyq saqtau jüiesı turaly» kodeksıne säikes medisinalyq kömek körsetuge kepıldık beredı. Sonymen qatar, konstitusiialyq özgerıster densaulyq saqtau jüiesın odan ärı jetıldıruge jäne ony qarjylandyrudyŋ tiımdılıgın arttyruǧa baǧyttalǧan.
TMKKK – būl MÄMS jüiesınde saqtandyrylǧan märtebesıne qaramastan, memleket ärbır adamǧa ūsynatyn medisinalyq kömektıŋ bazalyq paketı.
Oǧan mynalar kıredı: jedel medisinalyq järdem, onyŋ ışınde sanitariialyq aviasiia;
alǧaşqy medisinalyq-sanitariialyq kömek – jalpy praktika därıgerlerınıŋ, terapevterdıŋ, pediatrlardyŋ, uchaskelık meiırgerlerdıŋ qabyldauy, profilaktikalyq ıs-şaralar, vaksinasiia, sozylmaly aurulary bar pasientterdı dinamikalyq baqylau; şūǧyl mamandandyrylǧan medisinalyq kömek; äleumettık mänı bar aurular kezınde diagnostika, emdeu jäne dispanserlık baqylau;
ainaladaǧylarǧa qauıp töndıretın aurular kezınde medisinalyq kömek; şūǧyl stasionarlyq kömek; palliativtık kömek jäne meiırgerlık kütım; bekıtılgen tızbelerge säikes azamattardyŋ jekelegen sanattaryn därılık zattarmen jäne medisinalyq būiymdarmen qamtamasyz etu.
Būl ärbır azamattyŋ ömırı men densaulyǧyn saqtauǧa qajettı eŋ tömengı medisinalyq kömek kölemıne memleket kepıldık beretının bıldıredı.
Eger TMKKK memlekettık bazalyq kepıldıkterdı qamtamasyz etse, onda MÄMS medisinalyq kömek alu mümkındıkterın edäuır keŋeitedı.
Saqtandyrylǧan azamattar myna qyzmetterdı tegın ala alady: beiındı mamandardyŋ konsultasiialaryn; medisinalyq körsetılımder boiynşa zerthanalyq jäne diagnostikalyq zertteulerdı; josparly mamandandyrylǧan jäne joǧary tehnologiialyq medisinalyq kömektı; josparly auruhanaǧa jatqyzudy; medisinalyq oŋaltudy; stasionardy almastyratyn kömektı; MÄMS şeŋberınde emdelu kezınde därılık qamtamasyz etudı.
Osylaişa, TMKKK men MÄMS densaulyq saqtau jüiesınıŋ özara tolyqtyratyn ekı qūramdas bölıgı bolyp tabylady. Olar profilaktika men alǧaşqy medisinalyq kömekten bastap joǧary tehnologiialyq emdeuge deiıngı barlyq kezeŋderde medisinalyq kömektıŋ qoljetımdılıgın qamtamasyz etedı.
Eŋ bastysy, memlekettık kepıldıkter saqtaldy. Medisinalyq kömek būrynǧydai qoljetımdı bolyp qala beredı, al jürgızılıp jatqan reformalar onyŋ sapasy men qoljetımdılıgın arttyruǧa baǧyttalǧan. Auyldyq densaulyq saqtaudy damytu, medisinalyq ūiymdardyŋ materialdyq-tehnikalyq bazasyn nyǧaitu, diagnostika men emdeudıŋ zamanaui ädısterın engızu, sondai-aq densaulyq saqtaudyŋ profilaktikalyq baǧytyn keŋeitu jūmystary jalǧasuda.
Ūlytau oblysynda tırkelgen 220 674 tūrǧynnyŋ barlyǧy TMKKK aluşylary bolyp tabylady. Onyŋ ışınde 191 308 adam (86,7%) saqtandyrylǧan jäne MÄMS jüiesınde qosymşa qyzmetter ala alady. Şamamen 29 366 adamnyŋ MÄMS saqtandyruy joq jäne tek TMKKK boiynşa medisinalyq kömek alady. Būl topqa özın-özı jūmyspen qamtyǧandar, tūraqty jarnalary joq adamdar, sondai-aq jūmys beruşıler tölemderdı audarmaǧan jūmysşylar kıredı.
Jalpy öŋırde densaulyq saqtau salasyn damytu boiynşa auqymdy jūmystar atqaryluda. Oblys qūrylǧannan berı 26 jaŋa medisinalyq nysan paidalanuǧa berıldı. Ekı medisinalyq mekemege kürdelı jöndeu jūmystary aiaqtalyp, taǧy bes nysanda jöndeu jalǧasuda. 2025 jyly oblystyq köpbeiındı auruhanaǧa kürdelı jöndeu jūmystary bastaldy. Öŋır üşın asa maŋyzdy būl auruhana üş jyl ışınde tolyq jaŋǧyrtylady.
Renovasiia jobasy aiasynda mūnda kardiologiia, gastroenterologiia, pulmonologiia, revmatologiia, gospitaldyq farmasiia bölımşelerı men yntalandyru ortalyǧy siiaqty bes jaŋa bölımşe aşylady. Oblystyq jedel medisinalyq järdem stansiiasynyŋ ǧimaratynyŋ qūrylysy josparlanuda.
Densaulyq saqtau salasyn damytuǧa jeke investisiialar belsendı tartyluda - Sätbaev qalasynyŋ auruhanasynda travmatologiia bölımşesınıŋ qūrylysy jürgızılude, Jezqazǧan qalasynda 250 keluge arnalǧan jaŋa emhananyŋ qūrylysy bastaldy.
Onkologiialyq aurularmen küres jūmystary da küşeitıldı. Eger üş jyl būryn 20 tösek-oryndyq bölımşede nebärı ekı maman jūmys ıstese (qazır bölımşe 50 tösek-orynǧa deiın keŋeitıldı), bügınde onda jetı maman qyzmet etedı. Jaqyn arada hirurgiialyq operasiialar da jürgızıletın bolady. Bölımşe qajettı medisinalyq jabdyqtarmen tolyq qamtamasyz etılgen.
Sonymen qatar, oblystyq auruhana janynan 100 tösek-oryndyq jaŋa korpus salu arqyly bölımşenı keŋeitu josparlanuda.
21 bırlık sanitariialyq avtokölık satyp alyndy. Jasandy intellekt qoldanylatyn radiologiialyq zertteulerdıŋ bıryŋǧai bazasy (PACS) qūryldy.
Barlyǧy 333 bırlık medisinalyq jabdyq satyp alyndy. Onyŋ ışınde robottandyrylǧan mikroskop, 128 kesındılı kompiuterlık tomograf jäne angiograf siiaqty joǧary tehnologiialyq jabdyqtar bar.
Auyldyq medisinanyŋ damuyna erekşe köŋıl bölınude. Ūlytau audanynda uchaskelık auyldyq auruhana kürdelı jöndeuden ötkızıldı, sonymen qatar jaŋa audandyq auruhana paidalanuǧa berılmek, Jaŋaarqa audandyq auruhanasynda kürdelı jöndeu jūmystary jürgızılude. Mūnymen qatar, şalǧai eldı mekenderdegı 20 feldşerlık-akuşerlık, medisinalyq punktter jäne därıgerlık ambulatoriialar jaŋartyldy. Olardyŋ öŋırdegı jalpy sany – 36.
Oblystyq jedel medisinalyq järdem stansiiasynda 19 feldşerlık brigada jūmys ısteidı, olar täulık ışınde 270-300 deiın şaqyrtulardy oryndaidy.
Tek 2026 jyldyŋ basynan bastap öŋır boiynşa sanitarlyq aviasiiamen 142 jermen şyǧu jäne ūşu jüzege asyryldy. Onyŋ ışıne Astana jäne Almaty qalalaryndaǧy ūlttyq medisinalyq ortalyqtaryna jetkızuler de kıredı.
Telemedisina arqyly 99 keŋes respublikalyq deŋgeide, 65 keŋes oblystyq deŋgeide ötkızıldı.
Oblystyq biudjet esebınen medisina qyzmetkerlerın yntalandyru jäne äleumettık qoldau şaralary körsetıldı. Öŋırge kelgen 84 därıgerge 5 mln-nan 8 mln-ǧa deiın köterme järdemaqy tölendı. Onyŋ ışınde auyldyq jerlerge kelgen 23 mamanǧa 8 mln-nan berıldı. Oǧan qosa olar tūrǧyn üimen qamtamasyz etılude.
Jaŋa Konstitusiia adam densaulyǧy memlekettık saiasattyŋ basty basymdyqtarynyŋ bırı ekenın taǧy bır märte aiqyndady. Densaulyq saqtau jüiesınıŋ negızgı mındetı – ärbır tūrǧyndy uaqtyly, sapaly ärı qoljetımdı medisinalyq kömekpen qamtamasyz etu.
Oblys tūrǧyndaryn öz densaulyǧyna jauapkerşılıkpen qarauǧa, profilaktikalyq medisinalyq tekserulerden uaqytyly ötuge, skriningtık baǧdarlamalarǧa belsendı qatysuǧa, sondai-aq tegın medisinalyq kömektıŋ kepıldık berılgen kölemı (TMKKK) men mındettı äleumettık medisinalyq saqtandyru (MÄMS) jüiesı ūsynatyn mümkındıkterdı tiımdı paidalanuǧa şaqyramyn.
Jakeev Däuren Omarūly
Ūlytau oblysy
Densaulyq saqtau basqarmasy
basşysynyŋ orynbasary
