ەلىمىزدىڭ اتوم ەنەرگەتيكاسىن، ونەركاسىبى مەن عىلىمىن دامىتۋ، ەكونوميكادا زاماناۋي، ءتيىمدى جانە قاۋىپسىز يادرولىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ – مەملەكەتىمىزدىڭ باسىم دامۋ باعىتتارىنىڭ ءبىرى.
وسى ورايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى اگەنتتىگىمەن اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ماقساتتارىن، تاسىلدەرىن جانە باسىم باعىتتارىن ايقىندايتىن ۇزاق مەرزىمدى باعدارلامالىق قۇجات ازىرلەنىپ، مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2026 جىلعى 15 ساۋىردەگى جارلىعىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتوم سالاسىن دامىتۋدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى ستراتەگياسى» بەكىتىلگەن.
ول جاھاندىق ۇردىستەردى جانە ىشكى سىن-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن، ۇلتتىق ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك پەن ورنىقتى ەكونوميكالىق ءوسۋدى قامتاماسىز ەتۋگە، جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەردى دامىتۋعا جانە حالىقارالىق كليماتتىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا باعىتتالعان.
وسى ستراتەگيا اياسىندا ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى اتوم سالاسىن دامىتۋ جولىنداعى كەلەسى نەگىزگى باعىتتار قاراستىرىلعان.
اتوم ەنەرگەتيكاسى
اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ جانە زاماناۋي ءارى قاۋىپسىز اتوم ەنەرگەتيكالىق تەحنولوگيالارىن كەڭىنەن ەنگىزۋ پارنيكتىك گازداردىڭ تەحنوگەندىك شىعارىندىلارىن قىسقارتۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا ىقپال ەتە وتىرىپ، كومىرسۋتەك كوزدەرىنە تاۋەلدىلىكتى ءبىر مەزگىلدە ازايتا وتىرىپ، ونەركاسىپ پەن قازاقستان حالقى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن سەنىمدى جانە تۇراقتى جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
وسى ستراتەگياعا سايكەس 2050 جىلعا قاراي قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كەمىندە ءۇش اەس جۇمىس ىستەيتىن بولادى. تەحنولوگيالىق جانە ەكونوميكالىق ورىندىلىقتى ەسكەرە وتىرىپ، شاعىن مودۋلدىك رەاكتورلار بازاسىندا اەس سالۋ جولدارى دا قاراستىرىلاتىن بولادى. مۇنىڭ ءبارى ەكونوميكانىڭ ەنەرگەتيكالىق سەكتورىن ارتاراپتاندىرۋعا جانە ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگى مەن تاۋەلسىزدىگىن ەداۋىر ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
اتوم ونەركاسىبى
ۋران ونەركاسىبىن جانە يادرولىق وتىن تسيكلىنىڭ نەگىزگى كەزەڭدەرىن دامىتۋ ەلدەگى ۋران ءوندىرۋدىڭ وڭتايلى كولەمىن، سەنىمدى رەسۋرستىق بازانى جانە وتاندىق اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن ستراتەگيالىق وتىندى قامتاماسىز ەتۋگە، سونداي-اق ۋران رەسۋرستارىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن نەعۇرلىم ۇتىمدى پايدالانۋعا جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى، ونىڭ ىشىندە ەكسپورتقا باعدارلانعان جوعارى شەكتى ءونىمدى شىعارۋدى يگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
يادرولىق عىلىم جانە قولدانبالى تەحنولوگيالار
عىلىمدى جانە عىلىمي-تەحنيكالىق بازانى دامىتۋ اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ عىلىمي-يننوۆاتسيالىق الەۋەتىن ەداۋىر ارتتىرۋعا، ونىڭ ىشىندە تىرشىلىكتىڭ وزگە دە سالالارىندا پايدالانىلاتىن رادياتسيالىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ، جاڭا بۋىن رەاكتورلارىن قۇرۋ، تەرمويادرولىق ەنەرگەتيكانى جانە ودان دا باسقا باعىتتارداعى زەرتتەۋلەردى قوسا العاندا، وزىق يادرولىق تەحنولوگيالاردى ىلگەرىلەتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە، ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ بىرقاتار سەكتورلارىندا ءتيىمدى يادرولىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋدىڭ وكىلدى وتاندىق عىلىمي-تەحنيكالىق قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
يادرولىق مەديتسينانى دامىتۋ دەنساۋلىق ساقتاۋدا يننوۆاتسيالىق يادرولىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ، راديوفارمپرەپاراتتار ءوندىرىسىن، سونداي-اق ساۋلەلىك تەراپيانىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەرىن كەڭەيتۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن ورتاشا ۇزاقتىعىن ارتتىرۋعا تىكەلەي جاردەمدەسەدى.
راديواكتيۆتى قالدىقتار جانە پايدالانعان يادرولىق وتىن
ناقتى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق جانە دامىعان ينفراقۇرىلىمدىق بازانى قۇرۋدى كوزدەيتىن راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن (راق) جانە پايدالانىلعان يادرولىق وتىنمەن (پياو) جۇمىس ىستەۋدىڭ زاماناۋي جانە ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ راق-تىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالقى مەن ەكولوگياسىنا تەرىس اسەرىن ەداۋىر تومەندەتۋگە، ولاردى تۇپكىلىكتى وقشاۋلاۋ ماسەلەسىن شەشۋگە، راق-پەن جانە پياو-مەن جۇمىس ىستەۋ وبەكتىلەرىن جۇيەلەندىرۋدى جانە ساپالى مونيتورينگتەۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
نورماتيۆتىك بازا
نورماتيۆتىك قۇقىقتىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق بازانى دامىتۋ ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇرىلىمدارىن نىعايتۋعا، اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ سالاسىنداعى قىزمەتتى ساپالى باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە، نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازانى ۇيلەستىرۋگە جانە جەتىلدىرۋگە، حالىقارالىق شارتتار مەن كونۆەنتسيالار ەرەجەلەرىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل گەنەراتسيا وبەكتىلەرىنىڭ جانە اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋدىڭ ومىرلىك تسيكلىنىڭ بۇكىل كەزەڭىندە قاۋىپسىزدىكتىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كادرلار دايارلاۋ
كادرلاردى دايارلاۋدىڭ ورتالىقتاندىرىلعان ۇلتتىق جۇيەسىن قۇرۋ اتوم سالاسىن، سونداي-اق وعان ىرگەلەس سالالار مەن ونەركاسىپ سالاسىن وتاندىق جوعارى بىلىكتى كادرلاردىڭ قاجەتتى سانىمەن قامتاماسىز ەتۋگە، كوپتەگەن ءتيىستى ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن ايتارلىقتاي جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جوعارىدا ايتىلعاندارمەن قاتار، ەلىمىزدىڭ اتوم سالاسىن دامىتۋ بويىنشا نەگىزگى ءىس-شارالارىن ىسكە اسىرۋ ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا، ءوندىرىستى جەرگىلىكتەندىرۋگە جانە تەحنولوگيالاردى ترانسفەرلەۋگە جانە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ەكسپورتتاۋعا، وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋ جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدى قولداۋ ەسەبىنەن ەلەۋلى پايدا الۋعا جاردەمدەسەتىن بولادى.
جالپى، اتوم سالاسىن دامىتۋ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى جانە حالىقارالىق كليماتتىق مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي، تۇراقتى ەكونوميكالىق وسۋگە ۇلەس قوسادى. ەلىمىزدىڭ اتوم سالاسىن دامىتۋ ينۆەستيتسيالاردى اۋقىمدى تارتۋدى، ونەركاسىپتى جاڭعىرتۋدى جانە وڭىرلەردى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتەدى، جوعارى تەحنولوگيالىق ەكسپورتتىڭ ۇلەسىن ارتتىرادى، سونداي-اق سالىق تۇسىمدەرى مەن جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءوسۋى ەسەبىنەن مەملەكەتتىڭ قارجىلىق دەربەستىگىن نىعايتادى.
