الماتى وبلىسىنىڭ قيىرىندا ورنالاسقان رايىمبەك اۋدانىندا عالىمدار فورۋمى ءوتتى.
وسى وڭىردە تۋىپ ءوسىپ، ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى سالالارىندا عىلىم مەن بىلىمگە ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرگەن جەرلەستەردىڭ باسىن قوسقان اۋدان اكىمدىگى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىردى. اۋدان جۇرتشىلىعى مەن عالىمداردىڭ كەزدەسۋى قاقپاق اۋىلىندا ۇيىمداستىرىلدى. باسقوسۋعا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى قولداۋ بىلدىرگەن. شاراعا ۇيىتقى بولعان رايىمبەك اۋدانى اكىمى داستان قۇداباەۆتىڭ ايتۋىنشا، ەلىمىزدە ءتۇرلى سالادا وڭىردەن شىققان 500-دەن استام عالىم ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.
ء“بىز بۇل باستامانى ءۇش ۇرپاقتىڭ باس قوسۋى دەپ اتادىق. عىلىم مەن ءبىلىم – كەمەل كەلەشەككە نىق قادام. وسى قادام ءبىزدىڭ ەلدە تۇرىپ جاتقان ءاربىر تۇرعان، ۇستازدار قاۋىمى مەن جاس ۇرپاققا ءبىر ونەگە بولسىن دەدىك. يدەيانىڭ نەگىزگى باستاۋى قالادا ءجۇرىپ الىستاعى تۋعان جەرىنە كىشكەنتاي دا بولسا كومەك قولىن سوزعىسى كەلەتىن جەرلەستەرىمىزگە مۇمكىندىك جاساۋ. ارينە قوناقتار كەلگەندە اس ءىشىپ، اياق بوساتۋ ءۇشىن ەمەس ولار كەتكەن سوڭ قانداي ءىز قالادى دەگەن سۇراق ءبىزدى مازالادى. سوندىقتان ءبىز ءوز كوماندامىزبەن جوو، ءتۇرلى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى، عىلىممەن بايلانىستى مەكەمەلەردەگى ءوڭىردىڭ تۋمالارىن ىزدەدىك. بارلىعى 500 ادامنىڭ ءتىزىمىن الىپ، ەلگە شاقىردىق. كوبى كەلدى. اقىلداستىق، جوبالاردى ۇسىندىق جانە جوسپار قۇردىق”،- دەيدى رايىمبەك اۋدانىنىڭ اكىمى داستان قۇداباەۆ.
اۋقىمدى ءىس-شاراعا الماتى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى قايرات جۇمانوۆ، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، اكادەميك ءادىل احمەتوۆ، رايىمبەك اۋدانىنىڭ اكىمى داستان قۇداباەۆ، الماتى وبلىسىنىڭ جانە بىرنەشە اۋدانداردىڭ قۇرمەتتى ازاماتى توققوجا ەستەنۇلى ەستەنوۆ، اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ن.كەلىمبەتوۆ اتىنداعى تۇركىتانۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى شەرۋباي قۇرمانبايۇلى، قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتورى، بەيبىتكۇل كارىموۆا، سونداي-اق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى، عالىمدار، پەداگوگتەر، مەتسەناتتار مەن جاستار قاتىستى.
“مەن وسى رايىمبەك اۋدانىنداعى قاراسازدا مەكتەپتە وقىدىم. ءبىزدىڭ زاماندا وقۋعا ءتۇسۋ وڭاي بولعان جوق. بىراق مەنى اتا-انام الماتىداعى ايگىلى قىزدار پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسۋگە كەڭەس بەردى. ول جەردە ءۇش ۋاقىت تەگىن تاماق بەرەتىن ەدى. سول ءۇشىن مەن وسى وقۋ ورىنىن تاڭدادىم. ەڭ قۇرىعاندا قارنىڭ توق جۇرەدى دەدى. ۋاقىت وتە كەلە مەن وسى وزىمە alma mater بولعان - قىزار ۋنيۆەرسيتەتىنە باسشى بولىپ كەلدىم. ءال كۇنگە تەگىن الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى. وسى ءوڭىردىڭ قىزدارىن شىقارىمان. ءبىلىم السىن.وعان دەيىن قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە 6 جىل باسشى بولدىم. مىنە ەندى ءوز تۋعان جەرىمدە ءبىز سياقتى مامانداردىڭ تاجىريبەسى مەن كەڭەسى كەرەك دەگەنگە قۋانىپ كەلىپ وتىرمىن. بۇل وتە جاقسى ءۇردىس”- دەيدى قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتورى بەيبىتكۇل كارىموۆا.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا اۋداننان شىققان عالىمدار، پروفەسسورلار، اكادەميكتەر مەن ەلگە جاناشىر مەتسەناتتاردىڭ مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرمەن كەزدەسۋى ۇيىمداستىرىلدى. اسىرەسە، ۇزاق جىلدار مەملەكەتتىك قىزمەت اتقارعان، ەلشى-ديپلومات، كورنەكتى عالىم ءادىل احمەتوۆ ساحنا تورىنە كوتەرىلىپ، اكادەميكپەن جۋرناليست باقىت جاعىپارۇلى سۇقبات جۇرگىزدى. نارىنقولدىڭ تۋماسى، بيىل 85 جاسقا تولعان ەل اعاسى ومىرلىك تاجىريبەسىمەن ءبولىسىپ، جاس بۋىندى بىلىمگە ۇمتىلۋعا، تۋعان ەلگە ادال قىزمەت ەتۋگە شاقىردى. وزىمەن قاتار جۇرگەن وڭىردەن شىققان ۇلى تۇلعالار تۋرالى ەستەلىك ايتقاندا كوزىنە جاس الىپ، كوڭىلى بوسادى.
“اينالايىن جەرلەستەر، مەن وسى نارىنقولدا تۋىپ، تەلمان جانۇزاقوۆ اتىنداعى مەكتەپتە ءبىلىم الدىم. ۇستازىم مەكتەپتە جۇرگەندە-اق شەتەل ءتىلىن وقۋىما تۇرتكى بولدى. الماتىعا بارىپ بۇرىنعى شەتەل تىلدەر ينستيتۋتى، قازىرگى ابىلاي حان اتىنداعى حالىقارالىق قاتىناستار جانە الەم تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتىنە ءتۇسىپ، سول جەردە كىشى قىزمەتكەردەن رەكتورلىققا دەيىن، ودان سوڭ ۇلىبريتانياداعى ەلشى، قر سىرتقى ىستەر ۆيتسە-ءمينيسترى، ءبىلىم كوميتەتىنىڭ باسشىسى جانە قبتۋ قۇرۋشى ءارى سەناتور قىزمەتىنە دەيىنگى جولدى ءوتتىم. بۇل ۇلكەن ەڭبەكپەن كەلدى. ءبىلىم الۋ، سونىمەن بىرگە ەلگە قىزمەت ەتۋ- سىزدەردىڭ پارىزدارىڭىز. مەن وسى ۋاقىت ارالىعىندا تۋعان ەلىمنەن قول ۇزبەدىم. ال بۇگىن قولعا الىپ وتىرعان وڭىردەگى عالىمدار فورۋمى وتە جاقسى باستاما. ءوندىرىس پەن اۋىلشارۋاشىلىعىن عىلىممەن ۇشتاستىرۋ دەگەن كەرەك. مەنىڭشە مۇنى وڭىردەن شىعىپ، جان-جاقتا جۇرگەن جەرلەستەرىمىز قولدايدى جانە كومەكتەسەدى دەپ ويلايمىن”،- دەدى ءادىل احمەتوۆ.
كونفەرەنتسيانىڭ باستى ماقساتى – جاستار اراسىندا عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ ماڭىزىن ناسيحاتتاۋ دەۋگە بولادى. قازىرگى زامان سۇرانىسى تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت باعىتىنداعى جاڭا مۇمكىندىكتەردى يگەرۋ. وقۋشىلار مەن عىلىمي قاۋىمداستىق وكىلدەرىنىڭ تاجىريبە الماسۋىنا جاعداي جاساۋ ءۇشىن سەكتسياعا ءبولىنىپ، كەزدەسۋلەر ءوتتى. ءىس-شارا اياسىندا وقۋشىلاردىڭ عىلىمي جوبالارى، قولونەر تۋىندىلارى، روبوتوتەحنيكا، جاساندى ينتەللەكت جانە ەكولوگيالىق جوبالار بويىنشا كورمە ۇيىمداستىرىلدى. جاس زەرتتەۋشىلەر ءوز ەڭبەكتەرىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىپ، شىعارماشىلىق جانە عىلىمي ىزدەنىستەرىنىڭ ناتيجەسىن كورسەتتى. بۇل كورمە وقۋشىلاردىڭ جاڭاشىل ويلاۋ قابىلەتى مەن عىلىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ جوعارى ەكەنىن ايقىن اڭعارتتى.
رايىمبەك اۋدانى اكىمىدىگىڭ باستاماسىمەن اۋداندا وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم الەۋەتىن كوتەرۋ ءۇشىن ەلدىڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى شاقىرىلدى. كونفەرەنتسيانىڭ شارىقتاۋ شەگى ءارى ماڭىزدى ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى دە وسى بولدى. الماتى وبلىسى ءبىلىم باسقارماسى مەن ەلىمىزدىڭ 11 جوعارى وقۋ ورنى اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. بۇل قۇجاتتار ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتىپ، كاسىبي باعدار بەرۋ جۇمىستارىن جەتىلدىرۋگە، اۋىل جاستارىنىڭ ساپالى جوعارى ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالانىپ وتىر. وسى وقۋ ورىندارى ەندى اۋدانداعى مەكتەپتەردى ارالاپ، قاجەتتى ماماندىق يەلەرىن دايارلاۋ ءۇشىن تالاپكەرلەردى وزدەرى دە تاڭداپ الا الادى.
ءىس-شارانىڭ ەكىنشى كەزەڭى قاقپاق اۋىلىنداعى جامەنكە ورتا مەكتەبىنىڭ بازاسىندا جالعاستى. مۇندا جوعارى وقۋ ورىندارىنان كەلگەن پروفەسسورلار مەن وقىتۋشىلار، سالا ماماندارى جانە مەتسەناتتار مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرگە ماماندىق تاڭداۋدىڭ قىر-سىرىن ءتۇسىندىرىپ، ءوز تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. TEDx فورماتىنداعى كەزدەسۋلەر، شەبەرلىك ساباقتارى مەن دوڭگەلەك ۇستەلدەر ۇيىمداستىرىلىپ، جاستار كوكەيىندەگى ساۋالدارىنا جاۋاپ الدى.
الماتى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى قايرات جۇمانوۆ ءوز سوزىندە رايىمبەك اۋدانىنىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىنە توقتالدى. بۇگىندە اۋداندا 22 مەكتەپتە 5220 وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتىر. ءبىلىم ساپاسى 70 پايىزدى، ۇلگەرىم كورسەتكىشى 100 پايىزدى كورسەتەدى. بيىل 343 تۇلەك مەكتەپ بىتىرسە، ولاردىڭ 55-ءى «التىن بەلگىگە»، 38-ءى ۇزدىك اتتەستاتقا ۇمىتكەر. سونىمەن قاتار، 9-سىنىپتى اياقتايتىن 575 وقۋشىنىڭ 92-ءسى ۇزدىك اتتەستاتتان ءۇمىتتى.
بيىل وسىدان 8 جىل بۇرىن قايتادان ءبولىنىپ شىققان رايىمبەك اۋدانىنىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويى اتاپ وتىلەدى. وسى ماڭىزدى وقيعانىڭ اياسىندا اۋدان اكىمى داستان قۇداباەۆتىڭ باستاماسىمەن “90 جىلدىققا 90 شارا” دەگەن اتپەن ونداعان شارا وتكىزىلەدى. ول جىل باسىندا باستالعان. بۇگىنگى عىلىم مەن ءبىلىم فورۋمى دا سونىڭ اياسىندا ۇىمداستىرىلدى. ال وتكەن اپتادا سارىباستاۋ اۋىلىندا اۋىلشارۋاشىلىق فورۋمى ۇيىماستىرىلىپ، ونى ناسيحاتتاۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق جانە الماتى وبلىستىق باق وكىلدەرى ارنايى كەلدى.
ايتا كەتۋ كەرەك، رايىمبەك اۋدانىنىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ نەگىزگى شارالارى 8-11 شىلدە اراسىندا نارىنقول وڭىرىندە ۇيىمداستىرىلادى.
