قازاقستاندا اتوم سالاسىن دامىتۋ ستراتەگياسى اياسىندا العاشقى اەس قۇرىلىسىنا قاتىستى ماسەلەلەر قىزۋ تالقىلانۋدا، دەپ حابارلايدى "ادىرنا" ۇلتتىق پورتالى.
وسى تاقىرىپتا قازاقستاندىق ساياساتكەر ءارى ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ ساراپشىسى پيوتر سۆويك قازتاگ رەداكتسياسىنا ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.
ونىڭ ايتۋىنشا، ستراتەگيادا «العاشقى اەس قۇرىلىسى باستالىپ كەتتى» دەگەن تىركەستىڭ جازىلۋى كەزدەيسوق ەمەس.
ء«يا، مۇنداي تۇجىرىمنىڭ پايدا بولۋى زاڭدى. ارينە، بۇل جەردە ازداپ اسىعىستىق بار شىعار، سەبەبى بىزدە بيۋروكراتيالىق پيارعا بەيىمدىلىك كەزدەسەدى. بىراق قازىردىڭ وزىندە قۇرىلىسقا قاجەتتى ىزدەستىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا، گەولوگيالىق، گەوفيزيكالىق، گيدرولوگيالىق جانە كليماتولوگيالىق زەرتتەۋلەر جاسالۋدا. مۇنىڭ ءبارى – قۇرىلىس پروتسەسىنە دايىندىقتىڭ مىندەتتى بولىگى. سوندىقتان مۇنى قۇرىلىستىڭ باستاپقى كەزەڭى دەپ اتاۋعا تولىق نەگىز بار»، – دەدى پيوتر سۆويك.
ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، قازاقستانداعى اەس قۇرىلىسى ءىس جۇزىندە رەسەيدىڭ روساتوم كومپانياسىنا بەرىلگەن دەۋگە بولادى.
ء«يا، بۇل ماسەلە ءىس جۇزىندە شەشىلىپ قويعان سياقتى. سوڭعى ۋاقىتتا اەس توڭىرەگىندەگى بارلىق نەگىزگى ارەكەتتەر “روساتوممەن” بايلانىستى بولدى. سوندىقتان جوبانى جۇزەگە اسىراتىن نەگىزگى تاراپ رەتىندە رەسەي قاراستىرىلىپ وتىر»، – دەدى ول.
سونىمەن قاتار سۆويك رەسەي ەكونوميكاسىنداعى قازىرگى جاعدايعا بايلانىستى بەلگىلى ءبىر تاۋەكەلدەر بار ەكەنىن دە ايتتى.
«رەسەيدە قازىر ەكونوميكالىق داعدارىس رەسمي تۇردە مويىندالدى. ەكونوميكا ءىس جۇزىندە ءوسۋىن توقتاتتى، رەتسەسسيا باستالدى. بۇل داعدارىس جاھاندىق جاعدايدىڭ ءبىر بولىگى. رەسەي باتىسپەن تەكەتىرەستە بولعانىمەن، قارجى-نەسيە ساياساتى ءالى دە باتىستىق مودەل بويىنشا جۇمىس ىستەپ وتىر. سونىڭ سالدارىنان ەلدە ىشكى ينۆەستيتسيالىق جانە قارجىلىق رەسۋرس جەتكىلىكسىز»، – دەدى ساراپشى.
سوعان قاراماستان، ول ماسكەۋ ءۇشىن قازاقستانداعى اەس جوباسىنىڭ ماڭىزى وتە جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى
«جالپى، قازاقستانداعى اەس قۇرىلىسى رەسەي ءۇشىن بىرنەشە باعىتتا اسا ماڭىزدى جوبا. سوندىقتان رەسەي ۇكىمەتى دە، “روساتوم” دا بۇل باستامانىڭ ساتسىزدىككە ۇشىراماۋى ءۇشىن بار كۇشىن سالادى دەپ ويلايمىن. ەگەر جوبا توقتاپ قالسا، بۇل رەسەيدىڭ الەمدىك اتوم ەنەرگەتيكاسى نارىعىنداعى حالىقارالىق جوسپارلارىنا ۇلكەن سوققى بولار ەدى. سول سەبەپتى، مەنىڭشە، قۇرىلىستى ءبارىبىر اياقتايدى»، – دەدى پيوتر سۆويك.
سۇحبات بارىسىندا شاعىن مودۋلدىك رەاكتورلار ماسەلەسى دە قوزعالدى. ساراپشى قازاقستاندا مۇنداي تەحنولوگيالاردى ازىرگە ەنگىزۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ايتتى.
«جوق، ازىرگە بۇل مۇمكىن ەمەس. بىراق مۇندا قىزىق ءبىر جاعداي بار. قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنت بولعاننان كەيىنگى العاشقى شەتەلدىك ساپارىن ماسكەۋگە جاساعاندا، ۆلاديمير پۋتين وعان بالقاش ماڭىندا قۋاتى 1200 مەگاۆاتتىق ەكى ءىرى اتوم بلوگىنان تۇراتىن اەس سالۋدى ۇسىنعان ەدى. الايدا بۇعان دەيىن ءدال وسىنداي ۇسىنىس وزبەكستانعا دا جاسالعان بولاتىن»، – دەدى ول.
سۆويكتىڭ ايتۋىنشا، كەيىن رەسەي مەن وزبەكستان شاعىن مودۋلدىك رەاكتورلار جوباسىن دا تالقىلاعان.
«كەيىن ماسكەۋ مەن تاشكەنت التى شاعىن مودۋلدىك بلوك سالۋ تۋرالى كەلىستى. سوڭىندا ەكى شاعىن جانە ەكى ءىرى بلوك سالۋ نۇسقاسىنا توقتادى. قازىر وزبەكستاندا العاشقى بلوكتاردىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر، بەتون قۇيۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتكەن بولۋى دا مۇمكىن. دەمەك، رەسەي مەن قىتايدان كەيىن شاعىن مودۋلدىك رەاكتورلار پايدا بولاتىن الەمدەگى ءۇشىنشى مەملەكەت وزبەكستان بولۋى ىقتيمال»، – دەدى ساراپشى.
سونداي-اق ول اتوم ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە دە توقتالدى.
«قالاي بولعاندا دا، پايدالانۋعا بەرىلەتىن اەس-پەن بىرگە اۋە قورعانىس جۇيەسى دە قاتار ەنگىزىلەدى. ادەتتە ستانتسيانى كىم سالسا، سول تاراپ قورعانىس جۇيەسىن دە قامتاماسىز ەتەدى»، – دەدى پيوتر سۆويك.
