جەر رەسۋرستارى — كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار اكتيۆ. ولاردىڭ ءتيىمدى باسقارىلۋى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا، قالالار مەن ونەركاسىپتىڭ وسۋىنە، ەكولوگيالىق تۇراقتىلىققا تىكەلەي اسەر ەتەدى. سوندىقتان جەر قاتىناستارى سالاسى ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق اسپەكتىلەردى قامتيتىن كەشەندى جۇيە بولىپ سانالادى.
جەر قاتىناستارىنىڭ نەگىزى — جەردىڭ مەنشىك نىسانى مەن ونى پايدالانۋ ءتارتىبى. قۇقىقتىق تۇرعىدان جەر جەكە، مەملەكەتتىك نەمەسە وزگە دە مەنشىككە جاتۋى مۇمكىن. ءار مەنشىك ءتۇرىنىڭ ءوز ەرەكشەلىكتەرى بار: جەكە مەنشىك جەردى مەنشىك يەسى قالاعان ماقساتتا پايدالانا الادى، بىراق زاڭدا كورسەتىلگەن شەكتەۋلەرگە باعىنادى; مەملەكەتتىك جەرلەر ستراتەگيالىق ماقساتتارعا — ينفراقۇرىلىم، قورشاعان ورتانى قورعاۋ، الەۋمەتتىك جوبالارعا — باعىتتالادى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە — جەردى پايدالانۋ رەجيمى. اۋىل شارۋاشىلىعى، قۇرىلىس، ونەركاسىپ، قورشاعان ورتانى ساقتاۋ سەكىلدى باعىتتار جەردى ءارتۇرلى پايدالانۋ ءتاسىلىن تالاپ ەتەدى. كەيدە جەر پايدالانۋ مەن مەنشىك اراسىنداعى قايشىلىقتار تۋىندايدى. مىسالى، جەكە مەنشىككە تيەسىلى جەر ۋچاسكەسىن زاڭسىز پايدالانۋ نەمەسە مەملەكەتتىك قورعانىشتاعى ايماققا زاقىم كەلتىرۋ — قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك شيەلەنىستەرگە اكەلۋى مۇمكىن.
جەر قاتىناستارىنىڭ تيىمدىلىگى تەك قۇقىقتىق نورمالاردى ساقتاۋىمەن شەكتەلمەيدى. قازىرگى كەزدە جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋدىڭ ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق اسپەكتىلەرى دە ماڭىزدى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان، جەردى دۇرىس باعالاۋ مەن ءتيىمدى پايدالانۋ مەملەكەتتىڭ بيۋدجەتتىك مۇمكىندىكتەرىن ارتتىرادى، اۋىل شارۋاشىلىعىن، ءوندىرىستى جانە قالا قۇرىلىستارىن دامىتۋعا جاعداي جاسايدى. ەكولوگيالىق اسپەكتىلەرگە كەلەتىن بولساق، تابيعاتتى ساقتاۋ، توپىراق ەروزياسىنىڭ الدىن الۋ، شولەيتتەنۋدىڭ الدىن الۋ سياقتى شارالار جەر رەسۋرستارىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى.
قازاقستان جاعدايىندا جەر قاتىناستارى ماسەلەسى ەرەكشە وزەكتىلىككە يە. ەلدىڭ جەر قورى ۇلكەن بولعانىمەن، ونىڭ كوپ بولىگى اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىپتىك ماقساتقا جارامدى ەمەس. سونىمەن قاتار، مەنشىك پەن جەر پايدالانۋ ماسەلەلەرىندە تاريحي جانە قۇقىقتىق قايشىلىقتار كەزدەسەدى. مەملەكەتتىك ساياسات بۇل باعىتتا جەر رەفورمالارىن جۇرگىزىپ، مەنشىك قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ، جەردى ءتيىمدى پايدالانۋ مەن ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
قورىتىندىلاي كەلە، جەر قاتىناستارى — قۇقىقتىق، ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك فاكتورلارمەن تىعىز بايلانىستى كەشەندى سالا. ونى رەتتەۋ مەن دامىتۋ تەك زاڭنامالىق نەگىزدە ەمەس، سونىمەن قاتار ءتيىمدى باسقارۋ، ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك جانە قوعامنىڭ قاتىسۋىن تالاپ ەتەدى. جەر رەسۋرستارىن دۇرىس پايدالانۋ مەملەكەت پەن ازاماتتاردىڭ ورتاق مۇددەسىن قامتاماسىز ەتەتىن ماڭىزدى قۇرال بولىپ سانالادى.
