قازاقستاندا ستاتيستيكالىق ورگاندارعا ۇيالى بايلانىس ابونەنتتەرىنىڭ قوزعالىسى مەن ارەكەتتەرى تۋرالى دەرەكتەردى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن بەرەتىن مەحانيزم رەسمي تۇردە بەكىتىلدى. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت كەڭەسشىسى، ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءاسەت ەرعاليەۆ قول قويعان بۇيرىقتا كورسەتىلگەن، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
2026 جىلعى 13 ناۋرىزداعى №12 قۇجاتقا سايكەس، ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى (ۇسب) بۇرىن-سوڭدى بولماعان تسيفرلىق قۇقىقتارعا يە بولدى. ەندى ستاتيستيكا تەك قاعاز انكەتالارعا ەمەس، قازاقستاندىقتاردىڭ «تسيفرلىق ىزدەرىنە» نەگىزدەلىپ جۇرگىزىلەتىن بولادى.
بيۋرو وپەراتورلاردان ابونەنتتەردىڭ جەكە ەمەس ء(انونيمدى) دەرەكتەرىن الۋ قۇقىعىنا يە بولادى. وسى ارقىلى كوشى-قون، تۋريزم جانە حالىق تىعىزدىعى تۋرالى مالىمەتتەر ناقتى ۇيالى بايلانىس لوگتارىنا سۇيەنىپ ەسەپتەلەدى. دەرەكتەردى بەرۋ ءتارتىبى قاتاڭ رەتتەلىپ، قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىمەن كەلىسىلگەن. دەرەكتەر ءاننونيمدى بولسا دا، ارنايى قىزمەتتەردىڭ باقىلاۋى ولاردىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك ءۇشىن ماڭىزىن كورسەتەدى.
بۇيرىقتا ستاتيستيكادا جاساندى ينتەللەكت (AI) تەحنولوگياسىن قولدانۋ رەسمي تۇردە بەكىتىلگەن. AI كەلەسى ماقساتتارعا پايدالانىلادى:
-
وپەراتور لوگتارى سياقتى باستاپقى جانە بالامالى دەرەكتەردى تالداۋ;
-
دەموگرافيالىق ۇردىستەردى بولجاۋ;
-
ەكونوميكا مەن قوعامداعى جۇيەلىك تاۋەكەلدەردى انىقتاۋ;
-
«رەگۋلياتورلىق ينتەللەكت» پلاتفورماسى ارقىلى قابىلدانعان زاڭداردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ.
ۇيالى بايلانىس دەرەكتەرى ارقىلى ناقتى ادامداردىڭ قوزعالىسى مەن ورنالاسقان جەرىن كورىپ، جول، مەكتەپ، اۋرۋحانا سالۋ سياقتى مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ دالدىگى ارتادى. بۇرىنعى ستاتيستيكالىق دەرەكتەر كوبىنەسە شىندىققا ساي كەلمەيتىن ەدى.
دەرەكتەردىڭ كۇشەيگەن باقىلاۋىنا قاراماستان، بيۋرو بارلىق پايدالانۋشىلارعا اقپاراتتى ماشينا وقيتىن فورماتتا بەرۋگە مىندەتتەلەدى. بۇل دەرەكتەردى تاۋەلسىز اناليتيكتەر مەن بيزنەس تاۋەلسىز تۇردە پايدالانىپ، قاتەلىكتەردەن ساقتانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
رەفورما مەملەكەتتىك اپپاراتتى تسيفرلاندىرۋ جانە بيزنەستىڭ جۇكتەمەسىن ازايتۋ اياسىندا جۇرگىزىلىپ وتىر. بالامالى (Big Data) دەرەكتەردى پايدالانۋ ءداستۇرلى ستاتيستيكالىق ەسەپتەر سانىن 40–50%-عا قىسقارتۋعا كومەكتەسەدى.
