قىزىلوردادا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلدەگى رەفورمالاردىڭ جۇيەلىلىگى مەن ساباقتاستىعىنا، ساياسي جاڭعىرۋدىڭ قوعامدىق ساناعا تىكەلەي اسەرىنە جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە توقتالدى.
پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، رەفورمالار تەك زاڭنامالىق نەمەسە ينستيتۋتسيونالدىق وزگەرىستەرمەن شەكتەلمەي، ازاماتتاردىڭ كۇندەلىكتى ومىرىندە ناقتى ناتيجەگە اينالۋى ءتيىس.
وسى باستامالار اياسىندا «AMANAT» پارتياسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ حاتشىسى، پارتيانىڭ ايەلدەر قاناتىنىڭ ءتورايىمى شولپان كارينوۆا مەملەكەت باسشىسى كوتەرگەن رەفورمالاردىڭ مازمۇنى، ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ساياسي مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋداعى ءرولى جانە ءداستۇرلى قۇندىلىقتاردى قورعاۋ ماسەلەلەرى جونىندە ءوز كوزقاراسىن ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى جىلدارى قابىلدانعان زاڭدار مەن باستامالار الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى كۇشەيتۋگە، ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا، قوعامعا قاۋىپ توندىرەتىن كەلەڭسىز قۇبىلىستاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان.
سۇحبات بارىسىندا ول پرەزيدەنت ۇسىنعان باستامالاردىڭ تەك ستراتەگيالىق باعدار عانا ەمەس، ناقتى ىسكە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار، «AMANAT» پارتياسىنىڭ ايەلدەر قاناتى جۇزەگە اسىرىپ وتىرعان جوبالار — ايەلدەردىڭ ساياسي كوشباسشىلىعىن ارتتىرۋ، قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ جانە جاستار اراسىندا ۇلتتىق ءارى مورالدىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ - مەملەكەت باسشىسى ايقىنداعان «جاڭا ادىلەتتى مەملەكەت» مودەلىن قوعامنىڭ كۇندەلىكتى ساياسي تاجىريبەسىنە ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى بولىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
- پرەزيدەنت قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا رەفورمالاردىڭ جۇيەلىلىگى مەن ساباقتاستىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، قازىرگى باستامالاردىڭ الدىڭعى ساياسي رەفورمالاردان باستى ايىرماشىلىعى نەدە؟
- ەلدەگى رەفورمالاردىڭ باستى ايىرماشىلىعى- ولادىڭ جۇيەلىلىگىندە، ناقتى ناتيجەگە باعىتتالۋىندا جانە حالىقپەن كەڭ ديالوگقا نەگىزدەلۋىندە. ۇلتتىق قۇرىلتاي اياسىندا سوڭعى ءتورت جىلدا 26 زاڭ قابىلدانىپ، الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق سالالاردا ماڭىزدى باستامالار ىسكە اسىرىلدى. ەرەكشە اتاپ وتەتىنىم - ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ، لۋدومانيا مەن ناشاقورلىققا قارسى كۇرەس، ەڭبەك ادامدارىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ باعىتتارى. بۇل تۇستا «AMANAT» پارتياسىنىڭ ايەلدەر قاناتىنىڭ ۇلەسىن اتاپ وتەيىن. بىلتىرعى قۇرىلتايدىڭ ءتورتىنشى وتىرىسىندا پرەزيدەنت كوتەرىپ، الاڭداۋشىلىعىن جەتكىزگەن ماسەلە - ەلىمىزدە ءتۇرلى كوۋچتەر مەن جالعان پسيحولوگتاردىڭ پايدا بولىپ، ولاردىڭ ادامدارعا «قىزمەت كورسەتۋى». پرەزيدەنت مۇنداي پسەۆدوكوۋچتەر مەن جالعان پسيحولوگتار عىلىمي نەگىزى جوق «كەڭەستەرى» ارقىلى ازاماتتاردى اداستىرىپ، ولاردىڭ پسيحولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايىنا كەرى اسەر ەتەتىنىن ايتتى. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى باقىلاۋسىز قالدىرماي، وسى ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋدى تاپسىرعان بولاتىن. ءبىز پارتيا الاڭىندا «پسيحولوگيالىق قىزمەت تۋرالى» زاڭ جوباسىن ازىرلەپ، ونى كاسىبي ماماندارمەن ءتۇرلى الاڭداردا تالقىلاپ، 200 استام كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى زەردەلەپ، ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ «پسيحولوگيا» كافەدرالارىنىڭ ماماندارىمەن، عالىمدارمەن، عىلىمي ينستيتۋتتار ماماندارىمەن، تاۋەلسىز ساراپشىلار جانە كاسىبي قاۋىمداستىقتارمەن پىسىقتادىق. بۇگىنگى كۇنى وسى زاڭ جوباسى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار، جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار، قر پرەزيدەنت اكىمشىلىگىمەن ءتيىستى تارتىپپەن كەلىسىلىپ، ۇكىمەت قورىتىندىسى قر پارلامەنتى ماجىلىسىنە جۇمىستى جالعاستىرۋ ءۇشىن كەلىپ ءتۇستى. بۇل باستامانىڭ باستى ماقساتى - پسيحولوگتاردىڭ كاسىبي قىزمەتىنە قاتىستى ناقتى قۇقىقتىق نورمالاردى قالىپتاستىرۋ. اتاپ ايتقاندا، پسيحولوگيالىق كومەكتى جەكە قىزمەت سالاسى رەتىندە ايقىنداۋ، مامانداردىڭ بىلىمىنە، بىلىكتىلىگىنە، كاسىبي دايارلىعىنا تالاپتاردى انىقتاۋ، پسيحولوگتاردىڭ قىزمەت ءتارتىبىن جانە كاسىبي ورتاداعى قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگىن بەلگىلەۋ. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، الداعى ۋاقىتتا بۇل زاڭ حالىقتى بىلىكسىز ءارى جالعان مامانداردان قورعاۋعا، ال كاسىبي پسيحولوگتارعا كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ ساپا ستاندارتتارىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى. قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە ءتۇرلى سالاداعى مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە شامامەن 14 مىڭعا جۋىق پسيحولوگ مامان قىزمەت اتقارادى. ال جەكە سەكتوردا جۇمىس ىستەيتىن پسيحولوگتاردىڭ ناقتى سانىنا قاتىستى بىرىڭعاي رەسمي دەرەك جوق، بۇل سالانى جۇيەلى تۇردە ەسەپكە الۋ قاجەتتىگىن كورسەتەدى.
- پرەزيدەنت قوعامنىڭ ساياسي مادەنيەتىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ۇلتتىق قۇرىلتاي وسى باعىتتا قوعامدىق ساناعا ناقتى ىقپال ەتە الا ما؟
ءيا، ۇلتتىق قۇرىلتاي قوعامنىڭ ساياسي مادەنيەتىن ارتتىرۋعا ناقتى ىقپال ەتە الادى، سەبەبى ول تەك كەڭەسشى ورگان ەمەس، قوعامدىق ديالوگ پەن ساياسي قاتىسۋدىڭ مادەنيەتىن قالىپتاستىراتىن الاڭ رەتىندە جۇمىس ىستەپ وتىر. پرەزيدەنت قۇرىلتايدى ۇلىتاۋ، تۇركىستان، اتىراۋ، كوكشەتاۋ سىندى تاريحي ماڭىزى زور وڭىرلەردە وتكىزىپ، ونى قاسيەتتى قىزىلوردا جەرىندە جالعاستىرۋ ارقىلى ەل تاريحى مەن ۇلتتىق جادقا ەرەكشە ءمان بەرەتىنىن كورسەتتى. بۇل - مەملەكەتتىڭ دامۋى تەرەڭ تاريحي ساباقتاستىققا نەگىزدەلۋى ءتيىس ەكەنىن ايقىندايتىن ماڭىزدى يدەيا. وسى ارقىلى مەملەكەت باسشىسى قوعامدى ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى نىعايتا وتىرىپ، جاڭعىرۋ جولىمەن ىلگەرىلەۋگە ۇندەيدى.
ۇلتتىق قۇرىلتايعا مۇشەلىككە حالىق اراسىنان ازاماتتار ءوتىپ، وندا كوتەرىلەتىن ماسەلەلەر قوعامدى جاۋاپتى پىكىر ايتۋعا، دالەلگە سۇيەنگەن تالقىلاۋعا ۇيرەتىپ وتىر. بۇل - ساياسي مادەنيەتتىڭ نەگىزگى بەلگىسى. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي، ساياسي جاڭعىرۋ تەك ينستيتۋتتار ارقىلى ەمەس، قوعامدىق سانانىڭ وزگەرۋى ارقىلى جۇزەگە اسادى.
مەن وسى تۇستا پارتيالىق جوبالاردىڭ ۇلەسىنە دە توقتاعىم كەلەدى. «AMANAT» پارتياسى ەڭ ءىرى ساياسي كۇش رەتىندە مەملەكەتتىك ۇستانىمداردى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك ماڭىزدى باعىتتارداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرادى. مىسالى، ايەلدەردىڭ ساياسي كوشباسشىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان «توميريس» رەسپۋبليكالىق جوباسى، «ايەل اماناتى» وڭىرلىك جوبالارى ايەل ازاماتتاردىڭ ساياسي ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا، شەشىم قابىلداۋ پروتسەسىنە قاتىسۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل جوبالار ادامداردى تەك تالاپ قويۋشى ەمەس، ساياسي پروتسەستەرگە سانالى قاتىسۋشى بولۋعا ۇيرەتەدى. وسىلايشا، قۇرىلتاي - ستراتەگيالىق باعىت بەرسە، پارتيالىق جوبالار ونى قوعامنىڭ كۇندەلىكتى ساياسي تاجىريبەسىنە ەنگىزەتىن تەتىككە اينالىپ وتىر.
پرەزيدەنت ء«بىز ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدىڭ نەگىزگى تىرەگىن شايقاتىپ، جاستاردى جاڭاشىل «التەرناتيۆتى» مورالدىك ۇلگىلەرگە باۋلۋعا جول بەرە المايمىز. مەملەكەت ءداستۇرلى مادەني قۇندىلىقتاردى قورعاۋعا مىندەتتى جانە مورالدىق تۇرعىدان دۇرىس ەمەس مىنەز-قۇلىققا قارسى تۇرۋى قاجەت.
زاڭ ارقىلى نەكە ينستيتۋتىن ەركەك پەن ايەلدىڭ ەرىكتى وداعى رەتىندە راسىمدەۋ كۇشەيتىلۋى ءتيىس. بىراق رەسمي ۇستانىمعا ساي كەلمەيتىن سەنىمدەر ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك نەمەسە كەمسىتۋگە جول بەرۋگە بولمايدى، - دەپ اتادى. ايەلدەر قاناتىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە وسى ۇستانىمدى وتە دەر كەزىلىك دەپ، الداعى ۋاقىتتا وسىنى حالىق اراسىندا، جاستارعا ناسيحاتتاۋمەن اينالىساتىن بولامىز.
