Abaıdyń onynshy qara sózi

238

Bireýler qudaıdan bala tileıdi. Ol balany ne qylady? Ólsem ornymdy bassyn deıdi, artymnan quran oqysyn deıdi, qartaıǵan kúnimde asyrasyn deıdi. Osydan basqasy bar ma?

Balam ornymdy bassyn demek ne sóz? Ózińnen qalǵan dúnıe ıesiz qalar deısiń be? Qalǵan dúnıeniń qamyn sen jemek pe ediń? Ólip bara jatqanda ózgeden qyzǵanyp aıtqanyń ba? Ózgege qımaıtuǵyn seniń ne qylǵan artyqsha ornyń bar edi? Balanyń jaqsysy - qyzyq, jamany - kúıik, ne túrli bolaryn bilip suradyń? Dúnıede ózińniń kórgen qorlyǵyń az boldy ma? Ózińniń qylǵan ıttigiń az boldy ma? Endi bir bala týǵyzyp, ony da ıt qylýǵa, oǵan da qorlyq kórsetýge munsha nege qumar boldyń?

Artymnan balam quran oqysyn deseń, tirlikte ózińniń jaqsylyq qylǵan kisiń kóp bolsa, kim quran oqymaıdy? Eger jamanshylyqty kóp qylǵan bolsań, balańnyń oqyǵan qurany seni nege jetkizedi? Tirlikte ózińe-óziń qylmaǵan isti, ólgen soń saǵan balań kásip qylyp bere ala ma? Ahıret úshin bala tilegeniń - balam jasynda ólsin degeniń. Egerde erjetsin deseń, ózi erjetip, ata-anasyn tuzaqtan qutqararlyq bala qazaqtan týa ma eken? Ondaı balany sendeı áke, seniń elińdeı el asyrap ósirmek pe eken?

Qartaıǵanda asyrasyn deseń, o da - bir bos sóz. Áýeli - óziń qarýyń qaıtarlyq qartaıýǵa jetemisiń, joq pa? Ekinshi - balań meıirimdi bolyp, asyrarlyq bolyp týa ma, joq pa? Úshinshi - malyń bolsa, kim asyramaıdy? Malyń joq bolsa, qaı asyraý tolymdy bolady? Balanyń mal tabarlyq bolary, mal shasharlyq bolary - ol da eki talaı. Hosh, qudaı taǵala bala berdi, ony óziń jaqsy asyraı bilesiń be? Bilmeısiń. Áýeli óz kúnáńdi óziń kótergenińmen turmaı, balańnyń kúnásine taǵy da ortaq bolasyń. Áýeli balańdy óziń aldaısyń: «Áne, ony berem, mine, muny berem» dep. Basynda balańdy aldaǵanyńa bir máz bolasyń. Sońyra balań aldamshy bolsa, kimnen kóresiń? «Boqta!» dep, bireýdi boqtatyp, «kápir - qııańqy, osyǵan tımeńdershi!» dep, ony mazattandyryp, ábden tentektikke úıretip qoıyp, sabaqqa bergende, moldanyń eń arzanyn izdep, hat tanysa bolady dep, qý, sum bol dep, «pálensheniń balasy seni syrtyńnan satyp ketedi» dep, tiri janǵa sendirmeı jat minez qylyp, osy ma bergen tálimiń? Osy baladan qaıyr kútesiń be?

Jáne mal tileısińder, nege kerek qylaıyn dep tileısińder? Áýeli, qudaıdan tileımisiń? Tileısiń. Qudaı berdi, bergenin almaısyń. Qudaı taǵala saǵan eńbek qylyp mal tabarlyq qýat berdi. Ol qýatty adal kásip qylarlyq orynǵa jumsaımysyń? Jumsamaısyń. Ol qýatty ornyn taýyp saryp qylardy bilerlik ǵylym berdi, ony oqymaısyń. Ol ǵylymdy oqysa, uǵarlyq aqyl berdi, qaıda jibergenińdi kim biledi?.. Erinbeı eńbek qylsa, túńilmeı izdese, ornyn taýyp istese, kim baı bolmaıdy? Onyń saǵan keregi joq. Seniki - bireýden qorqytyp alsań, bireýden jalynyp alsań, bireýden aldap alsań bolǵany, izdegeniń - sol.

Bul - qudaıdan tilegen emes. Bul - abyroıyn, aryn satyp, adam jaýlaǵandyq, tilenshilik. Hosh, súıtip júrip-aq mal taptyń, baıydyń. Sol maldy saryp qylyp, ǵylym tabý kerek. Óziń taba almasań, balań tapsyn. Ǵylymsyz ahıret te joq, dúnıe de joq. Ǵylymsyz oqyǵan namaz, tutqan oraza, qylǵan haj, eshbir ǵıbadat ornyna barmaıdy. Eshbir qazaq kórmedim, maldy ıttikpen tapsa da, adamshylyqpen jumsaǵan. Bári de ıttikpen tabady, ıttikpen aırylady. Beınet, kúıigi, yzasy - sol úsheýinen basqa eshnárse boıynda qalmaıdy. Barynda baımyn dep maqtanady. Joǵynda «maǵan da baıaǵyda mal bitip edi» dep maqtanady. Kedeı bolǵan soń, taǵy qaıyrshylyqqa túsedi.

 

Ibrahım, 10- qara sózi

"Adyrna" ulttyq portaly

Pikirler