Taldyqorǧan qalasyndaǧy Iliias Jansügırov atyndaǧy Jetısu universitetınde Ūly dalanyŋ memlekettılık dästürındegı Qūryltaidyŋ tarihi bastaularyna, onyŋ evoliusiiasy men maŋyzyna arnalǧan «Qūryltai fenomenı» ǧylymi eŋbegınıŋ tanystyrylymy öttı. Kıtap avtorlary – memleket jäne qoǧam qairatkerı, ekonomika ǧylymdarynyŋ doktory Omarhan Öksıkbaev pen şyǧystanuşy, türkıtanuşy-lingvist Zärıpbai Orazbai, - dep habarlaidy Jetısu oblysy äkımınıŋ baspasöz qyzmetı.
Kıtaptyŋ tanystyrylymy ötken döŋgelek üstel jiynyna oblys äkımınıŋ orynbasary Dias Esdäuletov, ǧalymdar, memleket jäne qoǧam qairatkerlerı, jazuşylar, oqytuşylar men studentter qatysty. Kezdesudı Iliias Jansügırov atyndaǧy Jetısu universitetınıŋ basqarma töraǧasy – rektor, zaŋ ǧylymdarynyŋ doktory, professor Ermek Börıbaev jürgızdı.
Kezdesuge qatysuşylar aldynda qūttyqtau söz söilegen Dias Esdäuletov Qūryltaidyŋ tarihi maŋyzyna toqtaldy.
– Qūryltai – halqymyzdyŋ qoǧamdyq ömırınde būrynnan qalyptasqan keŋesıp şeşu, ortaq pıkırge kelu, el taǧdyryn bırge talqylau dästürınıŋ körınısı. Tarihtyŋ är kezeŋınde ol qoǧamdyq jäne memlekettık basqarudyŋ maŋyzdy instituty retınde qyzmet atqardy. Būl jai ǧana tarihi qūbylys emes, memlekettılıktıŋ qalyptasu kezeŋderın, saiasi mädeniet pen qoǧamdyq kelısım dästürın zerdeleuge mümkındık beretın tarihi mūramyzdyŋ maŋyzdy bölıgı, – dedı oblys äkımınıŋ orynbasary.
Ol sondai-aq juyrda ötken Qūryltai sailauyna toqtaldy. Onyŋ aituynşa, tūrǧyndardyŋ sailauǧa belsene qatysuy qoǧamnyŋ jaŋa memlekettık instituttarǧa degen qyzyǧuşylyǧyn jäne azamattyq belsendılık deŋgeiınıŋ joǧary ekenın körsettı.
Zertteudıŋ negızgı ideiasy turaly kıtap avtorlarynyŋ bırı, Qazaq ūlttyq qyzdar pedagogikalyq universitetınıŋ Direktorlar keŋesınıŋ töraǧasy, memleket jäne qoǧam qairatkerı, ekonomika ǧylymdarynyŋ doktory Omarhan Öksıkbaev aityp berdı.
Avtordyŋ aituynşa, zertteuşıler zertteu barysynda är tarihi däuırdegı qūryltailar turaly derekterdı jinaqtap qana qoimai, ūǧymnyŋ mänın aşu, onyŋ bastaularyn zerdeleu jäne Ūly Dala aumaǧynda ǧasyrlar boiy qalyptasqan memlekettık basqaru dästürlerımen sabaqtastyǧyn körsetudı maqsat ettı. Sonymen qatar saiasi mädenietke, memlekettık tärtıpke, azamattyq jauapkerşılık pen qoǧamdyq kelısımge erekşe nazar audarylǧan.
– «Qūryltai» ūǧymynyŋ etimologiialyq jäne mazmūndyq mänın tereŋ aşu, onyŋ Ūly Dalanyŋ memlekettık basqaru dästürlerımen tarihi sabaqtastyǧyn zertteu – ūlttyq tarihi sanany nyǧaitu jolyndaǧy maŋyzdy qadamdardyŋ bırı. Mūnyŋ barlyǧy, äsırese, jastar üşın maŋyzdy. Öz tarihyn tereŋ bıletın ūrpaq qana ūlttyq müddenı, el aldyndaǧy jauapkerşılıktı, memlekettıŋ qadır-qasietın şynaiy tüsıne alady. Sondyqtan bız tarihtan taǧylym alyp, ony jaŋa däuırdıŋ talaptarymen sabaqtastyra otyryp, bılımdı, jauapty ärı bırtūtas qoǧam qalyptastyruymyz kerek, - dedı avtor.
Zertteu eŋbektıŋ taǧy bır avtory şyǧystanuşy, arab, parsy jäne şaǧatai tılderınıŋ mamany Zärıpbai Orazbai kıtapty tarihi jäne derektık negızde tanystyrdy. Eŋbektıŋ tüp negızıne avtor alǧaş ret qazaq tılıne audarǧan ortaǧasyrlyq onǧa juyq qoljazba alynǧan. Tüpnūsqa derektermen jūmys ısteu būrynnan belgılı mälımetterdı tolyqtyruǧa jäne är kezeŋdegı Qūryltai dästürınıŋ qalyptasuy men damuyn tereŋırek zerdeleuge mümkındık bergen.
– Kez kelgen auqymdy eŋbek eŋ aldymen ideiadan bastalady. İdeia myqty bolsa, mazmūndy derekter men ǧylymi ızdenıs ony odan ärı tereŋdete tüsedı. Menıŋşe, būl kıtaptyŋ basty erekşelıgı de osynda. Onyŋ negızınde halyqtyŋ tarihi sanasyn jaŋǧyrtu, ötkendı tereŋırek zerdeleu jäne ony bügıngı zamanmen sabaqtastyqta paiymdau sekıldı auqymdy ärı maŋyzdy ideia jatyr, – dedı ekınşı avtor.
Talqylau barysynda kezdesuge qatysuşylar kıtaptyŋ tarihi jäne mädeni qūndylyǧy turaly pıkır bıldırdı.
Tarihi jadynyŋ maŋyzy turaly D. A. Qonaev atyndaǧy Euraziialyq zaŋ akademiiasynyŋ rektory, zaŋ ǧylymdarynyŋ doktory, professor Ömırälı Jalairi söz qozǧady.
Taqyrypty tarihi-saiasi jaǧynan «Ädılet» partiiasy Jetısu oblystyq filialynyŋ töraǧasy, Qazaqstan Respublikasy Parlamentı Senatynyŋ VII jäne VIII şaqyrylymdarynyŋ deputaty Amangeldı Esbai keŋınen tarqatty.
Talqylauǧa sondai-aq belgılı qazaq jazuşysy, publisist Talǧat Toǧanai, Qazaqstannyŋ eŋbek sıŋırgen qairatkerı, Memlekettık syilyqtyŋ laureaty, belgılı suretşı ärı jurnalist Janūzaq Müsäpır, Qazaq ūlttyq qyzdar pedagogikalyq universitetınıŋ akademiialyq mäseleler jönındegı prorektory Säbit Suatai jäne basqa da azamattar qatysty.
Kezdesuge qatysuşylar «Qūryltai fenomenı» zertteuınıŋ ūlttyq tarih pen memlekettılıktı zerdeleuge qosqan eleulı ülesın atap öttı. Kıtap tanystyrylymynyŋ soŋy qazaq memlekettılıgınıŋ bastaulary, saiasi dästürlerdıŋ damuy, tarihi täjıribenıŋ qazırgı Qazaqstan üşın maŋyzy turaly keŋ auqymdy pıkır almasuǧa ūlasty.
