2027 jyly AQŞ-taǧy Discovery Park of America muzei-parkınde Şyŋǧys han däuırı men moŋǧol halqynyŋ tūrmys-tırşılıgıne arnalǧan auqymdy körme ötedı. Būl turaly Asia Russia Daily jazdy, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.
Şamamen 4000 şarşy futty qamtityn muzei keŋıstıgı ortaǧasyrlyq Moŋǧoliianyŋ erekşe atmosferasyna ainalmaq. «Şyŋǧys han: İmperiiadan tys» atty körme 2027 jyldyŋ 15 mausymynda esıgın aiqara aşyp, 7 qyrküiekke deiın jalǧasady. Al 14 mausym künı BAQ ökılderı men arnaiy qonaqtarǧa arnalǧan aldyn ala körsetılım ūiymdastyrylady.
«Būl körme – jaŋalyqtar men aşylymdarǧa toly joba. Ol keluşılerge moŋǧol mädenietın öner, muzyka, dästürler, tūrmystyq zattar men tarihi oqiǧalar arqyly tanyp-bıluge mümkındık beredı. Körmeden şyqqan ärbır adam osy öŋır men tarihi kezeŋ turaly būrynǧydan äldeqaida tereŋ tüsınık qalyptastyrady dep senemın»,– dedı Discovery Park of America muzei-parkınıŋ prezidentı ärı bas direktory Skott Uiliams.
Auqymdy ekspozisiia üş bırdei 53 futtyq jük kölıgımen jetkızıledı, al ony ornatu jūmystary şamamen ekı aptaǧa sozylady. Joba aiasynda 300-den astam tüpnūsqa jädıger, äserlı dekorasiialar, immersivtı proeksiialar, derektı filmder, interaktivtı ekrandar, röldık aimaqtar jäne tabiǧi kölemde jasalǧan dästürlı moŋǧol kiız üiı ūsynylady.
Körmenıŋ basty erekşelıkterınıŋ bırı – dästürdı saqtauşy öner ielerınıŋ qatysuy. Moŋǧol ärtısterı saiabaq aumaǧynda tūryp, kün saiyn öner körsetedı. Keluşıler dästürlı muzykalyq aspaptardyŋ äuenın, kömeimen än aitu önerın tyŋdap, ūlttyq kiım, halyqtyq qolöner jäne qazırgı Moŋǧoliiadaǧy ömır turaly äŋgımeleitın şeberlermen jüzdese alady.
Ekspozisiia qonaqtardy moŋǧol dalasynan bastap, imperiia negızın qalauşynyŋ ordasy, ejelgı Qaraqorym qalasy, Ūly Jıbek joly jäne Qūbylai han saraiyna deiıngı tarihi jolmen jeteleidı.
Körmede Euraziianyŋ köpǧasyrlyq tarihyn qamtityn bai jädıgerler toptamasy qoiylady. Olardyŋ qatarynda qaru-jaraq, sauyt-saiman, dulyǧalar, keramikalyq būiymdar, dıni jädıgerler, at äbzelderı men tūrmystyq zattar bar.
Körmenıŋ eŋ qūndy eksponattarynyŋ qatarynda Şyŋǧys han däuırıne jatatyn şamamen 1225 jylǧy qylyş, 1260 jylǧy moŋǧol semserı, XIII–XIV ǧasyrlar toǧysyndaǧy kürdelı sadaq pen atty äskerdıŋ sauyt-saimany, sondai-aq 1328 jyly jasalǧan sirek qola atys qaruy bar.
Ekspozisiianyŋ avtory ärı Dino Don Inc. kompaniiasynyŋ prezidentı Don Lezsem bolsa, kuratorlary – Smitson institutynyŋ ǧalymy doktor Uiliam Fishiu men Kolumbiia universitetınıŋ professory doktor Morris Rossabi. Joba Ūlan-Batyr qalasyndaǧy Bılım, mädeniet jäne ǧylym ministrlıgımen bırlesıp äzırlengen.
Auqymdy joba tarihi mūra men zamanaui muzei tehnologiialaryn ūştastyra otyryp, amerikalyq körermenderge äigılı qolbasşy tūlǧasy men Ortalyq Aziianyŋ bai mädeni mūrasyna jaŋaşa közqaraspen qarauǧa mümkındık beredı.
