Almatyda 18 qaraşada akademik Mūhtar Qūl-Mūhammedtıŋ «Saraman joly» atty jaŋa kıtabynyŋ tūsaukeserı öttı.
«Atamūra» baspasynan jaryq körgen ırgelı eŋbekte qazaq ädebietınıŋ klassigı Mūhtar Äuezov pen onyŋ ūly, körnektı mädeniettanuşy Mūrat Äuezovtıŋ ömır joly arqyly HH ǧasyrdaǧy qazaq qoǧamynyŋ saiasi, tarihi jäne mädeni şejıresı baiandalady. Üş jylǧa juyq uaqyt jazylǧan tuyndynyŋ tanystyrylymyna belgılı ǧalymdar, qoǧam qairatkerlerı men ziialy qauym ökılderı qatysty.
«Atamūra» baspasynan jaryq körgen tarihi eŋbek
Qazaq ruhaniiatyna arnalǧan taǧy bır kölemdı zertteu oqyrmanǧa jol tartty. Akademik Mūhtar Qūl-Mūhammedtıŋ «Saraman joly» atty jaŋa kıtaby elımızdegı belgılı «Atamūra» baspasynan basylyp şyqty.
Tuyndynyŋ basty erekşelıgı – qazaq tarihyndaǧy kürdelı kezeŋderdı jekelegen tūlǧalardyŋ ömırbaiany arqyly körsetuınde. Avtor Mūhtar Äuezov pen Mūrat Äuezovtıŋ taǧdyryn arqau ete otyryp, HH ǧasyrdaǧy saiasi quǧyn-sürgındı, qazaq ziialylarynyŋ qoǧamdyq qyzmetın, ūlttyq mädeniet pen ädebiettıŋ qalyptasu jolyn keŋınen zerttegen.
Kıtaptyŋ tūsaukeser räsımın filologiia ǧylymdarynyŋ doktory, professor, Ūlttyq ǧylym akademiiasynyŋ akademigı Qanseiıt Äbdezūly aşty.
Jiynda eŋbek avtory Mūhtar Qūl-Mūhammed kıtaptyŋ jazylu tarihyna toqtalyp, zertteu barysynda paidalanylǧan mūraǧattyq qūjattar men tarihi derekter turaly äŋgımeledı.
Mūhtar Qūl-Mūhammed üş jylǧa juyq uaqyt zertteu jürgızgen
«Saraman joly» – bırneşe buynnyŋ taǧdyryn toǧystyrǧan, tarihi oqiǧalar men belgılı tūlǧalardyŋ ömırın keŋınen qamtyǧan köp tarauly eŋbek.
Avtor kıtapty jazu barysynda mūraǧattyq materialdardy, tarihi estelıkterdı, kündelıkter men jolsapar jazbalaryn paidalanǧan.
Eŋbektıŋ alǧaşqy tarauy Mūrat Äuezovtıŋ anasy Fatima Ǧabitovanyŋ kürdelı taǧdyryna arnalǧan. Onyŋ ömır joly arqyly HH ǧasyr basyndaǧy Jetısu öŋırınıŋ tarihi ahualy, azamat soǧysy jyldaryndaǧy oqiǧalar men qazaq dalasyndaǧy aǧartu ısınıŋ qalyptasuy baiandalady.
Kelesı taraularda Mūhtar Äuezovtıŋ şyǧarmaşylyq joly, äigılı «Abai joly» roman-epopeiasynyŋ jazylu tarihy, jazuşynyŋ saiasi qysymǧa ūşyraǧan kezeŋderı men Mäskeudegı qyzmetı qamtylǧan.
Avtor Mūrat Äuezovtıŋ qoǧamdyq qyzmetıne de erekşe nazar audarǧan. Atap aitqanda, «Jas tūlpar» ūiymynyŋ qūryluy, qazaq jastarynyŋ ūlttyq sanany jaŋǧyrtuǧa baǧyttalǧan bastamalary jäne keŋestık ideologiialyq qysym jaǧdaiyndaǧy şyǧarmaşylyq ızdenısterı söz bolady.
Kıtaptyŋ soŋǧy taraulary Mūhtar jäne Mūrat Äuezovterdıŋ Ündıstan, Japoniia men AQŞ-qa jasaǧan saparlaryna arnalǧan.
Baqytjan Jūmaǧūlov: «Būl kıtapty kez kelgen buyn oquy kerek»
«Atamūra» baspasynan jaryq körgen jaŋa eŋbekke tūsaukeserge qatysqan belgılı memleket jäne qoǧam qairatkerı, tehnika ǧylymdarynyŋ doktory, professor Baqytjan Jūmaǧūlov joǧary baǧa berdı.
Onyŋ aituynşa, Mūhtar Qūl-Mūhammedtıŋ tuyndysy – tereŋ zertteu jūmysynyŋ nätijesınde düniege kelgen, tarihi şynaiy oqiǧalarǧa negızdelgen şyǧarma.
«Būl – öte tereŋ zerttelıp jazylǧan şyǧarma. Mūhtar men Mūrat Äuezovterdıŋ ömır jolynan alynǧan şynaiy oqiǧalarǧa negızdelıp, sol kezeŋnıŋ tarihi-saiasi jaǧdaiy jan-jaqty körsetılgen. Keremet tuyndy. Mūndai eŋbektı kez kelgen buyn oquy kerek», – dedı Baqytjan Jūmaǧūlov.
Ol eŋbektıŋ ärtürlı buyn ökılderı üşın tanymdyq maŋyzy bar ekenın atap öttı. Öitkenı kıtapta belgılı tūlǧalardyŋ ömırı arqyly qazaq halqynyŋ basynan ötken tarihi oqiǧalar men qoǧamdyq özgerıster körınıs tapqan.
Ǧalymdar kıtaptyŋ ǧylymi jäne tarihi qūndylyǧyn atap öttı
Tūsaukeserge tarih ǧylymdarynyŋ doktory, professor, Şoqan Uälihanov atyndaǧy Tarih jäne etnologiia institutynyŋ direktory Ziiabek Qabyldinov qatysty.
Ǧalym kıtaptyŋ mazmūny men tarihi qūndylyǧyna qatysty pıkır bıldırdı.
«Saraman jolynda» qazaq ziialylarynyŋ taǧdyry men qoǧamdyq qyzmetıne, ūlttyq mädeniettı saqtauǧa baǧyttalǧan bastamalarǧa keŋınen oryn berılgen. Mūraǧattyq qūjattar men estelıkterge süiengen avtor belgılı tarihi oqiǧalardy jaŋa qyrynan qarastyruǧa ūmtylǧan.
Sondai-aq tanystyrylymda filologiia ǧylymdarynyŋ doktory, professor, «Qazaq ädebietı» gazetınıŋ bas redaktory Bauyrjan Jaqyp, tarih ǧylymdarynyŋ doktory Bereket Kärıbaev jäne Qazaqstan Respublikasy Ūlttyq kıtaphanasynyŋ direktory Ǧaziza Nūrǧalieva söz söilep, jaŋa basylymnyŋ mazmūny men tarihi maŋyzyna toqtaldy.
«Saraman joly» – ūlttyq tarih pen ruhaniiatqa arnalǧan tuyndy
Akademik Mūhtar Qūl-Mūhammedtıŋ būl eŋbegı bır künde jazylǧan joq. Avtor üş jylǧa juyq uaqyt boiy tarihi derekterdı jinaqtap, zertteu jūmystaryn jürgızgen.
Kıtaptyŋ jekelegen taraulary 2023–2026 jyldary «Aiqyn», «Qazaq ädebietı», «Ana tılı» gazetterınde, «Jūldyz» jurnalynda jäne özge de aqparattyq alaŋdarda jariialanǧan.
Endı sol zertteuler «Atamūra» baspasynan jeke kıtap bolyp jaryq kördı.
«Saraman joly» qazaq ädebietı men mädenietınıŋ körnektı ökılderı turaly tanymdy keŋeitıp qana qoimai, HH ǧasyrdaǧy ūlt tarihynyŋ kürdelı kezeŋderıne tereŋırek üŋıluge mümkındık beredı.
Mūhtar Qūl-Mūhammedtıŋ jaŋa eŋbegı tarihşylarǧa, ädebiettanuşylarǧa, zertteuşılerge, studentterge jäne qazaq halqynyŋ tarihi-mädeni mūrasyna qyzyǧuşylyq tanytatyn oqyrmanǧa arnalǧan.
