5 qyrküiek Qazaqstanda Qazaqstan halqy tılderı künı bolyp resmi türde atalady.
IýNESKO «Älemdık joiylu qaupı bar tılder atlasy» men «Düniejüzılık tılder atlasy» derekterıne jügınsek, qazaq tılı «Safe» (Qauıpsız) sanatyna jatady. Iаǧni, tıldıŋ ūrpaqtan-ūrpaqqa belsendı türde berılıp, memlekettık deŋgeide keŋınen qoldanylun bıldıredı.
Joiylu qatarynda tūrǧan tılderge qaraǧanda qauıpsız, bolaşaǧy myǧym tıl.
IýNESKO tılderdıŋ ömırşeŋdıgın baǧalaityn kriteriiler boiynşa qazaq tılınıŋ qazırgı jaǧdaiy men bolaşaq äleuetın sipattasaq:
- Tıldıŋ ūrpaqtan-ūrpaqqa berıluı (Intergenerational Language Transmission).
- Qazaqstandaǧy demografiialyq ösım men jastar arasynda qazaq tılın qoldanu aiasynyŋ artuy sep.
- Tıldıŋ saqtaluy jas ūrpaqtyŋ qazaq tılın äleumettık qarym-qatynas qūralyna ainaldyruy sep.
- Söileuşılerdıŋ taralu arealy.
Qazaqstanda qazaq tılın meŋgergender ülesı basym.
Sonymen qatar Qytai, Özbekstan, Resei, Moŋǧoliia jäne basqa da elderdegı qazaq diasporasy arqyly tıl halyqaralyq deŋgeide qoldanysta.
Qoldanys salalarynyŋ keŋeiuı (Institutional & Social Domains)
Memlekettık apparatta, zaŋnamada, bılım beru men media salasynda qazaq tılınıŋ ülesı tūraqty türde taruda. Mektep oquşylarynyŋ anaǧūrym basym bölıgı qazaq tılınde bılım aluda. Kino, muzyka, podkast siiaqty kreativtı industriiada da ana tılımız negızgı draiverge ainaldy.
Sifrlyq ömırşeŋdık (Digital Vitality)
Tıldıŋ bolaşaǧy sifrlyq keŋıstıktegı qoldanysymen tıkelei bailanysty.
Tabiǧi tıldı öŋdeu (NLP), ırı tıldık modelder (LLM) men jasandy intellekt jüielerıne qazaq tılın integrasiialau belsendı jürude.
Onlain-sözdıkter, faktcheking platformalary men sifrlyq mediasauat resurstary tıldıŋ sifrlyq ekojüiede tolyqqandy ömır süruın qamtamasyz etude.
Bolaşaqta qazaq tılınıŋ qoldanysyn odan ärı keŋeitu üşın demografiialyq ösımmen qatar sapalyq ösımge erekşe nazar audaru ūajet. Būl degenımız akademiialyq, ǧylymi jäne jūmys tılı retındegı rölın arttyru.
