5 قىركۇيەك قازاقستاندا قازاقستان حالقى تىلدەرى كۇنى بولىپ رەسمي تۇردە اتالادى.
يۋنەسكو «الەمدىك جويىلۋ قاۋپى بار تىلدەر اتلاسى» مەن «دۇنيەجۇزىلىك تىلدەر اتلاسى» دەرەكتەرىنە جۇگىنسەك، قازاق ءتىلى «Safe» (قاۋىپسىز) ساناتىنا جاتادى. ياعني، ء تىلدىڭ ۇرپاقتان-ۇرپاققا بەلسەندى تۇردە بەرىلىپ، مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كەڭىنەن قولدانىلۋن بىلدىرەدى.
جويىلۋ قاتارىندا تۇرعان تىلدەرگە قاراعاندا قاۋىپسىز، بولاشاعى مىعىم ءتىل.
يۋنەسكو تىلدەردىڭ ومىرشەڭدىگىن باعالايتىن كريتەريلەر بويىنشا قازاق ءتىلىنىڭ قازىرگى جاعدايى مەن بولاشاق الەۋەتىن سيپاتتاساق:
- ءتىلدىڭ ۇرپاقتان-ۇرپاققا بەرىلۋى (Intergenerational Language Transmission).
- قازاقستانداعى دەموگرافيالىق ءوسىم مەن جاستار اراسىندا قازاق ء تىلىن قولدانۋ اياسىنىڭ ارتۋى سەپ.
- ءتىلدىڭ ساقتالۋى جاس ۇرپاقتىڭ قازاق ءتىلىن الەۋمەتتىك قارىم-قاتىناس قۇرالىنا اينالدىرۋى سەپ.
- سويلەۋشىلەردىڭ تارالۋ ارەالى.
قازاقستاندا قازاق ءتىلىن مەڭگەرگەندەر ۇلەسى باسىم.
سونىمەن قاتار قىتاي، وزبەكستان، رەسەي، موڭعوليا جانە باسقا دا ەلدەردەگى قازاق دياسپوراسى ارقىلى ءتىل حالىقارالىق دەڭگەيدە قولدانىستا.
قولدانىس سالالارىنىڭ كەڭەيۋى (Institutional & Social Domains)
مەملەكەتتىك اپپاراتتا، زاڭنامادا، ءبىلىم بەرۋ مەن مەديا سالاسىندا قازاق ءتىلىنىڭ ۇلەسى تۇراقتى تۇردە تارۋدا. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ اناعۇرىم باسىم بولىگى قازاق تىلىندە ءبىلىم الۋدا. كينو، مۋزىكا، پودكاست سياقتى كرەاتيۆتى يندۋستريادا دا انا ءتىلىمىز نەگىزگى درايۆەرگە اينالدى.
تسيفرلىق ومىرشەڭدىك (Digital Vitality)
ءتىلدىڭ بولاشاعى تسيفرلىق كەڭىستىكتەگى قولدانىسىمەن تىكەلەي بايلانىستى.
تابيعي ءتىلدى وڭدەۋ (NLP), ءىرى تىلدىك مودەلدەر (LLM) مەن جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرىنە قازاق ءتىلىن ينتەگراتسيالاۋ بەلسەندى جۇرۋدە.
ونلاين-سوزدىكتەر، فاكتچەكينگ پلاتفورمالارى مەن تسيفرلىق مەدياساۋات رەسۋرستارى ءتىلدىڭ تسيفرلىق ەكوجۇيەدە تولىققاندى ءومىر ءسۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋدە.
بولاشاقتا قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىسىن ودان ءارى كەڭەيتۋ ءۇشىن دەموگرافيالىق وسىممەن قاتار ساپالىق وسىمگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ ۇاجەت. بۇل دەگەنىمىز اكادەميالىق، عىلىمي جانە جۇمىس ءتىلى رەتىندەگى ءرولىن ارتتىرۋ.
