Älemde investorlar üşın bäseke küşeidı. Öitkenı kapital kez kelgen eldı emes, naqty artyqşylyǧy bar ekonomikalardy taŋdaidy. Iаǧni tehnologiialyq äleuetı joǧary ärı biznes jürgızu erejelerı tüsınıktı memleketke basymdyq beredı. UNCTAD World Investment Report 2026 baiandamasynyŋ nätijesı osyny körsettı. Rasynda, qazır investorlar üşın talas qarqyndy jürıp jatyr.
Būl jerde salyq jüiesınıŋ tiımdı boluy maŋyzdy. Mūny Ortalyq Aziia elderı de tüsıngen. Bäseke bastaldy. Är eldıŋ qarqyny men jüiesı ärqalai. Bıraq salyq mölşerlemelerın tömendetu, jeŋıldıkterdı keŋeitu emes, endı salyqtyq äkımşılendıru sapasyna, sifrlandyru deŋgeiı men memlekettık qyzmetterdıŋ jedeldıgıne basymdyq berılıp jatqanyn aŋǧardyq. Qazaqstanda investorlardy yntalandyru üşın arnaiy ekonomikalyq aimaqtarda jäne öŋdeu önerkäsıbınde bırqatar salyqtyq jeŋıldık qarastyryldy. Būl öndırıs pen eksportqa baǧyttalǧan jobalardy tartuǧa mümkındık beredı.
«Ortalyq Aziiamen qysqaşa salystyratyn bolsaq, Qazaqstannyŋ sifrlandyruy joǧary, investisiialyq jeŋıldıkterı bar, äkımşılık jüiesı damyǧan. Özbekstanda da keiıngı jyldary reformalar jürıp jatqany belgılı, bıraq salyqtyq äkımşılıktendıru älı de özgeru kezeŋınde. Al Qyrǧyzstanda salyq mölşerı tömen bolǧanymen, biudjet kölemı men äkımşılık mümkındıgı älsızdeu bolyp tabylady. Täjıkstandaǧy salyq jüktemesı kei salalarda joǧary jäne äkımşılık räsımderı kürdelı keledı. Endı Türıkmenstandy aitatyn bolsaq, jabyq ekonomika bolǧandyqtan, salyq jüiesınıŋ aşyqtyǧy men boljamdyǧy tömen», - deidı ekonomist Bauyrjan Ysqaq.
Qazaqstannyŋ jaŋa Salyq kodeksı küşıne engelı jarty jyldan asty. Būl reformadaǧy basty maqsat – salyq jüiesın jeŋıldetu jäne biudjet kırısın tūraqtandyru edı. Ekonomist Bauyrjan Ysqaq sol mejege bırtındep kele jatqanymyzdy aitady. Kodeks aiasynda salyq eseptılıgınıŋ kölemı şamamen 30 paiyzǧa qysqardy. Al salyqtar men mındettı tölemderdıŋ sany 20 paiyz tömendegen. Tiımsız jeŋıldıkter qaita qaraldy. Eŋ bastysy investisiia tartudyŋ jaŋa tetıkterı engızıldı.
«Qazaqstannyŋ salyq jüiesı Ortalyq Aziia elderımen salystyrǧanda bırneşe maŋyzdy artyqşylyqqa ie. Bırınşıden – salyq jüiesınıŋ tūraqtylyǧy. Būl investorlar üşın maŋyzdy faktor. Elde korporativtık tabys salyǧynyŋ bazalyq mölşerlemesı 20 paiyz, al jeke tabys ūzaq uaqyt boiy bıryŋǧai mölşerlememen qoldanylyp kele jatyr. Būl Özbekstan, Qyrǧyzstan jäne Türıkmenstan eldermen salystyrǧanda jiı özgermegendıkten, bizneske qolaily orta qalyptastyratyn faktor», - deidı Bauyrjan Ysqaq.
Qalai degenmen de, Ortalyq Aziia elderı Euraziiadaǧy köşbasşy boluǧa äreket jasap jatyr. Köp el salyq jüiesınıŋ jekelegen tetıkterın jaŋǧyrtuǧa dep qoiyp jatsa, Qazaqstan aimaqtaǧy eŋ auqymdy keşendı salyq reformasyn jüzege asyruǧa basymdyq berdı. Sarapşylar mūnyŋ özı elımızdıŋ köşın ılgerılettı deidı. Smart Data Finance aqparattyq alaŋyna 78 memlekettık bazanyŋ mälımetterı bırıktırıldı. Endı ülken derekter men jasandy intellekt tehnologiialaryna negızdelgen AI-salyq platformasy engızıledı. Sondai-aq elde biudjet kırısterınıŋ kölemı, salyq tüsımderı jäne jan basyna şaqqandaǧy salyq tüsımderınıŋ deŋgeiı artyp jatyr. Būǧan jüielı salyq reformasy da yqpal etkenı ras.
«Salyq reformasynyŋ äserın kelesı jyly naqty köre bastaimyz. Ūsynystarymyzdy aitamyz. Qazır sifrlandyru üderısınıŋ oŋ nätijesın baiqap jatyrmyz. Käsıpkerler men buhgalterler üşın salyq kabinetı jūmys ısteidı, onda eseptılıktı onlain-rejimde tapsyruǧa, salyqtyq tekseruler şeŋberınde türlı tüsınıktemeler men tüsınıktemeler beruge bolady», - deidı Max consulting JŞS bas direktory Maqsat Mūratov.
Jalpy jaŋa kodekstıŋ tabysty boluy biznestıŋ jaŋa erejelerge tez beiımdeluı men köleŋkelı ekonomikany qanşalyqty qysqartatynyna bailanysty deidı mamandar. Dese de, ūzaq merzımdı reforma köleŋkelı ekonomikany azaityp, adal bäsekelestıktı küşeituge, öŋdeu önerkäsıbı men investisiiany yntalandyruǧa mümkındık bererı anyq. Sarapşylar memlekettıŋ negızgı maqsaty – ūlttyq qorǧa täueldılıktı azaityp, salyq tüsımderın köbeitu deidı. Iаǧni salyq bazasynyŋ keŋeiuı men äkımşılıktendırudıŋ jaqsaruy, biudjet kırısterın tūraqtandyruǧa mümkındık beredı.
