Tatarstan mektepterınde ana tılın oqytu saǧattaryn qysqartudy toqtatu kerek. Būl turaly Mäskeu memlekettık dumasynyŋ deputaty İldar Gilmutdinov Qazanda ötken köptıldı etnomädeni bılım berudıŋ qazırgı täjıribelerı jönındegı konferensiiada mälımdedı, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.
«Ana tılın oqytu saǧattarynyŋ qysqartyluy mülde qabyldanbaidy. Bırınşı synypta ony bır saǧatqa azaitu turaly soŋǧy şeşımmen kelıspeimın. Nelıkten däl ana tılı? Būl – eŋ maŋyzdy pänderdıŋ bırı ǧoi», – dedı ol.
Gilmutdinov 2026 jyl Resei halyqtarynyŋ bırlıgı jyly dep jariialanǧanyn jäne būl şeşımdı saualnamaǧa qatysqandardyŋ 70 paiyzdan astamy qoldaǧanyn eske saldy. Onyŋ aituynşa, kürdelı kezeŋde köpūltty halyqtyŋ bırlıgı erekşe maŋyzdy.
«Bır-bırımızdı qūrmettemei, özge halyqtardyŋ mädenietın, tılın jäne dästürın qoldamai ömır süru mümkın emes», – dedı deputat.
Ol sondai-aq federaldy deŋgeide Resei halyqtarynyŋ tılderı men mädenietın saqtauǧa qajettı tetıkterdıŋ qabyldanǧanyn aitty. Bügıngı basty mındet – sol şeşımderdı bılım beru, mädeniet, qoǧam jäne otbasy salalarynda jüzege asyru. Gilmutdinovtyŋ pıkırınşe, äsırese, balabaqşalarǧa erekşe köŋıl bölu qajet.
«Balalar bırneşe tıldı qatar meŋgere alady. Bız osy baǧytta jūmys ısteimız. Bala qai elde tūrsa da, öz ana tılın üirenuge mümkındıgı boluy kerek. Bız sony qamtamasyz etuımız qajet», – dep tüiındedı deputat.
Eske sala keteiık, 2025 jylǧy 1 qyrküiekten bastap Reseidıŋ oqu-aǧartu ministrlıgı mektepterde ana tılın oqytu saǧattaryn ekı saǧattan bır saǧatqa deiın, al orys tılınde oqytpaityn mektepterde üş saǧattan ekı saǧatqa deiın qysqartudy josparlaǧan bolatyn. Tatarstan būl şeşımge qatty qarsylyq bıldırdı. 2017 jyly Tatarstan respublikada ūlttyq tıldı oqytu mındettı bolmaitynymen kelısken edı, alaida būl joly Memlekettık keŋes deputattary «ana tılı» pänın oqytu mäselesın qaita köterdı. Tatarlar men sahalar (iakuttar) jasaǧan küş-jıgerdıŋ nätijesınde Federaldyq ana tılderı instituty mektep pänınıŋ būrynǧy atauyn saqtauǧa kelıstı.
