Qazaqstanda jer mäselesı ärqaşan qoǧamnyŋ eŋ sezımtal taqyryptarynyŋ bırı bolyp keledı. Soŋǧy jyldary Qazaqstan Respublikasynyŋ Jer kodeksı bırneşe ret özgerıske ūşyrap, äsırese auyl şaruaşylyǧy jerlerıne qatysty normalar qaita qaraldy. Būl tüzetulerdıŋ negızgı maqsaty – jer resurstaryn tiımdı paidalanu men ūlttyq müddenı qorǧau. Alaida jaŋa özgerıster şyn mänınde kımge tiımdı: memleketke me, älde fermerlerge me?
Şeteldıkterge şekteu: ūlttyq qauıpsızdık basym
Soŋǧy özgerısterdıŋ eŋ maŋyzdysy – auyl şaruaşylyǧy jerlerın şeteldıkterge beruge tolyq tyiym salu. Endı şetel azamattary, şeteldık kompaniialar jäne qūramynda şeteldık ülesı bar zaŋdy tūlǧalar jerdı ielene de, jalǧa da ala almaidy.
Būl şeşım qoǧamdaǧy «jer şeteldıkterge ketedı» degen alaŋdauşylyqty azaitty. Sarapşylardyŋ pıkırınşe, būl – saiasi tūrǧydan tiımdı qadam. Bıraq ekonomikalyq jaǧynan būl şeteldık investisiianyŋ azaiuyna äkeluı mümkın.
Jerdı satu emes, jalǧa beru modelı küşeidı
Jer kodeksındegı taǧy bır maŋyzdy baǧyt – jerdı jeke menşıkke beruden görı jalǧa beru jüiesın damytu. Qazırgı taŋda auyl şaruaşylyǧy jerlerı qazaqstandyqtarǧa ūzaq merzımge (49 jylǧa deiın) jalǧa berıledı.
Sonymen qatar, jerdı jekemenşıkke beru normasyna moratorii 2026 jyldyŋ soŋyna deiın ūzartyldy.
Būl model memleketke baqylaudy saqtauǧa mümkındık beredı. Bıraq fermerler üşın būl belgılı bır täuekelder tudyrady:
- jer tolyq menşıgınde emes
- investisiia saluǧa senım az
- ūzaq merzımdı josparlau qiyndaidy
Menşık jäne mūragerlık: qūqyqtar keŋeie bastady
Soŋǧy qūqyqtyq özgerısterdıŋ bırı – jer paidalanu qūqyǧynyŋ mūragerlık mäselesı. Būryn keibır jaǧdailarda jer paidalanu qūqyǧy ösiet arqyly berılmeitın.
Alaida Konstitusiialyq sot būl normany konstitusiiaǧa qaişy dep tanyp, endı jer paidalanu qūqyǧy mūragerge berıluı tiıs ekenın atap öttı.
Būl özgerıs azamattardyŋ menşık qūqyǧyn qorǧauǧa baǧyttalǧan.
Aşyqtyq pen baqylau: sifrlandyru küşeiıp keledı
Jer qatynastary salasynda taǧy bır maŋyzdy baǧyt – aşyqtyqty arttyru. Jer uchaskelerı turaly mälımetterdı memlekettık kadastr arqyly onlain jariialau qarastyrylǧan.
Sonymen qatar:
- jerdı maqsatsyz paidalanuǧa baqylau küşeidı
- jaiylym jerlerdı basqaru jüiesı engızılude
- äkımdıkterdıŋ keibır funksiialary ortalyq organǧa qaitaryldy
Būl özgerıster jemqorlyq täuekelderın azaituǧa baǧyttalǧan.
