«AMANAT» partiiasy fraksiiasynyŋ müşesı Ünzila Şapaq Premer-Ministrdıŋ orynbasary – Jasandy intellekt jäne sifrlyq damu ministrı Jaslan Mädievke balalardyŋ onlain oiyn platformalaryn paidalanuyn şekteu turaly deputattyq saual joldady, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.
Ol bügınde internet pen onlain oiyn platformalary balalardyŋ kündelıktı ömırınıŋ ajyramas bölıgıne ainalǧanyn mälımdedı.
«Solardyŋ bırı – Roblox onlain-platformasy. Qazırgı taŋda «Roblox» sözın bılmeitın bala joq. Būl paidalanuşylarǧa öz oiyndaryn qūruǧa, virtualdy älemderde qarym-qatynas jasauǧa jäne basqa oiynşylarmen tıkelei bailanys ornatuǧa mümkındık beretın halyqaralyq platforma. 2025 jylǧy aşyq derekközderge säikes, Roblox platformasyna kıretın kündelıktı belsendı qoldanuşylar sany 150 millionǧa juyq. Paidalanuşylardyŋ basym bölıgın kämeletke tolmaǧan balalar men jasöspırımder qūraidy.
Ata-analar, pedagogter jäne halyqaralyq sarapşylar tarapynan Roblox oiynynyŋ balalar psihikasyna kerı äser etuı mümkın ekendıgı turaly alaŋdauşylyq jiı köterılude. Atap aitqanda, virtualdy täueldılık, agressivtı mınez-qūlyq, şynaiy ömırden alşaqtau, sondai-aq jas erekşelıgıne sai kelmeitın kontentpen betpe-bet kelu faktılerı kezdesedı. «Oiynnan ot şyǧar» demekşı, balalardyŋ psihologiialyq damuyna mūndai faktorlardyŋ äserı ūzaq merzımdı terıs saldarǧa äkeluı yqtimal»,-dedı deputat.
Aituynşa, Türkiia, Katar, Resei, Qytai, İran, Soltüstık Koreia jäne basqa da memleketterde atalǧan platforma būǧattalǧan.
Ünzila Şapaq alaiaqtar men pedofilderdıŋ oiyndar arqyly balalarǧa äser etu äreketterın de atap öttı.
«Roblox siiaqty aşyq onlain-platformalarda kämeletke tolmaǧan balalarǧa qatysty qylmystyq nietı bar tūlǧalardyŋ, sonyŋ ışınde pedofilder men alaiaqtardyŋ belsendı äreket etetını turaly derekter bar. Olardyŋ taktikalary qarapaiym, alaida hirurgiialyq däldıkpen jasalatyndai. Aldymen oiyndaǧy virtualdy chat arqyly balanyŋ senımıne kırıp, keiınnen Roblox-tan Telegramǧa köşıp, qūpiia kezdesuge şaqyrady jäne aiaǧy qaiǧyly oqiǧamen aiaqtaluy mümkın. Al alaiaqtar däl osylai balanyŋ senımıne kırıp, oǧan syilyq beruge uäde berıp, ata-anasynyŋ kartasynyŋ nomerın jäne SMS-kodty sūraidy. Bala senıp aitqandaryn oryndaidy, nätijesınde kartadan aqşa şeşılıp alynady. Ärine, kompaniia «balalarǧa eŋ qauıpsız orta jasaimyz» dep jar saludan jalyǧar emes. Bıraq sekundyna 50 myŋnan astam habar aǧylyp jatqan ortany tolyq baqylau mümkın emes. 2025 jyldyŋ 18 jeltoqsanynda Qazaqstan Respublikasynyŋ Mädeniet jäne aqparat vise-ministrı Evgenii Kochetovtıŋ bergen jauabynda: «Bız Roblox-ty bloktau nemese şekteu mäselesın qarastyrmaimyz» dep aitqan bolatyn. Būl rette «Balanyŋ qūqyqtary turaly» QR Zaŋyna säikes, memlekettik organdar, jeke jäne zaŋdy tūlǧalar balany onyŋ densaulyǧyna, imandylyq jaǧynan jäne ruhani damuyna ziian keltiretin äleumettik ortanyŋ, aqparattyŋ, nasihat pen ügittiŋ teris yqpalynan qorǧauǧa mindettı»,-dedı ol.
Deputat Qazaqstanda platformanyŋ qyzmetın şekteu nemese baqylau mehanizmderın engızu mäselesın qarastyrudy, sondai-aq balalardyŋ internettegı qauıpsızdıgın qamtamasyz etu şaralaryn naqtylaudy sūrady. Sondai-aq IIM men Bas prokuraturadan onlain oiyndar arqyly tırkelgen qūqyq būzuşylyqtar turaly aqparat berudı talap ettı.
