Сөз – құдірет
22.07.2019
Сөз – құдірет
Әке қарғамайды, қарғаса оңдырмайды
60 жылдардың басы болатын. Ол кезде сендердің шешелерің Ақшолпан құлдыраңдап жүгіріп жүрген кезі. Батыс жаққа атаңмен бірге ағайынға сәлем берейін деп барғанымызда, осы бір оқиғаны кемпірлерден есітіп қайтқан едім.  Бір үйдің ерке, әдемі қызы болыпты. Үш ұлдан кейін көрген қызғалдағын әкесі де, шешесі де мәпелеп өсірген. Ауызынан шыққан әрбір сөзін жерге түсірмей қағып, әп сәтте орындайды екен. Отағасы ауылдың завхозы, ал әйелі есепші болып жұмы..
16.07.2019
Сөз – құдірет
Жар таңдауға байланысты Жүсіп Баласағұн бабамыздың өсиеті
Есімі орта ғасырлардан біздің заманымызға жеткен белгілі ақын, қоғам қайраткері Жүсіп Баласағұн өзінің «Құтты білік» деп аталатын еңбегінде әйел адамдарды бірнеше топқа жіктеген. Жастық шақтың буымен жігіттердің көбісі сыртқы сұлулыққа көп назар аударып алдамшы сезімнен аса алмай жатады. Ал сырты сұлу арулардың ішкі сұлулығының қос кездесуі – өте сирек құбылыс. Сұлулықтың көп адамға мойын бұрғызатындығы анық, сұлуға үйленген азаматтың бар өмірі ж..
15.07.2019
Сөз – құдірет
Абайдың оныншы қара сөзі
Біреулер құдайдан бала тілейді. Ол баланы не қылады? Өлсем орнымды бассын дейді, артымнан құран оқысын дейді, қартайған күнімде асырасын дейді. Осыдан басқасы бар ма? Балам орнымды бассын демек не сөз? Өзіңнен қалған дүние иесіз қалар дейсің бе? Қалған дүниенің қамын сен жемек пе едің? Өліп бара жатқанда өзгеден қызғанып айтқаның ба? Өзгеге қимайтұғын сенің не қылған артықша орның бар еді? Баланың жақсысы - қызық, жаманы - күйік, не түрлі боларын..
20.05.2018
Сөз – құдірет
Ақан серінің нақыл сөздері
Ақан сері Қорамсаұлы — өмір шындығын үлкен суреткерлікпен жырлаған заманының асқақ ақыны ғана емес, мұңшыл да сыршыл, лирикалық тебіреністі сазымен, әншілік-орындаушылық өнерімен танылған өзгеше дарын иесі. Оның композиторлығы ақындығынан кем түспейді. Жұртшылыққа кең танылып, "Ақан сері" атануы және атақ, даңқының шар-тарапқа жетуі — әншілік-композиторлық өнерінің жемісі. Көкшенің сұлу табиғатын албырт сезімге, әсерлі музыка үніне бөлеп, артына ..
11.05.2018
Сөз – құдірет
Сөзге жауап тапқан жігіт
Бір бай қонақ қондыруға өте тар адам екен. Елінің салты бойынша қызы айтқан өлеңге жауап тауып айта алмаса, беттеп келген қонақ ауыл иесінің қондырмағанына кінә қоя алмай, кете беруге тиісті екен. Сол қыздың өлеңіне ілік тауып айта алмай, талай қонақ қона алмай кетіпті. Сондағы қыздың өлеңі: "Өнер тапса жігіттің бағы болды, Кеше келіп қонақтар тағы болды. Ай топырды күн сайын салмас болар, Қонақтың бізден кетер шағы болды", - деп, үйде отырып айт..
29.04.2018
Сөз – құдірет
Оғыз Доған. Ұлы далаға ашық хат…
Тәңірім сені жіберді 16 Желтоқсанда! Ең әуелі кішкентайлардың жүздерінен сүйіп, үлкендердің алдында құрметпен бас иемін. Қол-етекті сүйгіздірмессің, бұны білем… Қалың қалай? Анам, сүйіктім, Отаным – Қазақстаным, қалайсың?.. Әрдайым жақсы бол, жарай ма? Менің қалымды сұрасаң, білгеніңдей, тағы жалғыз, тағы сенсіз, тағы басы дертте… *** Өзімді білетін 3 жасымнан бері барсың мен үшін. Анамның «қайдасың?»-дарында, «айналайын»-дарында, «жүр, балам, жа..
08.04.2018
Сөз – құдірет
Ұлт ретінде ұлыларды ұлықтай білейік - Махат Садық
Алматы. 1990 жыл. Жаз. Желтоқсан көшесі 177-дегі ТВ мен Радио үйінің кіре берісінде СССР халық депутаты значогін таққан Мұхтар Шахановты күзеттегі екі милиционер ішке жібермей тұр екен. “Айпырмай, Сағат қайда, Сағат”-, дейді даңқы дүрілдеген ақын. Сірә, Мәскеудегі СССР Халық депутаттарының мәжілісінен келе сала, Алматыны ауылындай көріп, рухы бір достарын кезек-кезегімен, алдын-ала хабарласпай аралап жүрсе керек. Жағдайды лезде түсіндім. Күзетшіл..
10.03.2018
Сөз – құдірет
Асқар Жұмаділдаев: Бүкіл ғылымның барлық ана тілінде оқытылуы керек
Бүгін Алматыдағы «Астана» қонақ үйінде «Қазақтың тілі мен тарихы – ұлттың алтын қазығы» деген тақырыпта қоғамдық талқылау өтті. Жиында академик Асқар Жұмаділдаев сөз сөйлеп, өз пікірін білдірді. - Кеше ғана ғылыми жиналыс болды. Сол жиында мен бір сағаттық баяндама жасадым. Баяндаманың тақырыбы: «Математиканы қазақ тілінде оқытуға бола ма, болмай ма?». Әрине, бұл қандай ақмағи сұрақ деп ойларсыздар. Өкінішке орай, XXI ғасырдың басында осы сұрақ ғ..
27.02.2018
Сөз – құдірет
Сынды ұнатпайтын адам шындықты да ұнатпайды
 «Жас Алаш» газетінде жарияланған «Сөз танитын көз керек» мақаласынан басталған қаламгерлерідің сөз сайысы одан әрі жалғасын тапты. Назарларыңызға Несіпбек Айтұлының "Өзің диуанисың, кімге пір боласың?" мақаласына Мырзан Кенжебайдың жауабын ұсынып отырмыз. Қазақстан Жазушыларының Құрылтайы қарсаңында Қуанышымда шек жоқ! Бүгінгі қазақ әдебиетінің, әсіресе, поэзияның жай-жапсары, пікірталастар, көзқарастар әртүрлілігі, нақты әдеби сынның жоқтығы, «..
25.02.2018
Сөз – құдірет
Өзің диуанасың, кімге пір боласың?
Мырзан Кенжебайға жауап Мырзан! Мың жерден арпалысқаныңмен, Аманханды ми батпақтан алып шыға алмайсың. Мұның бос әурешілік. Оған ара түскен болып, мені ағаш атқа мінгізгің келгені – далбасалық. Оны қыздың баласындай мәпелеп бақсаң да, алпыстан асқан шағында қазақтың қара тілінің қазанын қайната алмайды. Осы күл тасығаны – тасыған. Менің мақаламның шымбайына батқаны сонша – ол артымен сүңгіп, сасқан үйректің кебін киді. Атына айтылған ащы да болс..
24.02.2018
Сөз – құдірет
Әр адамның өз міндеті бар
Әр пенденің дүние есігін ашқан сәттен бастап, ақырғы демі біткенге дейінгі тірлігінде атқаратын жұмыстары, мойындарына жүктелген міндеттері болады. Ведалық ілімде бұны –дхарма деп атайды. Бұл міндеттер ешқандай конституцияда немесе заңда жазылмаса да, діни шарттарда белгіленбесе де , оны әрбір адам өзі іштей түйсінеді. Міндетті орындамаудың салдары Пенде мойнына жүктелген табиғи міндеттерін орындамайтын болса, оның зардабын өзі де, айналасындағы ..
23.02.2018
Сөз – құдірет
ҚАЗАҚТЫҢ «І» әрпін ҚАЙТАРЫП, екі диграфтан ҚҰТҚАРЫҢЫЗДАР!
ҚАЗАҚ ӘЛІПБИІ ҚАЛЫПҚА ТҮСКЕНМЕН, ҚАЙТА ҚАРАР ӘРІПТЕР БАР… Қазақ тілі әліпбиін латын графикасына көшіру жөніндегі Ұлттық комиссия назарына Қазақтың латын графикасына негізделген жаңа әліпбиін қабылдау – жалпыхалықтық  қолдауға ие болып, жаппай талқылау өзегіне айналды. Ең бірінші қазақша төл әріптерді диграфпен таңбалаған әліпби қоғамда қатты қарсылыққа ұшырады. Екінші рет өзгертіліп, латын графикасына өту туралы Президент Жарлығымен жарияланған а..
17.02.2018
Сөз – құдірет
Амангелді Кеңшілікұлы: Рахымжан Отарбаев. Шеберлік пен шындық.
Бұрыннан білетін жазушымның жаңа кітабын қолыма ұстап, баспахананың иісі шыққан беттерін парақтағанымда, ылғи да менің есіме оның шығармасымен тұңғыш танысқандағы алған әсерім түседі. Бәлкім сондықтан ба екен, өнердегі ізденісін қадағалап, жазған дүниесінен жаңалық күтіп жүретін жазушым Рахымжан Отарбаевтың «Шыңғыс ханның көз жасы» атты кітабына көз жүгірткенімде 1985 жылдың қоңыр күзінде, «Жалын» журналында, қазақ прозасының мэтрі Дулат Исабеков..
14.02.2018
Сөз – құдірет
Жазушылар одағы бюрократиялық аппарат емес, шығармашылық одақ болғаны абзал
Күні кеше ғана Қазақстан Жазушылар одағында пленум өтті. VI Пленум. 800-ге жуық мүшенің 80-ге жуығы жиналған алқа-қотан жиын тұп-тура 5 сағатқа созылды. Пленумның қарауы тиіс қос мәселенің бірі: Жазушылар одағының кезекті құрылтайының уақытын белгілеу; екіншісі, соңғы 5 жылда одақ орындаған жұмыстарды жиынтықтау болатын. Дегенмен, одақтағы ой талас қызып, жарыссөзге шыққан жазушылар ЖО-ны 22 жыл басқарып келген Нұрлан Оразалинге жеке араздықтарын..
14.02.2018
Сөз – құдірет
Астананың атын "Алаш Орда" деп өзгерту керек
«Қазақты автономия қылсақ, Қараөткел – Алаштың ортасы, сонда университет салып, қазақтың ұл-қызын оқытсақ, «Қозы Көрпеш – Баянды» шығарған, Шоқан, Абай, Ахмет, Міржақыпты тапқан қазақтың кім екенін Еуропа сонда білер еді-ау» деген екен Ә.Бөкейхан. Қараөткел деп Есіл жағалауында қазіргі Астана өңірін атаған. Сауда-саттықтан бөлек, небір дүлдүл сал-серілердің өнер көрсеткен әйгілі Қараөткел жәрмеңкесі де осында орын тепкен. Әлекең Қараөткел өңірі б..
08.02.2018
Сөз – құдірет
Ұлы бесін
Иттік пен пенделік хақында   Қара басын арылта алмай күнәдан, «Итсің!» – деді бір адамға бір адам. Иттік пенен адамдықтың арасын, Ажыратып берді дейсің кім оған?!   Көрмесе де қиындықты тым әлі, Торлады деп мені қайғы тұманы. Өз кінәсін мойындамай бір жігіт, «Ит тірлігің құрысын!» – деп жылады.   Жүрсе де жұрт сол өлкені мекендеп, Өз-өзінен көрінді де бөтен боп. Қаралады құмы ән салған өлкені, «Ит байласа тұрғысыз жер екен! – деп. ..
05.02.2018
Сөз – құдірет
Шаһкәрім: Ар түзер адамның адамдық санасын
Шаһкәрім Құдайбердіұлы – өмірі де, өлеңі де бүгінгі қазақ еліне аңыз болған абыз тұлға. “Абыз” көнеден келе жатқан сөз. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігінде абыз сөзін араб тілінен енген, бірінші мағынасы – көп білетін, білімді адам, білгір,екінші мағынасы – сәуегей, көріпкел деп көрсеткен (ҚТТС, 1974, 1-том, 38-бет). Көне түркі тілі сөздігінде (ДТС) аба – мать, аба – (араб) прародитель, предки мағыналары беріледі. Абыз сөзінің төркіні “аба” сөзім..
02.02.2018
Сөз – құдірет
Тұлпардан тұғыр озған заман болды - Мырзан Кенжебай
Қазақстан Жазушылар Одағының Құрылтайы қарсаңында Иә, Несіпбек Айтұлы бастап, бүгінгі ұлттық баспасөзіміздің бетке ұстарының бірі дерлік «Жас алаш» қостап, «Қазақстан Жазушылар Одағының құрылтайы қарсаңында» деген айдармен игілікті бір істі қолға алған екен. Оның «Құрылтай қарсаңында ортаға салар ой көп» деп басталуының өзі бүгінгі қазақ әдебиетіне қолынан келгенше азды-көпті үлес қоссам дейтін, оның қазіргі жай-күйіне алаңдайтын кім-кімді де бей..
29.01.2018
Сөз – құдірет
Ақындардың «қылмыстық тобы» туралы жыр
Ақын Әбубәкір Қайран – 60 жаста! Шұбаттан шыққан… Әбубәкір Қайранға Шеңгелмен ойнап, Жантақта жатқан жантайып, Уызға тойған Ботадай бұла, балпайып, Тәртіпті топта Түседі көзге тұлғасы, Тарбағатайдың Тасындай қожыр талпайып. Айналған өлең, Байырғы балбал қайда дер, Ақ боран соғып, Айтқандай сәлем айға жер, Қайран ел жоғын Уайымдап жырмен іздеген, Қайнары мөлдір, Қайрағы қатты қайран ер! Қолқаны қауып, Жұлдызсыз түні қаланың, Ақынның бейуақ Тауыспа..
28.01.2018
Сөз – құдірет
ҰЛЫЛАР ӨМІРІНЕН
ҰЛЫЛАР ӨМІРІНЕН Деген екен: 1. Бірде Виктор Гюго Пруссияға барады. Жандарм анкетаны толтырып жатып: — Қандай қызметпен айналысасыз? — деп сұрады — Жазамын. — Сұрағаным, Табыс көзіңіз неде? — Қаламда. — Демек солай жазайық: «Гюго. Қалам сатушы». 2. Есепке сенбеген шығар Ақын, сазгер Елена Әбдіқалықова бірде шығармашылық кездесу барысында, "Бес күн жалған дүние, деп неге айтты екен" деп қалса керек. Сонда залда отырған әріптес ақындардың бірі іле -..
18.01.2018
Дала даналығы
Аға сұлтан Құнанбайдың Абақ Керейге келуі
Патшалық Ресей қазақ даласын аймақ-аймаққа бөліп басқарғанда Семей қаласы бір аймақтың орталығы болып орыстан келген губернаторға аға сұлтан Құнанбай және Барақ төре орынбасар болып тұрады. Күн сайын қысымға алып келе жатқан патша әкімшілігімен қарсыласып, өштесіп жүрген қазақ жігіттері Ақсаққиян, Табылды дейтін екі жігіт (қазақтар Ақояз деп атап кеткен) ақ патшаның аудан дәрежелес адамы – орыс бастықты өлтіріп кетеді. Семей губернаторы олардың ..
13.01.2018
Сөз – құдірет
Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде
Бүгінгі таңда елімізде Елбасының бастамасымен «Рухани жаңғыруға» байланысты көптеген игілікті шаралар жүзеге асырылып жатыр. Рухани жаңғыру – елдік жаңаруға, күллі рухани құндылықтарды дамытуға негіз болатын маңызды серпіліс. Олай болса, мемлекеттік тіл іргетасының мықты қалануы да – рухани жаңғыруымызға себепкер екені анық. Оқырман назарына ұсынылып отырған мақаламызда ана тіліміздің ой-санамызды толғандырған өзекті мәселелеріне назар аударуды ж..
10.01.2018
Сөз – құдірет
Эпос как предчувствие культурной революции
Премьерный показ сериала «Козы-Корпеш – Баян-Сулу», состоявшийся в предновогодние дни, обернулся нешуточным скандалом. Не дожидаясь финальных титров шестисерийного телепродукта, зрители написали письмо, адресованное министру информации и коммуникаций Даурену Абаеву и председателю правления АО «РТРК «Казахстан» Ерлану Карину с требованием снять его с эфира. Чужие среди своих Подписанты обращения, среди которых есть имена известных в стране журнали..
31.12.2017
Сөз – құдірет
"ҚАН МЕН ТЕР" ҚАЛАЙ ЖАЗЫЛДЫ?
I Шығарма жазылып бітті.... Кітап боп басылып шыққалы да әлдеқашан. Енді, міне, қайта-қайта басылып та жатыр. Шамасы, сірә ұзақ жылдар көз майыңды тауысқан осы кітапты алғаш рет жазсам деген ойдың басыңа қашан, қалай келгені хақында және қалай жазылғаны хақында ой толғайтын уақыт та жеткен сияқты. Шынын айтқанда, осы сауалдың бұдан бұрын да бір рет алдымды тосқаны бар. Бұнан бұрын да дәл осы сауалға жауап бергем. Ол, ұмытпасам, 1970 жылдың көктем..
17.12.2017
Сөз – құдірет
Өркениет жолы
Биылғы жылдың 26 қазанында Елбасы қазақ әліпбиін латын графикасына көшіру жөніндегі Жарлығына қол қойды. Жаңа әліпби тарихқа ұлттық әліпби болып енеді. Бұл нүкте емес. Қыруар жұмыстың басы ғана.  Әліпби нұсқасы бекітілгенге дейін жүргізілген жұмыстар негізінен латын қарпіне көшу қажеттілігін негіздейтін ақпараттық-түсіндіру сипатында болды. Ол үшін құрамында тіл мамандары, сарапшылық қауымдастық, мүдделі ұйым өкілдері қамтылған жұмысшы топ құрылд..
Тағы жүктеу