سايدا ميرزيوەۆا: اكەشىم، ديكتاتۋرادان باس تارتىڭىز!

649

ينتەرنەت ءيىرىمىن شارلاپ كەتكەن وسى حات وزبەكستان پرەزيدەنتىنىڭ قىزىنا تيەسىلى دەيدى. ەندەشە وقىپ شىعىپ، انىق-قانىعىنا كوز جۇگىرتىڭىزدەر.

وزبەكستان پرەزيدەنتى ميرزيوەۆتىڭ ۇلكەن قىزى سايدا ميرزيوەۆانىڭ اكەسىنە جولداۋى.

پرەزيدەنت شاۆكات ميرزيوەۆتىڭ ۇلكەن قىزى سايدانىڭ كوزىندەگى مۇڭدى كىم كوردى؟ ول جاقىن كۇندەرى ۇلى ميرومونمەن تاشكەنتتە ءوتىپ جاتقان قايسىبىر سۋرەتشىنىڭ كورمەسىندە جۇرگەنىندە كوزدەرىندە قانداي دا ءبىر تەرەڭ مۇڭ، قايعى بار ەدى.
ايتۋلارىنا قاراعاندا سايدا دەمالىس كۇندەرىن سىلتاۋراتىپ ءۇش كۇن ۇيىندە بولماعان. شەشەسىنە قىشلاققا بارىپ، ونداعى قاراپايىم حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايلارىمەن تانىسامىن دەگەن جەلەۋمەن، اكەسىنەن رۇقسات اپەرۋىن وتىنەدى. اكەسىنىڭ رۇقساتىن العان سايدا ميرزيوەۆا بۇل ءۇش كۇنىن ەكس پرەزيدەنت يسلام كاريموۆتىڭ تۇرمەدە جاتقان ۇلكەن قىزى گۇلنارا كاريموۆانىڭ قاسىندا وتكىزەدى.
سول ءۇش كۇن ىشىندە تۇرمەدە جاتىپ كورگەن-بىلگەنىنىڭ ءبارىن وي ەلەگىنەن وتكىزىپ، اكەسىنە تومەندەگى مازمۇندا جولداۋ جازادى:
- اكەشىم! يسلام كاريموۆ اياق استىنان قايتىس بولىپ، ءسىز پرەزيدەنت بولعانىڭىزدا انام، مەن جانە ءسىڭىلىم، جالپى ءبىزدىڭ وتباسىمىز باقىتتان باسىمىز اينالىپ، كوكتە ۇشىپ جۇرگەندەي اسەردە بولدىق. سەبەبى ءبىر كۇننىڭ ىشىندە ءبىز وزبەكستاننىڭ ەڭ كۇشتى، ەڭ باقىتتى وتباسىنا اينالىپ شىعا كەلدىك.
نە ىستەپ، نە قويارىمىزدى بىلمەي قالدىق. ەڭ قىمبات كيىمنىڭ قايسىسىن كيۋدى، ەڭ قىمبات اشەكەيلەردىڭ قايسىسىن تاعارىمىزدى بىلمەي دال بولدىق. سونىڭ اراسىندا ءسىز مەنى جانە ءسىڭىلىم شاحنوزانى جوعارى لاۋازىمدى جۇمىستارعا قويدىڭىز. كوپشىلىكتىڭ نازارى سىزگە جانە ءبىزدىڭ وتباسىمىزعا قاراي اۋدى. پرەزيدەنت بولعانىڭىزدان كەيىن كۇندە كەشكە جانۇيامىزبەن "احبوروت" باعدارلاماسىنىڭ جاڭالىقتارىن كورۋدى ادەتكە اينالدىردىق. تەلەديداردان باسىنان اياعىنا دەيىن "اسا قۇرمەتتى پرەزيدەنتىمىز بىلاي دەپ ايتتى، سۇيىكتى پرەزيدەنتىمىز مىناداي تاپسىرما بەردى "-دەگەن سياقتى سىزگە قاراتىلا ايتىلعان ماقتاۋلاردى ەسىتىپ توبەمىز كوككە جەتەتىن ەدى. تەلەديدار قاراپ وتىرىپ كوزىمنىڭ قيىعىمەن ءوزىڭىز جاققا قاراعانىمدا وسى ايتىلىپ جاتقان ماقتاۋلاردىڭ ءبارى ءسىزدىڭ جانىڭىزعا جاعىپ جاتقانىن سەزەتىنمىن. ءبارىمىز دە ەلدەگى ايگىلى ادامدار رەتىندە تانىلا باستادىق. مەن ءوزىم الەۋمەتتىك جەلىلەردە وزبەكستاننىڭ جاڭا حانشايىمى رەتىندە تانىمال بولدىم. سول ءۇشىن ءبىر ورىندا تۇرماي، ارقاشان ەلدىڭ نازارىن وزىمە اۋدارتۋعا تىرىسىپ باقتىم. ءبىر كۇنى الەۋمەتتىك جەلىدەن ءبىر پايدالانۋشىنىڭ "كەلەشەكتە سايدا ميرزيوەۆانىڭ تاعدىرى گۇلنارا كاريموۆانىڭ تاعدىرىن قايتالاۋى مۇمكىن"-دەگەن پىكىرىن وقىپ قالدىم.
الگى پايدالانۋشىنىڭ پىكىرىن وقىپ، توبە شاشىم تىك تۇردى، كوزىم قانتالاپ قابىلداۋىڭىزعا بارىپ پىكىر جازعان ادامدى جەردىڭ استىنان بولسا دا تاۋىپ، ءولتىرىپ جىبەرتىڭىز دەپ ايتپاقشى بولدىم. بىراق كوڭىلىم الاي-دۇلەي بولىپ ىشىمنەن: "سوندا قالاي؟، سوندا قالاي بولعانى؟"-دەي بەرىپپىن. الگى الەۋمەتتىك جەلىنى پايدالانۋشىنىڭ "شاۆكۆت ميرزيوەۆ يسلام كاريموۆ سياقتى ەلدى ۇزاق باسقارا المايدى. ەگەر وسى كەتىسى بولسا ءوزى دە، وتباسى دا كاريموۆتىڭ جانۇياسىنىڭ تاعدىرىن قايتالاۋى مۇمكىن"- دەپ پىكىر جازعان ەدى. "سوندا مەن دە اكەم پرەزيدەنتتىكتەن كەتكەننەن كەيىن گۇلنارا كاريموۆانىڭ كەبىن كيىپ، ءومىرىمنىڭ قالعانىن تۇرمەدە وتكىزەمىن بە؟ مەنىڭ سۇيىكتى ۇلىم - ميرومون يسلام كاريموۆتىڭ نەمەرەسى كىشى يسلام كاريموۆ سياقتى شەتەلدە قاشىپ-پىسىپ قاڭعىرىپ قالا ما؟"-دەگەن وي جانىمدى جەگىدەي جەدى. سودان كەيىن مەنىڭ جۇزىمنەن پرەزيدەنتتىڭ ۇلكەن قىزى دەگەن باقىتتىڭ نىشانى كەتتى، بىراق ءوزىمدى دۇنيەدەگى ەڭ باقىتتى ايەل رەتىندە كورسەتۋگە ماجبۇرلەدىم. كۇندىز كۇلكىدەن، تۇندە ۇيقىدان ايىرىلدىم. سەبەبى كوز الدىمنان تۇرمەدە جاتقان گۇلنارا كاريموۆانىڭ سۇلباسى كەتپەي قويدى.
مەن اناما "قالانىڭ تىرلىگىنەن شارشادىم، اكەمنەن رۇقسات الىپ بەرىڭىز، اۋىل تۇرمىسىمەن تانىسىپ قايتايىن"-دەپ قولقا سالدىم. ءسىزدىڭ رۇقساتىڭىزدى العاننان سوڭ كۇيەۋ بالاڭىزعا مەنى گۇلنارا كاريموۆا جاتقان تۇرمەگە الىپ بارىپ، ونىمەن كەزدەستىرۋىن ءوتىندىم. ول كىسى كەلىسىپ، مەنى گۇلنارا كاريموۆا جاتقان تۇرمەگە اكەلدى. گۇلنارا اپاعا تاققان جاڭا ايىپتاۋلاردان كەيىن ونىڭ جالعىز ءوزىن جەكە كامەراعا اۋىستىرعان ەكەن. مەن باسىما پاريك كيىپ كىرگەن بولاتىنمىن. العاشىندا گۇلنارا اپا مەنى تانىمادى، باسىمداعى پاريكتى شەشكەننەن سوڭ "سايدا، سايدا ءسىز بە؟"-دەپ بوزداعان كۇيى موينىما اسىلا كەتتى. مەن قولىمداعى پاريكپەن ونىڭ اۋىزىن باسىپ، داۋىس شىعارماۋىن، مەنىڭ كەلگەنىمدى ەشكىمنىڭ بىلمەۋى كەرەكتىگىن ايتتىم. سوسىن شامالى تىنىشتالدى. ءبىز ورىس تىلىندە سويلەستىك. "سايدا، ءسىز مەنى قۇتقارۋعا كەلدىڭىز بە؟"- دەدى. "مەن بۇل جەرگە ءسىزدىڭ جاعدايىڭىزعا تۇسپەيىن دەپ، ءسىز سياقتى ءومىرىمنىڭ قالعانىن تۇرمەدە وتكىزبەيىن دەپ، ءسىزدىڭ تاعدىرىڭىزدى قايتالامايىن دەپ. سىزدەن اقىل-كەڭەس سۇرايىن دەپ. وسى جاعدايعا تۇسۋىڭىزگە نە سەبەپ بولعانىن سۇرايىن دەپ كەلدىم. ەگەر ءسىز ماعان ءبارىن جاسىرماي، تەك اقيقاتتى ايتاتىن بولساڭىز مەن اكەمە ايتىپ، كومەكتەسۋگە ارەكەت ەتىپ كورەمىن"-دەدىم.
اكەشىم! ءسىز سول كەزدە گۇلنارا كاريموۆانىڭ نە دەگەنىن بىلەسىز بە؟ "ديكتاتور اكەم يسلام كاريموۆكە لاعىنەت جاۋسىن!". ونىڭ بۇل سوزدەرى مەنىڭ جۇرەگىمە قانجار بولىپ قادالدى.
مەن وعان "گۇلنارا اپا، قويىڭىز ولاي دەمەڭىز. ادام ءوز اتا-اناسىن قارعاي ما ەكەن"-دەپ ەدىم ول تاعى دا: "مەنىڭ اكە-شەشەمە لاعىنەتتەر جاۋسىن"-دەدى. مەنىڭ وسى جاعدايعا جەتۋىمە سولار كىنالى. اكەم ىلعي دا ءسىڭىلىم لولا ەكەۋمىزدى ءبىر-بىرىمىزگە قارسى قوياتىن. قيت ەتسە "انە گۇلنارا سەنەن جاقسى، ساعان قاراعاندا جاقسى وقيدى، اقىلدى"-دەپ ناتيجەسىندە ەكەۋمىزدى ءبىر-بىرىمىزگە جاۋ قىلىپ قويدى. اكەم پرەزيدەنت بولعاننان كەيىن مەنىڭ قارسى بولعانىما قاراماستان اۋعانستاننىڭ ءبىر باي وزبەگىنىڭ بالاسىنا كۇيەۋگە بەردى. ءومىرىم ءومىر بولمادى. اقىرى اجىراسىپ كەتتىك. اكەم ءوز ايىبىن ءبىلىپ مەنىڭ بەتىمنەن قاقپاي وزبەكستاننىڭ حانشايىمى بولۋىما تولىق جول اشتى. شەتەلگە حالىقتىڭ جانە مەملەكەتتىڭ قارجىسىن، قىمبات مەتالدارىن الىپ كەتۋىمە تولىق مۇمكىندىك جاساپ بەردى. شۆەيتسارياداعى ۆيللامدى دا اكەم مەن ءۇشىن ساتىپ الدى. مەن جانۇيالىق باقىتسىزدىعىمدى بايلىق پەن توي-دۋمان، ءلاززاتتى ءومىر ءسۇرىپ ۇمىتقىم كەلدى. ەشكىم مىسىعىما "كىش" دەپ ايتا المايتىن ەدى ول كەزدەرى. ايتقانىم ايتقان، دەگەنىم دەگەن. ءبىر اقىماق ايەلدىڭ قيالىنا نە كەلسە، سونىڭ ءبارىن ىستەدىم. اكەمنىڭ بۇنىڭ بارىنەن حابارى بولدى، بىراق ۇندەمەدى. اكەمە ءبىر ەمەس، مىڭ لاعىنەت جاۋسىن! ول زالىم ديكتاتور ەدى. ول جالعىز مەنى ەمەس، بۇكىل وزبەكستان حالقىن باقىتسىز ەتتى، كەدەي ەتتى! وزبەكستاندى ويىنشىققا اينالدىردى. ءوزى قۇرعان ۇقق (ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك قىزمەتى) قىلمىستىق مەكەمەسىن ادامداردى جازالاۋ ماشيناسىنا اينالدىردى". مەن گۇلنارا اپادان "وسى ىستەگەندەرىڭىز ءۇشىن وكىنەسىز بە؟"-دەدىم، ول ء"يا، وكىنەمىن. بىراق ەندى ونىڭ پايداسى جوق"-دەدى. ءسويتىپ مەن ءۇش كۇنىمدى گۇلنارا كاريموۆا جاتقان تۇرمەدە وتكىزدىم. ونىڭ كامەراسىندا جاتاتىن جالعىز توسەك ورىن بولعاندىقتان ەكەۋمىز كەزەكتەسىپ جاتىپ ۇيىقتادىق. مەن ول ۇيىقتاپ جاتقاندا ءوزىمنىڭ بولاشاعىمدى كوردىم. ءالى جاسى ەلۋگە جەتپەگەن ايەل مەنىڭ كوزىمە قارتايىپ الجىپ، ەسىنەن اۋىسقان مىستان كەمپىر بولىپ كورىندى. اكەشىم، ءسىزدىڭ بولاشاعىڭىز ءوزىڭىز ۇستاز تۇتقان يسلام كاريموۆتىڭ بولاشاعىنداي، مەنىڭ بولاشاعىم گۇلنارا كاريموۆانىڭ بولاشاعىنداي بولا ما؟ اكەجان، بۇل دەگەنىڭىز ازاپ قوي. بۇل دەگەنىڭىز ءسىز، مەن بۇكىل اۋلەتىمىز، مەملەكەتىمىز، حالقىمىز ءۇشىن ۇلكەن جويقىن اپات قوي! ءبىر كۇنى باستىعىمنان "وزبەكستاندا نەگە ءسوز جانە ءباسپاسوز ەركىندىگى جوق"-دەپ سۇرادىم. ول كىسى ۇلكەن ايىپ جاساعان ادام سياقتى قينالىپ، سۇراعىما جاۋاپ بەرە المادى. اكەشىم، وزبەكستاندا ءسوز جانە ءباسپاسوز ەركىندىگى جوق ەكەندىگى اقيقات قوي. ءسىز پرەزيدەنت بولعان كەزدە ءۇي-ىشىمىزبەن تەلەديداردان جاڭالىقتاردى بىرگە كورەتىنبىز، "پرەزيدەنتىمىز، پرەزيدەنتىمىز" دەگەن سوزدەر قۇلاقتى سارسىتىپ بىتكەنى راس قوي. ەندى كەلىپ ءوز ۇيىمىزدە "احبوروت" جاڭالىقتارىن كورمەي قويعانىمىزدى حالىقتان جاسىرىپ قايتەمىز، اكەشىم؟! ءسىزدىڭ ساياسي رەفورما جۇرگىزبەي جاتقانىڭىز، سايلاۋدىڭ ءادىل وتپەي جاتقاندىعى، "ولي ماجليسكە" سىزگە ىڭعايلى جانداردىڭ سايلانىپ جاتقاندىعى اقيقات قوي، وزبەكستاندا كاريموۆتىڭ داۋىرىندەگىدەي مۇسىلماندارعا قارسى ءارتۇرلى شارالار جاسالىپ جاتقاندىعى، مۇسىلمان ايەلدەردىڭ باستارىنان حيدجاپتى كۇشپەن سىپىرىپ الىپ جاتقاندارى راس قوي، اكەجانىم! ميللينداعان وزبەكتىڭ كۇن كورىستىڭ قامىمەن شەت ەلدە جۇرگەنىن بىلاي قويعاندا تاعى ميلليونداعان ادام جۇمىسسىزدىقتىڭ، كۇن سايىن ىشقىنىپ بارا جاتقان قىمباتشىلىقتىڭ كەسىرىنەن قورجىندارىن ءتۇيىپ، جۇمىس ىزدەپ شەتەل كەتەيىن دەپ جۇرگەنىنەن ءبارىنىڭ دە حابارى بار عوي. اكەشىم، مەن تۇرمەدە گۇلنارا كاريموۆانىڭ قاسىندا ءۇش كۇن جاتىپ، كوزىم شايداي اشىلدى. شىندىقتىڭ ءبارىن ءتۇسىندىم. ەگەر ءسىز كاريموۆ سياقتى ديكتاتور بولاتىن بولساڭىز حالقىمىز جانە مەملەكەتىمىزدىڭ قۇردىمعا كەتەرىن قازىردەن كورىپ تۇرمىن. ەگەر وسى كەتىسى بولسا قىتايدىڭ زامبيانى ساتىپ العانى سياقتى، وزبەكستاندى دا ساتىپ الۋىنا ەش كۇماندانبايمىن. ودان كەيىن بايعۇس وزبەك حالقىنىڭ باسىنا قازىرگى ۇيعىر حالقىنىڭ باسىنا تۇسكەن قارالى كۇن تۋسا ءبىز نە دەگەن ادام بولىپ قالامىز، اكەتايىم؟! اكەشىم، بالا كۇنىمنەن موينىڭىزعا اسىلىپ، بەتىڭىزدەن سۇيگەندى جاقسى كورەتىنىمدى ءوزىڭىز بىلەسىز. ءومىر بويى وزىڭىزگە سولاي ەركەلەپ، ارداقتاپ وتسەم دەيمىن. كۇندەردىڭ كۇنىندە مەن گۇلنارا كاريموۆانىڭ ءوز اكەسىن قارعاعانى سياقتى سىزگە لاعىنەت جاۋدىرۋدى مۇلدەم قالامايمىن. ءسىز پرەزيدەنتتىكتەن كەتكەن سوڭ ءومىرىمنىڭ تۇرمەدە ءشىرۋىن قالامايمىن، اكەشىم. اكەشىم، سۇيىكتى نەمەرەڭىز ميروموننىڭ، جالپى جانۇيا مۇشەلەرىمىزدىڭ تۇرمەدە نەمەسە شەتەلدە قاشىپ، قاڭعىرىپ جۇرگەنىن قالامايمىن. كەلەشەكتە باسىمىزعا وسىنداي ازاپتى كۇندەر تۇسپەسىن دەسەڭىز وسى باستان ديكتاتۋرادان باس تارتىڭىز، اكەشىم! ديكتاتۋرادان باس تارتىڭىز، اكەشىم!

قۇرمەتپەن قىزىڭىز سايدا.

پىكىرلەر