تەمىربەك قوجاكەەۆ – ءسوز بەن اردىڭ تەمىرقازىعى

284
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/6yO1tjhWSjbQFQzv3dLrvd85KaILpI6uGiwW8AtX.jpg

(قازاق ءباسپاسوزىنىڭ ابىزى، ساتيراتانۋشى-عالىم تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا وراي تولعانىس)

«ساتيرا – كۇشتىلەر قارۋى. ال شىندىق پەن ادىلەت جولىندا قالام تەربەگەن جۋرناليست – قوعامنىڭ وياۋ ار-وجدانى».
تەمىربەك قوجاكەەۆ

ءداۋىر جۇگىن ارقالاعان تەمىرقازىق تۇلعا

ۋاقىت كەرۋەنى العا وزعان سايىن ۇلت رۋحانياتىنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان الىپتاردىڭ تۇلعاسى بيىكتەي تۇسەدى. بيىل، تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ وتىز بەس جىلدىق مەرەيلى بەلەسىندە، قازاق ءباسپاسوزى مەن جۋرناليستيكا عىلىمىنىڭ تەمىرقازىعىنا اينالعان كورنەكتى عالىم، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولىپ وتىر. بۇل   – تۇتاس ءبىر عىلىمي مەكتەپتىڭ، ۇلتتىق ءسوز ونەرىندەگى ازاماتتىق ۇستانىم مەن كاسىبي تازالىقتىڭ عاسىرلىق مەرەيتويى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قابىرعاسىندا جارتى عاسىرعا جۋىق تابان اۋدارماي ەڭبەك ەتىپ، مىڭداعان شاكىرتتىڭ جۇرەگىنە شىندىق شىراعىن جاققان ۇستازدىڭ ءومىر جولى – قايسارلىق پەن تەكتىلىكتىڭ، عىلىمي ادالدىق پەن وتانسۇيگىشتىكتىڭ وشپەس شەجىرەسى.

«اتىڭا زاتىڭ ساي بولسىن» دەيدى دانا حالقىمىز. 1926 جىلدىڭ 17 جەلتوقسانىندا جامبىل وبلىسى، مەركى اۋدانىنىڭ ويتال اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ بولمىسى شىن مانىندە تەمىردەي ءتوزىمدى، بولاتتاي بەرىك ەدى. ول ءومىر سۇرگەن حح عاسىر – قازاق حالقى ءۇشىن اشتىق پەن قۋعىن-سۇرگىننىڭ، سوعىس ءورتى مەن يدەولوگيالىق قىسپاقتىڭ نەبىر اۋىر سىندارىن الا كەلگەن كۇردەلى كەزەڭ بولدى. بالالىق شاعى سۇراپىل جىلدارمەن تۇسپا-تۇس كەلسە دە، بولاشاق عالىم تاعدىردىڭ تەپەرىشىنە مويىماي، بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعىن جوعالتپادى. 1953 جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن ۇزدىك تامامداعان جاس مامان ءوزىنىڭ بۇكىل سانالى عۇمىرىن وسى قارا شاڭىراققا – قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ عىلىمي-تەوريالىق نەگىزىن قالىپتاستىرۋعا جانە بىلىكتى كادرلار دايارلاۋعا ارنادى.

بۇگىنگى اقپاراتتىق تاسقىن مەن جالعان دەرەكتەر بەلەڭ العان الماعايىپ داۋىردە تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ عىلىمي مۇراسى مەن پۋبليتسيستيكالىق مەكتەبىنە قايتا ءۇڭىلۋ – ۋاقىت تالابى. سەبەبى ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جولىنداعى قوعامدىق سانانىڭ جاڭعىرۋى ەڭ الدىمەن ءسوز قۇدىرەتىنە، ءباسپاسوزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە جانە تاريحي ادىلەتتىلىكتىڭ قالپىنا كەلۋىنە تىكەلەي بايلانىستى. ال پروفەسسور قوجاكەەۆ وسى ءۇش قۇندىلىقتى ءوز عۇمىرىنىڭ باستى كرەدوسى ەتىپ ۇستانعان سيرەك تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولدى.

تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ عىلىمداعى ەڭ ءىرى، تەڭدەسسىز ەرلىگى – قازاق ادەبيەتى مەن جۋرناليستيكا عىلىمىندا بۇرىن-سوڭدى جۇيەلى تۇردە زەرتتەلمەگەن كۇردەلى سالاسى قازاق ساتيراسىنىڭ تاريحى مەن تەورياسىن عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋى بولدى. كەڭەستىك ءداۋىردىڭ قاتاڭ تسەنزۋراسى جاعدايىندا بيلىك پەن قوعامداعى كەلەڭسىزدىكتەردى اشكەرەلەيتىن ساتيرا جانرىن زەرتتەۋدىڭ ءوزى ۇلكەن جۇرەكتىلىكتى قاجەت ەتەتىن. 1961 جىلى «قازاق سوۆەت فەلەتونى» تاقىرىبىندا كانديداتتىق، ال 1970 جىلى قازاق ساتيراسىنىڭ تاريحى مەن تەورياسى بويىنشا دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعاعان عالىم ۇلتتىق كۇلكى ونەرىنىڭ عىلىمي ىرگەتاسىن قالادى.

عالىمنىڭ قالامىنان تۋعان «قازاق ساتيراسى» (1970), «ساتيرا جانە ءداۋىر» (1976), «ادام. قوعام. ساتيرا» (1980), «ساتيرالىق جانرلار» (1983), «ساتيرا – كۇشتىلەر قارۋى» (1985), «ساتيرا نەگىزدەرى» (1996) سىندى ىرگەلى مونوگرافيالارى مەن وقۋلىقتارى – تەك ستۋدەنتتەر مەن زەرتتەۋشىلەردىڭ عانا ەمەس، كۇللى قازاق رۋحانياتىنىڭ التىن قورىنا قوسىلعان باعا جەتپەس قازىنا. بۇل ەڭبەكتەردە اۆتور ساتيرانى جاي عانا كوڭىل كوتەرۋ قۇرالى نەمەسە جەڭىل ءاجۋا رەتىندە ەمەس، قوعامدىق دەرتتى ەمدەيتىن اششى ءدارى، ادىلەتسىزدىككە قارسى باعىتتالعان قۋاتتى الەۋمەتتىك-ساياسي قارۋ رەتىندە قاراستىردى.

«ساتيرا – ءومىردىڭ كولەڭكەلى تۇستارىن، ادام بويىنداعى ءمىن مەن قوعامداعى كەسەلدى سىلىپ تاستايتىن حيرۋرگتىڭ قانداۋىرى ىسپەتتى. ول السىزدەردىڭ ەرمەگى ەمەس، شىندىقتى بەتكە ايتا الاتىن رۋحى مىقتى، جۇرەگى تازا كۇرەسكەرلەردىڭ قارۋى»، – دەيدى پروفەسسور تەمىربەك قوجاكەەۆ. 





پروفەسسور قوجاكەەۆ قازاق ساتيراسىنىڭ ءتۇپ-تامىرىن سوناۋ حالىق اۋىز ادەبيەتىنەن، الدار كوسە مەن قوجاناسىر اڭگىمەلەرىنەن، جىراۋلار پوەزياسىنداعى وتكىر سىننان تارقاتا وتىرىپ، اباي قۇنانبايۇلىنىڭ ۋىتتى ساتيراسىنا دەيىن تەرەڭ قاۋزادى. ونىڭ «اباي – ساتيريك» اتتى زەرتتەۋى حاكىم ابايدىڭ اقىندىق قۋاتىن جاڭا قىرىنان اشىپ، ۇلى ويشىلدىڭ قوعامداعى ناداندىق پەن ەكىجۇزدىلىكتى شەنەۋ شەبەرلىگىن عىلىمي تۇرعىدان دالەلدەپ بەردى. سونىمەن قاتار عالىم فەلەتون، پامفلەت، ەپيگرامما، مىسال، پاروديا سياقتى ساتيرالىق جانرلاردىڭ تابيعاتىن، تىلدىك-ستيلدىك ەرەكشەلىكتەرىن جىلىكتەپ ءتۇسىندىرىپ، جاس پۋبليتسيستەرگە كاسىبي باعىت-باعدار بەردى. بۇگىنگى تاڭدا وتاندىق مەديادا اناليتيكالىق جانە سىني جۋرناليستيكانىڭ ءرولى ارتىپ وتىرعان شاقتا، قوجاكەەۆتىڭ جانرلىق تالداۋلارى وزەكتىلىگىن ەش جوعالتقان ەمەس.

سونىمەن بىرگە عالىم حح عاسىرداعى قازاق ساتيراسىنىڭ ءىرى وكىلدەرى – بەيىمبەت مايلين، ءىلياس جانسۇگىروۆ، اسقار توقماعامبەتوۆ، جۇسىپبەك التايباەۆ، شونا سماحانۇلى، وسپانحان اۋباكىروۆ، سادىقبەك ادامبەكوۆ سىندى قالامگەرلەردىڭ شىعارماشىلىق زەرتحاناسىن جان-جاقتى سارالادى. ول ساتيرالىق تۋىندىلارداعى گيپەربولا، گروتەسك، يرونيا، ساركازم، اللەگوريا تاسىلدەرىنىڭ قولدانىلۋ زاڭدىلىقتارىن اشىپ، قازاق پۋبليتسيستيكاسىنداعى كوركەمدىك-بەينەلەۋ قۇرالدارىنىڭ تەوريالىق كارتاسىن جاساپ شىقتى.

تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ عىلىمي-پۋبليتسيستيكالىق قىزمەتىنىڭ تاعى ءبىر بيىك شىڭى – ۇلتتىق ءباسپاسوز تاريحىن زەرتتەۋى جانە الاش ارىستارىنىڭ مۇراسىن قايتا ءتىرىلتۋى. 1980-جىلداردىڭ سوڭى مەن تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا، رەسمي تاريحنامادا ءالى دە جابىق تاقىرىپتار كوپ بولعان كەزەڭدە، پروفەسسور قوجاكەەۆ ارحيۆ شاڭىن جۇتىپ، ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني كوسەمدەرىنىڭ ەسىمدەرىن حالىققا قايتارۋ جولىندا جانقيارلىقپەن ەڭبەك ەتتى.

ونىڭ 1990-جىلداردىڭ باسىندا بىرىنەن سوڭ ءبىرى جارىق كورگەن «جىل قۇستارى» (1991), «كوك سەڭگىرلەر» (1992) جانە «سارا ءسوزدىڭ ساردارلارى» (1995) اتتى ەڭبەكتەرى قازاق جۋرناليستيكاسى تاريحىنداعى ناعىز عىلىمي توڭكەرىس بولدى. بۇل كىتاپتاردا عالىم حح عاسىر باسىنداعى «قازاق»، «ايقاپ»، «سەركە»، «سارىارقا»، «بىرلىك تۋى»، «جاس ازامات» باسىلىمدارىنىڭ تاريحىن تەرەڭ زەرتتەپ، احمەت بايتۇرسىنۇلى، ءاليحان بوكەيحان، مىرجاقىپ دۋلاتۇلى، مۇحامەدجان سەرالين، سماعۇل سادۋاقاسوۆ، جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ، قوشكە كەمەڭگەرۇلى، ءنازىر تورەقۇلوۆ سىندى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ كوسەمسوزدىك شەبەرلىگىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ عىلىمي تۇرعىدان سارالادى.

قوجاكەەۆ الاش زيالىلارىنىڭ پۋبليتسيستيكاسىن تەك ادەبي-تاريحي ەسكەرتكىش رەتىندە ەمەس، ۇلتتىق مەملەكەتتىلىك يدەياسىنىڭ جارشىسى رەتىندە باعالادى. ول احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ «گازەت – حالىقتىڭ كوزى، قۇلاعى ءھام ءتىلى» دەگەن قاناتتى قاعيداسىن زاماناۋي جۋرناليستيكانىڭ باستى فورمۋلاسى رەتىندە دارىپتەدى. عالىمنىڭ بۇل زەرتتەۋلەرى ارقىلى قازاق ءباسپاسوزىنىڭ تاريحى كەڭەستىك داۋىردەن باستالادى دەگەن جالعان يدەولوگيالىق تۇجىرىم تۇبىرىمەن كۇيرەپ، ۇلتتىق جۋرناليستيكامىزدىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتقانى بۇلتارتپاس دەرەكتەرمەن دالەلدەندى. بۇل – ناعىز عالىمدىق ەرلىك پەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ايقىن كورىنىسى ەدى.

قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ تاريحىندا «قوجاكەەۆتىڭ مەكتەبىنەن وتكەن» دەگەن ءسوز كاسىبي ساپانىڭ ەڭ جوعارى ولشەمىنە اينالعان. تەمىربەك قوجاكەەۆ قازمۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە ۇزاق جىلدار بويى كافەدرا مەڭگەرۋشىسى، فاكۋلتەت دەكانى قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقاردى. ول باسقارعان جىلدارى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى رەسپۋبليكاداعى ەڭ بەدەلدى، شىعارماشىلىق رۋحى بيىك، ءتارتىبى تەمىردەي مىعىم ءبىلىم ورداسىنا اينالدى.

ۇستازدىڭ شاكىرتتەرى ەستەلىكتەرىندە ونىڭ سىرتتاي قاتال، تالاپشىل كورىنگەنىمەن، ىشكى جان دۇنيەسى اسا مەيىرىمدى، ادىلەتتى ءارى ءاربىر دارىندى جاسقا قامقور بولعانىن ەرەكشە تەبىرەنىسپەن ەسكە الادى. ول ستۋدەنتتەردىڭ ساباققا كەشىگۋىن، جاۋاپسىزدىعىن، ءتىل شۇبارلاۋىن ەشقاشان كەشىرمەيتىن. بىراق سول قاتال دەكان اۋىلدان كەلگەن، قالتاسىندا كوك تيىنى جوق، بىراق كوزىندە وتى بار تالاي تالانتتى جاستى ءوز قامقورلىعىنا العان. بىرەۋىنىڭ جاتاقحاناداعى ماسەلەسىن شەشىپ، ەكىنشىسىنىڭ شاكىرتاقىسىن ساقتاپ قالىپ، ءۇشىنشىسىنىڭ تىرناقالدى ماقالاسىن گازەتكە ءوزى اپارىپ باستىرعان. ول ستۋدەنتتەرگە: «جۋرناليست بولۋ – قولعا قالام الىپ، اكىم-قارانىڭ ماقتاۋىن اسىرۋ ەمەس. حالىقتىڭ مۇڭىن ايتا الماساڭ، بۇل ماماندىققا جولاما!» – دەپ شەگەلەپ وتىراتىن. 

          بۇل ويىمىزدى ۇستاز تاعىلىمىن كورگەن شاكىرتتەرىنىڭ جۇرەكجاردى ەستەلىكتەرى دە ايقىن دالەلدەي تۇسەدى. ماسەلەن، كورنەكتى ساتيريك عابباس قابىشۇلى تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ شاكىرت ەڭبەگىن باعالاۋداعى پاراساتتىلىعى مەن ازاماتتىق ۇستانىمىن بىلايشا سۋرەتتەيدى: «تەمكەڭنىڭ مىڭداعان شاكىرت ءدارىس تىڭدادى، تاربيە كوردى. كوپشىلىگى ونىڭ بىلىمدارلىعىنا، تۋراشىلدىعىنا، تاباندىلىعىنا ءتانتى بولدى دەپ ويلايمىن... قاتاڭ تالاپشىل، قاعىتپا سوزگە بەيىم، قاتقىلداۋ مىنەزدى تەمكەڭ ءبىرسوزدى شاكىرتتەرىن، ولاردىڭ اراسىنان ۇمبەكەندى، ۇمبەتباي ءۋايديندى، ەرەكشە جاقسى كورەتىن، ازاماتتىق ادالدىعىن، ادىلدىگىن، ىسكەرلىگىن باعالايتىن». 

سونداي-اق عابباس اعامىز 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنان كەيىن ۇستازىنا جازىقسىز جالا جابىلىپ، قىزمەتتەن قۋىلعان تۇستا، قوجاكەەۆتى جاقتاپ جازعان ماقالاسىن كەزىندە ءوزى تاربيەلەگەن كەيبىر رەداكتورلار باسۋعا جۇرەكسىنگەندە، تەمكەڭنىڭ سالقىن عانا جىميىپ: ء«وزىڭ اتاعان اناۋ رەداكتورلار... قايتسىن، جاندارى ءتاتتى عوي، سولارعا رەنجىمەي-اق قويايىق»، – دەپ كەڭدىك تانىتقانىن تەبىرەنە باياندايدى. فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، دوتسەنت كلارا قابىلعازينا: «ۇلاعاتتى ۇستاز ءوزى قانداي ەڭبەكقور، قاجىمايتىن، تالمايتىن ادام بولسا ۇجىمىنان دا سونى تالاپ ەتەتىن ەدى. بىراق جۇمىسىنا ادال، قىزمەتىنە ۇقىپتى جانداردى جاقسى كورەتىن، سىيلايتىن... ۇستازىمىز تەمىربەك اعا «مەن ستاليندىك كادرمىن، ول زامان ءبىزدى تەمىردەي تارتىپكە ۇيرەتكەن»، - دەيتىن ەدى. ال، بىزدەر «قوجاكەەۆتىك كادرلار» ەكەنىمىزدى ماقتان تۇتامىز. ارتىنداعى شاكىرتتەرىنە ۇلاعاتىمەن ءىز قالدىرعان ۇستاز – ۇلى بولماق»، – دەپ ۇستازدان العان  تاعىلىمىن تۇيىندەيدى.

پروفەسسور قوجاكەەۆتىڭ ۇستاحاناسىنان تۇلەپ ۇشقان شاكىرتتەر بۇگىندە ەلىمىزدىڭ اقپارات كەڭىستىگىن، ادەبيەتى مەن عىلىمىن، مەملەكەتتىك باسقارۋ سالاسىن ورگە سۇيرەپ جۇرگەن تانىمال تۇلعالار. ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستاننىڭ بەلگىلى جازۋشىلارى، پۋبليتسيستەرى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى، عىلىم دوكتورلارى مەن پروفەسسورلارى بار. بۇگىن ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە ۇستاز اتىنداعى ءدارىسحانا مەن №230 ءماجىلىس زالىنىڭ اشىلۋى، عالىم مۇراسىنا ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيالاردىڭ ءوتۋى – ۇستاز ەڭبەگىنىڭ وشپەگەنى مەن ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ ۇزىلمەگەنىنىڭ ايعاعى.

ءبىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ءححى عاسىردىڭ ەكىنشى شيرەگى – جاساندى ينتەللەكت، الەۋمەتتىك جەلىلەر، مۋلتيمەديالىق پلاتفورمالار مەن جەدەل اقپارات الماسۋ ءداۋىرى. قازىرگى تاڭدا كەز كەلگەن سمارتفون ۇستاعان ادام ءوزىن اقپارات تاراتۋشى سانايتىن «ازاماتتىق جۋرناليستيكا» مەن بلوگەرلىك بەلسەندىلىك كۇشەيدى. الايدا تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەر ارتقان سايىن، ءسوزدىڭ سالماعى، دەرەكتىڭ راستىعى، كاسىبي ەتيكا مەن انا ءتىلىنىڭ تازالىعى سەكىلدى ىرگەلى قۇندىلىقتارعا قاۋىپ ءتونىپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. حايپ قۋ، جالعان اقپارات (فەيك) تاراتۋ، سارىجاعال باسىلىمدارعا ءتان ارزان سەنساتسياعا اۋەستەنۋ – بۇگىنگى مەديا كەڭىستىكتىڭ باستى دەرتىنە اينالدى.

مىنە، وسىنداي ساتتە تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ ۇستانىمدارى بىزگە رۋحاني باعدارشام ىسپەتتى قىزمەت ەتەدى. ەگەر بۇگىن پروفەسسور قوجاكەەۆ ورتامىزدا بولسا، زاماناۋي مەدياداعى باستى ماسەلەلەرگە قانداي باعا بەرەر ەدى؟ عالىمنىڭ ەڭبەكتەرى مەن ومىرلىك قاعيدالارىنا سۇيەنە وتىرىپ، قازىرگى جاس جۋرناليستەرگە ارنالعان نەگىزگى كاسىبي وسيەتتەردى بىلايشا تۇجىرىمداۋعا بولادى:

بىرىنشىدەن، قوجاكەەۆ ءاربىر ماقالا مەن فەلەتوننىڭ ارتىندا بۇلتارتپاس دەرەك، تەكسەرىلگەن فاكت تۇرۋىن تالاپ ەتتى. بۇگىنگى پوستشىندىق (post-truth) داۋىرىندە ءجۋرناليستىڭ باستى كاپيتالى – سەنىمدىلىك پەن فاكتچەكينگ مادەنيەتى. ەكىنشىدەن، انا ءتىلىنىڭ تازالىعى ماڭىزدى. عالىم ءباسپاسوز ءتىلىن حالىقتىڭ سويلەۋ مادەنيەتىنىڭ ۇلگىسى دەپ سانادى. كالكا اۋدارمالار مەن شۇبارلانعان ءسوز تىركەستەرى كوبەيگەن قازىرگى تاڭدا قوجاكەەۆتىڭ شۇرايلى، بەينەلى، قازاقى تابيعاتى تازا پۋبليتسيستيكالىق ءتىلىن مەڭگەرۋ – ءاربىر قالامگەردىڭ پارىزى. ۇشىنشىدەن، جۋرناليستيكا – بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى التىن كوپىر. قوعامداعى جەمقورلىق، ادىلەتسىزدىك، رۋحاني توقىراۋ سەكىلدى كەسەلدەرگە قارسى كۇرەستە جۋرناليست بەيتاراپ باقىلاۋشى ەمەس، ادىلەتتىڭ جاقتاۋشىسى بولۋى ءتيىس. تورتىنشىدەن، جاڭا مەديا فورماتتارى (پودكاست، دەرەكتى فيلم، لونگريد، مۋلتيمەديالىق ستوريتەللينگ) قانشا وزگەرسە دە، ولاردىڭ وزەگىندە تەرەڭ وي، دراماتۋرگيالىق قۇرىلىم جانە پۋبليتسيستيكالىق پافوس جاتۋى شارت.

تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ عۇمىرى – عىلىمعا دەگەن شەكسىز ماحابباتتىڭ، ۇلتتىق مۇددەگە دەگەن ادالدىقتىڭ جانە ۇستازدىق ۇلىلىقتىڭ جارقىن ۇلگىسى. ول ءوزىنىڭ ارتىنا جۇزدەگەن عىلىمي ماقالالار، وتىزعا جۋىق ىرگەلى مونوگرافيالار مەن وقۋ قۇرالدارىن، ەڭ باستىسى – ۇلتتىق جۋرناليستيكانىڭ تۋىن بيىك ۇستاعان تۇتاس ءبىر بۋىندى قالدىردى. ونىڭ ەسىمى قازاق ءباسپاسوزىنىڭ تاريحىندا مۇحامەدجان سەرالين، سماعۇل سادۋاقاسوۆ، تاۋمان اماندوسوۆ، زەينوللا قابدولوۆ سىندى رۋحانيات الىپتارىمەن قاتار اتالادى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ 35 جىلدىعى مەن عالىمنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى توعىسقان وسى تاريحي بەلەستە ءبىز تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ مۇراسىن تەك ەسكە الىپ قانا قويماي، ونى بۇگىنگى رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ، ادىلەتتى قازاقستاننىڭ اقپاراتتىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدىڭ بەرىك تۇعىرىنا اينالدىرۋىمىز قاجەت. سەبەبى ۋاقىت وتكەن سايىن بيلىك اۋىسادى، تەحنولوگيا جاڭارادى، فورمالار وزگەرەدى، ال ار-وجدان، وتانعا دەگەن ماحاببات جانە ءسوز كيەسى ماڭگىلىك جاسايدى. تەمىربەك قوجاكەەۆ جاققان عىلىم مەن شىندىقتىڭ شىراعى بولاشاق جۋرناليستەردىڭ جولىن نۇرلاندىرىپ، قازاق ءسوز ونەرىنىڭ اسپانىندا تەمىرقازىق جۇلدىزداي جارقىراي بەرمەك.

پايدالانىلعان دەرەككوزدەر مەن ادەبيەتتەر ءتىزىمى:

1. قوجاكەەۆ ت. قازاق ساتيراسى: زەرتتەۋ. – الماتى: قازاقستان، 1970. – 296 ب.

2. قوجاكەەۆ ت. ساتيرا جانە ءداۋىر. – الماتى: جازۋشى، 1976. – 240 ب.

3. قوجاكەەۆ ت. ادام. قوعام. ساتيرا. – الماتى: جالىن، 1980. – 216 ب.

4. قوجاكەەۆ ت. ساتيرالىق جانرلار: وقۋ قۇرالى. – الماتى: مەكتەپ، 1983. – 184 ب.

5. قوجاكەەۆ ت. ساتيرا – كۇشتىلەر قارۋى. – الماتى: قازاقستان، 1985. – 208 ب.

6. قوجاكەەۆ ت. جىل قۇستارى: زەرتتەۋلەر، ماقالالار. – الماتى: قازاقستان، 1991. – 256 ب.

7. قوجاكەەۆ ت. كوك سەڭگىرلەر: قازاق ءباسپاسوزىنىڭ تاريحىنان. – الماتى: قازاق ۋنيۆەرسيتەتى، 1992. – 280 ب.

8. قوجاكەەۆ ت. سارا ءسوزدىڭ ساردارلارى: كومەكشى وقۋ قۇرالى. – الماتى: سانات، 1995. – 168 ب.

9. قوجاكەەۆ ت. ساتيرا نەگىزدەرى: وقۋلىق. – الماتى: سانات، 1996. – 464 ب.

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى
كورنەكتى عالىم، پروفەسسور تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان
عىلىمي جانە شىعارماشىلىق جۇمىستار بايقاۋى
ورىنداعان: مەيىرقۇل كۇنسۇلۋ، 4-كۋرس ستۋدەنتى
عىلىمي جەتەكشى: مايكوتوۆا عاليا

 

پىكىرلەر