Foto: Getty Images
Astronomdar Jerdıŋ tartylys örısıne uaqytşa tüsken jaŋa şaǧyn asteroidty anyqtady. 2026 QQ8 dep atalatyn ǧaryş nysany äzırge planetamyzdyŋ serıgıne ainalǧanymen, aldaǧy ailarda Jer orbitasynan şyǧyp ketuı mümkın. Būl turaly VVS jazdy, dep habarlaidy “Adyrna”.
Ǧalymdardyŋ aituynşa, mūndai qūbylys Kün jüiesınde sirek emes, alaida şaǧyn asteroidtardy anyqtau öte qiyn.
2026 QQ8 asteroidyn vengriialyq astronom Kristian Şarneski alǧaş ret tamyz aiynda baiqaǧan. Al Halyqaralyq astronomiialyq odaqtyŋ Kışı planetalar ortalyǧy būl nysan turaly mälımettı keiınırek jariialaǧan.
Asteroidtyŋ diametrı nebärı 1–2 metrdı qūraidy. Qazırgı uaqytta ol Jerden 500 myŋ şaqyrymnan astam qaşyqtyqta ornalasqan. Būl – Aiǧa deiıngı qaşyqtyqtan da alys. Astronomdardyŋ boljamynşa, nysan säuır aiynda Jerdıŋ gravitasiialyq örısıne tüsıp, uaqytşa serıkke ainalǧan. Degenmen aldaǧy bırneşe aida qaitadan ǧaryş keŋıstıgıne ketedı dep kütılude.
Mini-ailar — Jerdıŋ tartylys küşıne ılınıp, belgılı bır uaqyt aralyǧynda ony ainala qozǧalatyn şaǧyn asteroidtar. Olar Kün jüiesı qalyptasqan kezeŋnen qalǧan ǧaryştyq deneler nemese basqa ǧaryş nysandarynyŋ bölşekterı boluy mümkın.
Mūndai asteroidtar, ädette, Jer orbitasynda bır jyldan az uaqyt bolady. Kölemı öte kışkentai ärı jaryqty az şaǧylystyratyndyqtan, olardy teleskop arqyly anyqtau oŋai emes.
The Planetary Society ūiymynyŋ mälımetınşe, 2026 QQ8 anyqtalǧanǧa deiın Jerdıŋ tört uaqytşa mini-aiy ǧana tırkelgen. Olardyŋ eşqaisysy bügınde planetamyzdy ainalyp jürgen joq.
Soŋǧy anyqtalǧan nysandardyŋ bırı — 2024 PT5 asteroidy. Onyŋ kölemı şamamen 10 metr bolǧan. Alǧaşynda ǧalymdar ony Jer orbitasyna ūqsas jolmen qozǧalatyn Ardjuna asteroidtar tobynan şyqqan dep boljaǧan. Keiıngı himiialyq taldau onyŋ Aidan bölınıp, ǧaryşqa ūşyp ketken fragment boluy mümkın ekenın körsettı. Asteroid Jer maŋynda bırneşe ai bolǧannan keiın qaitadan alys ǧaryşqa ketken. Keibır astronomdardyŋ esebınşe, ol 2055 jyly Jerge qaita jaqyndauy mümkın.
Jerdıŋ uaqytşa serıkterınıŋ taǧy bır türı – kvaziserıkter. Olar syrttai qaraǧanda Jerdı ainalyp jürgendei körıngenımen, şyn mänınde Kündı ainalady. Olardyŋ orbitasy Jerdıŋ qozǧalys jolyna öte jaqyn bolǧandyqtan, planetamyzben qatar qozǧalatyn nysandar retınde baiqalady.
Osyndai asteroidtardyŋ bırı – 2025 jyldyŋ tamyzynda anyqtalǧan 2025 PN7. Onyŋ kölemı şamamen 20 metr. Astronomdardyŋ boljamynşa, būl nysan soŋǧy 60 jyl boiy Jerge jaqyn ornalasqan jäne aldaǧy taǧy 60 jyldai uaqyt boiy osy maŋda qozǧalysyn jalǧastyrady.
Astronom doktor Djennifer Millardtyŋ tüsındıruınşe, kvaziserıkter men mini-ailardyŋ basty aiyrmaşylyǧy – olardyŋ orbitalyq qozǧalysynda. Mini-ailar Jerdıŋ gravitasiialyq örısıne tüsıp, ony ainalsa, kvaziserıkter Kündı ainaluyn jalǧastyrady. Degenmen olarǧa Jerdıŋ tartylys küşı belgılı bır deŋgeide äser etedı.
Ǧalymdardy qyzyqtyratyn taǧy bır qūbylys – elestık ailar. Boljam boiynşa, olar Jermen bır orbita boiymen qozǧalatyn ǧaryştyq şaŋ şoǧyrlary boluy mümkın. Mūndai şoǧyrlar planetamyzdyŋ aldynda nemese artynda ornalasuy yqtimal.
Alaida olardyŋ bar ekenı äzırge tolyq däleldenbegen. Doktor Millard būl teoriiany ǧylymi tūrǧydan mümkın dep sanaidy. Onyŋ aituynşa, ǧaryşta planetaaralyq şaŋ öte köp jäne onyŋ bır bölıgı Jer orbitasyndaǧy gravitasiialyq tūraqty aimaqtarda şoǧyrlanuy mümkın.
Mamandardyŋ pıkırınşe, mini-ailar men kvaziserıkter Jerge qauıp töndırmeidı. Olar ǧaryştyq ölşem boiynşa jaqyn ornalasqanymen, planetamyzǧa soqtyǧysatyn deŋgeide jaqyndamaidy.
Astronomdardyŋ aituynşa, mūndai nysandar Jerge qarai qozǧalǧan jaǧdaida da olardyŋ jaqyndauyn aldyn ala baiqauǧa mümkındık bar. Sondyqtan qajettı şaralardy qabyldauǧa jetkılıktı uaqyt bolady.
Qazırgı taŋda kvaziserıkter tek Jerdıŋ maŋynan ǧana emes, Iýpiter, Şolpan, Saturn, Neptun jäne Plutonnyŋ maŋynan da anyqtalǧan. Ǧalymdar teleskoptardyŋ mümkındıgı men kompiuterlık modeldeu tehnologiialary damyǧan saiyn mūndai nysandardyŋ jaŋa türlerı men sany arta tüsedı dep boljaidy.
Mamandardyŋ pıkırınşe, Kün jüiesı — ünemı qozǧalysta bolatyn kürdelı ärı dinamikalyq keŋıstık. Jaŋa asteroidtardyŋ aşyluy ǧaryştaǧy qozǧalys zaŋdylyqtaryn tereŋırek tüsınuge mümkındık beredı.
