فوتو: 24kz
الماتىدا ەكولوگيالىق شەكتەۋ ايماعىنىڭ (LEZ) اۋماعىندا 2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كومىر ساتۋعا تىيىم سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار قالاداعى كومىر بازالارىن الماتى وبلىسىنا كوشىرۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىندە تۇر. بۇل وزگەرىستەر مەگاپوليستەگى اۋا ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان، دەپ حابارلايدى “ادىرنا” ۇلتتىق پورتالى Tengrinews.kz-كە سىلتەپ.
الماتىدا 2027 جىلدىڭ باسىنان باستاپ LEZ اۋماعىندا كومىر ساۋداسىنا شەكتەۋ ەنگىزۋ ماسەلەسى ەكولوگيا جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا وتىرىسىندا قارالدى.
بۇعان دەيىن قالا بيلىگى كومىر بازالارىن الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىنا كوشىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن. الايدا كەيبىر نىساندار ءالى دە الماتى ىشىندە جۇمىس ىستەپ تۇر.
قازىرگى تاڭدا قالاداعى كومىر بازالارىندا شامامەن 24 مىڭ توننا قاتتى وتىن ساقتالعان. ونىڭ 22,8 مىڭ تونناسى، ياعني جالپى كولەمنىڭ 95 پايىزى كىرپىش زاۋىتتارىنا ارنالعان ۇساق كومىر ەكەنى بەلگىلى بولدى.
اكىمدىك 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قالاعا تەمىرجول ارقىلى كومىر جەتكىزۋدى توقتاتىپ، جۇمىس ىستەپ تۇرعان بازالاردىڭ جالداۋ كەلىسىمشارتتارىن بۇزۋدى كوزدەپ وتىر.
قالا اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە، بۇل شارالار اتموسفەراعا تارايتىن زياندى زاتتاردىڭ كولەمىن ازايتۋعا ارنالعان كەشەندى جوسپاردىڭ ءبىر بولىگى. سونىمەن بىرگە شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىن كومىر مەن باسقا دا قاتتى وتىن تۇرلەرىنەن گازعا كوشىرۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر.
«Eco Almaty» جشس دەرەكتەرىنە سايكەس، قازىرگى ۋاقىتتا 2395 نىساننىڭ 1879-ى گازعا قوسىلعان. ال قالعان 516 نىسان ءالى دە قاتتى وتىن پايدالانادى.
جەكە تۇرعىن ۇيلەردى گازداندىرۋ جۇمىستارى دا جۇرگىزىلۋدە. قازىر الماتىنىڭ جەكە سەكتورىن گازبەن قامتۋ كورسەتكىشى 99,6 پايىزعا جەتكەن.
ايتا كەتسەك، LEZ (Low Emission Zone) – زياندى شىعارىندىلاردى ازايتۋعا ارنالعان ەكولوگيالىق شەكتەۋ ايماعى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى – كولىك قۇرالدارى، ءوندىرىس ورىندارى جانە جىلىتۋ جۇيەلەرىنەن بولىنەتىن لاستاۋشى زاتتاردىڭ كولەمىن قىسقارتۋ.
2025 جىلعى 30 جەلتوقساندا الماتى ءماسليحاتى «اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ قاعيدالارىن» بەكىتتى. اتالعان قۇجاتتا اۆتوكولىكتەر مەن كاسىپورىندارعا قويىلاتىن ەكولوگيالىق تالاپتار، زياندى شىعارىندىلاردى باقىلاۋ جانە ارنايى شەكتەۋ ايماقتارىن قالىپتاستىرۋ ءتارتىبى قاراستىرىلعان.
قاعيدالاردىڭ نەگىزگى نورمالارى 2027 جىلعى 8 قاڭتاردان باستاپ كۇشىنە ەنەدى.
الماتىداعى العاشقى LEZ ايماعى 2026 جىلعى 28 ساۋىردە قالانىڭ ورتالىق بولىگىندە ىسكە قوسىلدى. ونىڭ اۋماعى بوگەنباي باتىر جانە جەلتوقسان كوشەلەرى، سونداي-اق اباي مەن دوستىق داڭعىلدارىنىڭ اراسىن قامتيدى.
ازىرگە جوبا سىناق رەجيمىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جۇرگىزۋشىلەرگە ايىپپۇل سالىنبايدى، كولىكتەردىڭ قوزعالىسىنا تىيىم سالىنبايدى جانە ارنايى تولەم الىنبايدى.
پيلوتتىق كەزەڭ اياقتالعان سوڭ ەكولوگيالىق شەكتەۋ ايماعىنىڭ ناقتى شەكارالارىن بەكىتۋ جوسپارلانعان.
2027 جىلدان باستاپ ەكولوگيالىق تالاپتاردى كۇشەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا، شىعارىندىلارى جوعارى اۆتوكولىكتەرگە، جىلىتۋ جانە كوممەرتسيالىق ماقساتتا كومىر مەن وزگە دە قاتتى وتىن تۇرلەرىن پايدالانۋعا، سونداي-اق وتشاشۋلار مەن باسقا پيروتەحنيكالىق بۇيىمداردى قولدانۋعا قاتىستى شەكتەۋلەر ەنگىزىلۋى مۇمكىن.
ەكولوگيالىق تالاپتاردى ازىرلەۋگە قاتىسقان ساراپشى ەرلان بۇزىرباەۆ LEZ رەجيمىن الماتىنىڭ بارلىق اۋماعىنا ەنگىزۋدى ۇسىنعان. دەگەنمەن قالا بيلىگى ازىرگە ەكولوگيالىق شەكتەۋ ايماعىن كەڭەيتۋ جونىندە ناقتى شەشىم قابىلداعان جوق.
الماتىدا 2026 جىلعى 1 قىركۇيەكتەن باستاپ اۆتوكولىكتەرگە ەكولوگيالىق تەكسەرىس جۇرگىزۋ باستالدى. ول كولىكتىڭ جوسپارلى تەحنيكالىق بايقاۋىنان ءوتۋ كەزىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
تەكسەرۋ بارىسىندا بەنزين جانە گازبەن جۇرەتىن كولىكتەردىڭ پايدالانىلعان گازدارىنىڭ ۋىتتىلىق دەڭگەيى ولشەنەدى. ال ديزەل قوزعالتقىشى بار ماشينالاردىڭ ءتۇتىن شىعارۋ كورسەتكىشى تەكسەرىلەدى.
بۇل راسىمنەن الدىن الا ءوتۋ مىندەتتى ەمەس. ەگەر كولىك يەسى 2026 جىلعى 1 قىركۇيەككە دەيىن تەحنيكالىق بايقاۋدان وتكەن بولسا، ونىڭ قۇجاتى بەلگىلەنگەن جارامدىلىق مەرزىمى اياقتالعانشا كۇشىندە قالادى.
الداعى ۋاقىتتا ەكولوگيالىق تەكسەرىس ناتيجەلەرىن كولىكتەردىڭ LEZ اۋماعىنا كىرۋىن باقىلاۋ كەزىندە پايدالانۋ جوسپارلانىپ وتىر.
وسىلايشا، الماتىدا 2027 جىلدان باستاپ ەكولوگيالىق تالاپتار بىرتىندەپ كۇشەيتىلمەك. جوسپارلانعان وزگەرىستەر كومىر ساۋداسىنا، كاسىپكەرلىك نىسانداردىڭ وتىن تۇرىنە جانە اۆتوكولىكتەردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىنا تىكەلەي اسەر ەتۋى مۇمكىن.
