Фото: 24kz
Алматыда экологиялық шектеу аймағының (LEZ) аумағында 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап көмір сатуға тыйым салу жоспарланып отыр. Сонымен қатар қаладағы көмір базаларын Алматы облысына көшіру мәселесі де күн тәртібінде тұр. Бұл өзгерістер мегаполистегі ауа сапасын жақсартуға бағытталған, деп хабарлайды “Адырна” ұлттық порталы Tengrinews.kz-ке сілтеп.
Алматыда 2027 жылдың басынан бастап LEZ аумағында көмір саудасына шектеу енгізу мәселесі экология жөніндегі ведомствоаралық комиссия отырысында қаралды.
Бұған дейін қала билігі көмір базаларын Алматы облысының аумағына көшіру туралы тапсырма берген. Алайда кейбір нысандар әлі де Алматы ішінде жұмыс істеп тұр.
Қазіргі таңда қаладағы көмір базаларында шамамен 24 мың тонна қатты отын сақталған. Оның 22,8 мың тоннасы, яғни жалпы көлемнің 95 пайызы кірпіш зауыттарына арналған ұсақ көмір екені белгілі болды.
Әкімдік 2026 жылдың соңына дейін қалаға теміржол арқылы көмір жеткізуді тоқтатып, жұмыс істеп тұрған базалардың жалдау келісімшарттарын бұзуды көздеп отыр.
Қала әкімдігінің мәліметінше, бұл шаралар атмосфераға тарайтын зиянды заттардың көлемін азайтуға арналған кешенді жоспардың бір бөлігі. Сонымен бірге шағын және орта бизнес нысандарын көмір мен басқа да қатты отын түрлерінен газға көшіру жұмыстары жалғасып жатыр.
«Eco Almaty» ЖШС деректеріне сәйкес, қазіргі уақытта 2395 нысанның 1879-ы газға қосылған. Ал қалған 516 нысан әлі де қатты отын пайдаланады.
Жеке тұрғын үйлерді газдандыру жұмыстары да жүргізілуде. Қазір Алматының жеке секторын газбен қамту көрсеткіші 99,6 пайызға жеткен.
Айта кетсек, LEZ (Low Emission Zone) – зиянды шығарындыларды азайтуға арналған экологиялық шектеу аймағы. Оның негізгі мақсаты – көлік құралдары, өндіріс орындары және жылыту жүйелерінен бөлінетін ластаушы заттардың көлемін қысқарту.
2025 жылғы 30 желтоқсанда Алматы мәслихаты «Атмосфералық ауаны қорғау қағидаларын» бекітті. Аталған құжатта автокөліктер мен кәсіпорындарға қойылатын экологиялық талаптар, зиянды шығарындыларды бақылау және арнайы шектеу аймақтарын қалыптастыру тәртібі қарастырылған.
Қағидалардың негізгі нормалары 2027 жылғы 8 қаңтардан бастап күшіне енеді.
Алматыдағы алғашқы LEZ аймағы 2026 жылғы 28 сәуірде қаланың орталық бөлігінде іске қосылды. Оның аумағы Бөгенбай батыр және Желтоқсан көшелері, сондай-ақ Абай мен Достық даңғылдарының арасын қамтиды.
Әзірге жоба сынақ режимінде жұмыс істеп тұр. 2026 жылдың соңына дейін жүргізушілерге айыппұл салынбайды, көліктердің қозғалысына тыйым салынбайды және арнайы төлем алынбайды.
Пилоттық кезең аяқталған соң экологиялық шектеу аймағының нақты шекараларын бекіту жоспарланған.
2027 жылдан бастап экологиялық талаптарды күшейту көзделіп отыр. Атап айтқанда, шығарындылары жоғары автокөліктерге, жылыту және коммерциялық мақсатта көмір мен өзге де қатты отын түрлерін пайдалануға, сондай-ақ отшашулар мен басқа пиротехникалық бұйымдарды қолдануға қатысты шектеулер енгізілуі мүмкін.
Экологиялық талаптарды әзірлеуге қатысқан сарапшы Ерлан Бұзырбаев LEZ режимін Алматының барлық аумағына енгізуді ұсынған. Дегенмен қала билігі әзірге экологиялық шектеу аймағын кеңейту жөнінде нақты шешім қабылдаған жоқ.
Алматыда 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап автокөліктерге экологиялық тексеріс жүргізу басталды. Ол көліктің жоспарлы техникалық байқауынан өту кезінде жүзеге асырылады.
Тексеру барысында бензин және газбен жүретін көліктердің пайдаланылған газдарының уыттылық деңгейі өлшенеді. Ал дизель қозғалтқышы бар машиналардың түтін шығару көрсеткіші тексеріледі.
Бұл рәсімнен алдын ала өту міндетті емес. Егер көлік иесі 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін техникалық байқаудан өткен болса, оның құжаты белгіленген жарамдылық мерзімі аяқталғанша күшінде қалады.
Алдағы уақытта экологиялық тексеріс нәтижелерін көліктердің LEZ аумағына кіруін бақылау кезінде пайдалану жоспарланып отыр.
Осылайша, Алматыда 2027 жылдан бастап экологиялық талаптар біртіндеп күшейтілмек. Жоспарланған өзгерістер көмір саудасына, кәсіпкерлік нысандардың отын түріне және автокөліктердің экологиялық жағдайына тікелей әсер етуі мүмкін.
