ارمەنيا ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنداعى (ۇقشۇ) داۋىس بەرۋ قۇقىعىنان ايىرىلدى. بۇل تۋرالى رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دميتري پەسكوۆ 11 قاراشادا ماسكەۋدە وتكەن ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنان كەيىن مالىمدەدى. ارمەنيا بۇل كەزدەسۋگە ءوز دەلەگاتسياسىن جىبەرمەگەن، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.
پەسكوۆتىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي شەشىم ارمەنيانىڭ بىرنەشە جىلدان بەرى ۇيىم الدىنداعى مىندەتتەمەلەرىن ورىنداماۋىنا بايلانىستى قابىلدانعان.
«ۇيىمنىڭ جارعىسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ، ارمەنيانى داۋىس بەرۋ قۇقىعىنان ايىرۋ، سونداي-اق ۇقشۇ-داعى جاۋاپتى لاۋازىمدارعا ءوز وكىلدەرىن تاعايىنداۋ قۇقىعىنان ايىرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسالىپ، شەشىم قابىلداندى»، – دەدى كرەمل وكىلى.
ۇقشۇ باس حاتشىسى تاالاتبەك ماسادىكوۆتىڭ ناقتىلاۋىنشا، سوڭعى ءۇش جىلدا ارمەنيا مۇشەلىك جارنالاردى تولەمەگەن، سونداي-اق ۇيىمنىڭ حاتشىلىعى مەن بىرىككەن شتابىنا ءوز قىزمەتكەرلەرىن جىبەرمەگەن. سونىمەن قاتار ول ارمەنيانى ۇيىمنان شىعارۋ ماسەلەسى قاراستىرىلماعانىن اتاپ ءوتتى.
بۇعان دەيىن رەسەيدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى سەرگەي لاۆروۆ ۇقشۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ارمەنيانى داۋىس بەرۋ قۇقىعىنان ايىرۋ تۋرالى شەشىم جوباسىن مەملەكەت باسشىلارىنىڭ قاراۋىنا ۇسىناتىنىن مالىمدەگەن ەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي قادامعا ەرەۆاننىڭ 2024 جىلدان بەرى، ياعني ەكى جىلدان استام ۋاقىت بويى مۇشەلىك جارنالاردى تولەمەۋى سەبەپ بولعان.
سونىمەن قاتار لاۆروۆ ارمەنيانىڭ ۇقشۇ-دان شىعۋ تۋرالى رەسمي ءوتىنىش بەرمەگەنىن ايتتى.
«ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى نيكول پاشينيان ۇقشۇ ەندى ءوز ەلىنە قىزىق ەمەس ەكەنىن، ويتكەنى ۇيىمنىڭ ارمەنيا ءۇشىن پايداسىز ەكەنىن ايتقانىمەن، مۇنىڭ ءبارى ازىرگە ەشقانداي قۇجاتپەن راستالماعان ءسوز كۇيىندە قالىپ وتىر»، – دەدى رەسەي ءسىم باسشىسى.
لاۆروۆتىڭ سوزىنشە، ەرەۆان ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت اياسىنداعى نەگىزگى قۇقىقتارىنىڭ بارلىعىن، سونىڭ ىشىندە ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى قۇقىقتارىن ساقتاپ قالادى.
2024 جىلدىڭ اقپانىندا ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى نيكول پاشينيان ەلىنىڭ ۇقشۇ-داعى قاتىسۋىن جانداندىرۋعا نيەتتى ەمەس ەكەنىن مالىمدەگەن بولاتىن.
«ەگەر ۇيىم ارمەنيا رەسپۋبليكاسىن مۇشەلىكتەن شىعارۋعا شەشىم قابىلداسا، مەن بۇعان وتە قۋانىشتى بولار ەدىم. قالاي بولعاندا دا، بۇل ءبىزدى ۇيىمنان شىعۋ نەمەسە شىقپاۋ جونىندەگى ديلەممادان بوساتار ەدى»، – دەگەن ول 2026–2031 جىلدارعا ارنالعان ۇكىمەت باعدارلاماسىنا قاتىستى دەپۋتاتتاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋ كەزىندە.
پاشينيان 2024 جىلدىڭ اقپانىندا ارمەنيانىڭ ۇقشۇ-عا قاتىسۋىن توقتاتا تۇراتىنىن جاريالاعان. ال سول جىلدىڭ مامىر ايىندا ەل وكىلدەرى ۇيىمدى قارجىلاندىرۋدان باس تارتاتىنىن مالىمدەدى.
ارمەنيا بيلىگىنىڭ ۇيىمعا دەگەن كوزقاراسىنىڭ وزگەرۋىنە 2022 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە تاۋلى قاراباقتاعى قاقتىعىستىڭ ۋشىعۋى دا اسەر ەتكەن. ەرەۆاننىڭ مالىمدەۋىنشە، سول كەزدە ازەربايجان ارمياسى ارمەنيانىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان اۋماعىنا باسىپ كىرگەنىمەن، ۇقشۇ ەشقانداي ارەكەت جاساماعان.
بۇدان بولەك، 2024 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە پاشينيان ۇقشۇ-عا مۇشە كەمىندە ەكى ەل ازەربايجاننىڭ تاۋلى قاراباقتاعى سوعىسقا دايىندالۋىنا قاتىسقانىن مالىمدەدى. ال Politico باسىلىمى ۇيىمداعى ەرەۆاننىڭ وداقتاسى بەلارۋستىڭ باكۋگە «زاماناۋي قارۋ-جاراق» جەتكىزگەنى تۋرالى جازعان ەدى.
ماسكەۋدە ۇقشۇ جيىنى ءوتىپ جاتقاندا ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى نيكول پاشينيان انتالياداعى COP31 كليماتتىق سامميتىنە اتتانعان. وندا ارمەنيا پرەمەرى تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعانمەن، ەلارالىق قارىم-قاتىناستى وڭداۋ جايىن تالقىلاعان. ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن ارمەنيانىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى الەن سيمونيان 70 جىلدىق سوۆەتتىك يدەولوگيا تۇركيانى ەرەۆانعا جاۋ كورسەتكەنىن ايتقان ەدى.
