قازاقستاندىق گەنەتيك ماقسات جاباگين بيولوگيالىق عىلىمدار سالاسى بويىنشا USERN Prize 2026 حالىقارالىق سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. 10 قاراشادا استانادا وتكەن سالتاناتتى ماراپاتتاۋ ءراسىمى XI USERN حالىقارالىق كونگرەسىن قورىتىندىلادى.
USERN (Universal Scientific Education and Research Network) — ءتۇرلى ەلدەردىڭ زەرتتەۋشىلەرىن بىرىكتىرەتىن حالىقارالىق جەلى. ونىڭ كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسىنە 600-دەن استام جەتەكشى عالىم، سونىڭ ىشىندە نوبەل جانە ابەل سىيلىقتارىنىڭ لاۋرەاتتارى كىرەدى.
XI USERN كونگرەسى 8–10 قاراشا ارالىعىندا «Youth Earn Vision» ۇرانىمەن ءوتتى. جيىن عالىمدارعا عىلىمي جەتىستىكتەرىمەن بولىسۋگە، پانارالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا جانە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەردى. وتكەن ون جىلدا كونگرەسس پەن ماراپاتتاۋ فەستيۆالى تەگەران (يران), حاركوۆ (ۋكراينا), رەدجو-كالابريا (يتاليا), بۋداپەشت (ۆەنگريا), ىستانبۇل (تۇركيا), ماسكات (ومان), ەرەۆان (ارمەنيا), پلوۆديۆ (بولگاريا) جانە سان-پاۋلۋ (برازيليا) قالالارىندا ۇيىمداستىرىلعان.
USERN حالىقارالىق سىيلىعى 2016 جىلدان بەرى عىلىمنىڭ دامۋىنا جانە ادامزات يگىلىگىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسقان، 40 جاسقا تولماعان كورنەكتى زەرتتەۋشىلەرگە تابىستالادى. لاۋرەاتتار بەس عىلىمي باعىت بويىنشا انىقتالادى. ءداستۇر بويىنشا ماراپاتتاۋ ءراسىمى 10 قاراشادا — بەيبىتشىلىك پەن دامۋ جولىنداعى دۇنيەجۇزىلىك عىلىم كۇنىندە وتەدى.
2026 جىلى سىيلىققا الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن مىڭعا جۋىق زەرتتەۋشى ۇسىنىلدى. سىيلىق كوميتەتى 521 ءوتىنىمدى ىرىكتەپ الدى. كەيىن كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەس ىرىكتەۋدەن وتكەن 96 ۇمىتكەردىڭ ءتىزىمىن بەكىتتى. ماراپاتتاۋ راسىمىندە بەس عىلىمي باعىتتىڭ (فورمالدى، فيزيكا-حيميا، بيولوگيا، مەديتسينا جانە الەۋمەتتىك عىلىمدار) ارقايسىسىنان فينالعا شىققان بەس ۇمىتكەر تانىستىرىلدى. بيولوگيا عىلىمدارى سالاسىنداعى فيناليستەردىڭ بەستىگىنە Dr. Luigi Rosati (Italy), Dr. Suihong Liu (USA), Dr. Roodabeh Bahramsoltani (Iran), Dr. Maxat Zhabagin (Kazakhstan) جانە Dr. Siyuan Ding (USA) كىردى. بيولوگيا عىلىمدارى سالاسى بويىنشا 2026 جىلعى USERN Prize جەڭىمپازى بولىپ پروفەسسور ماقسات جاباعين تانىلدى.
ماقسات جاباگين — PhD, پروفەسسور، قازاقستاننىڭ جەتەكشى عالىمى. ول ۇلتتىق بيوتەحنولوگيا ورتالىعىنىڭ ادام گەنەتيكاسى زەرتحاناسىن باسقارادى. عالىمنىڭ زەرتتەۋلەرى قازاقستان مەن ورتالىق ازيا حالقىنىڭ گەنەتيكالىق ارتۇرلىلىگى مەن قالىپتاسۋ تاريحىنا ارنالعان. ول اكە جاعىنان تارايتىن گەنەتيكالىق تارماقتار مەن ەجەلگى دنق-نى زەرتتەپ، گەنەتيكالىق دەرەكتەردى تاريحي شەجىرەلەرمەن سالىستىرادى. ورتالىق ازيا حالقىنىڭ گەنومدارىن دا زەرتتەگەن. گەنەتيكا، ارحەولوگيا جانە تاريح دەرەكتەرىن ۇشتاستىراتىن بۇل ءتاسىل كوشى-قون تاريحى مەن پوپۋلياتسيالار اراسىنداعى تۋىستىق بايلانىستاردى ناقتىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«حالىقارالىق عىلىمي ورتادا قازاقستان اتىنان شىعىپ، ەلىمىزدىڭ ابىرويىن عىلىمي جەتىستىكتەر ارقىلى اسقاقتاتۋ — مەن ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. مەنى وسى سىيلىققا ۇسىنعان ارىپتەستەرىمە العىس ايتامىن. ءبىزدىڭ زەرتتەۋلەرىمىز وتكەندى، بۇگىندى جانە بولاشاقتى ساباقتاستىرادى. ەجەلگى دنق-نى زەرتتەۋ ارقىلى اتا-بابالارىمىزدىڭ تاريحىن قالپىنا كەلتىرەمىز. ال قازىرگى گەنومداردى تالداي وتىرىپ، حالىقتىڭ گەنەتيكالىق ارتۇرلىلىگىن تانىپ-بىلەمىز ءارى دەربەستەندىرىلگەن گەنومدىق مەديتسينا سالاسىنداعى بولاشاق جاڭالىقتارعا نەگىز قالايمىز. جەتەكشى عالىمداردان قۇرالعان حالىقارالىق كوميتەتتىڭ ءبىزدىڭ زەرتتەۋ ناتيجەلەرىمىزدى جانە عىلىمداعى مەنىڭ جولىمدى وسى ماراپاتقا لايىق دەپ تانۋى مەن ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى. بۇل جەڭىس قازاقستاننىڭ جاس عالىمدارىن ءوز يدەيالارىن دامىتۋعا، حالىقارالىق دەڭگەيگە سەنىممەن قادام باسۋعا جىگەرلەندىرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن»، — دەدى پروفەسسور ماقسات جاباگين. 
