Qazaqstandyq genetik Maqsat Jabagin biologiialyq ǧylymdar salasy boiynşa USERN Prize 2026 halyqaralyq syilyǧynyŋ laureaty atandy. 10 qaraşada Astanada ötken saltanatty marapattau räsımı XI USERN halyqaralyq kongresın qorytyndylady.
USERN (Universal Scientific Education and Research Network) — türlı elderdıŋ zertteuşılerın bırıktıretın halyqaralyq jelı. Onyŋ Konsultativtık keŋesıne 600-den astam jetekşı ǧalym, sonyŋ ışınde Nobel jäne Abel syilyqtarynyŋ laureattary kıredı.
XI USERN kongresı 8–10 qaraşa aralyǧynda «Youth Earn Vision» ūranymen öttı. Jiyn ǧalymdarǧa ǧylymi jetıstıkterımen bölısuge, pänaralyq bailanystardy nyǧaituǧa jäne halyqaralyq yntymaqtastyqty damytuǧa mümkındık berdı. Ötken on jylda kongress pen marapattau festivalı Tegeran (İran), Harkov (Ukraina), Redjo-Kalabriia (İtaliia), Budapeşt (Vengriia), Ystanbūl (Türkiia), Maskat (Oman), Erevan (Armeniia), Plovdiv (Bolgariia) jäne San-Paulu (Braziliia) qalalarynda ūiymdastyrylǧan.
USERN halyqaralyq syilyǧy 2016 jyldan berı ǧylymnyŋ damuyna jäne adamzat igılıgıne eleulı üles qosqan, 40 jasqa tolmaǧan körnektı zertteuşılerge tabystalady. Laureattar bes ǧylymi baǧyt boiynşa anyqtalady. Dästür boiynşa marapattau räsımı 10 qaraşada — Beibıtşılık pen damu jolyndaǧy düniejüzılık ǧylym künınde ötedı.
2026 jyly syilyqqa älemnıŋ är tükpırınen myŋǧa juyq zertteuşı ūsynyldy. Syilyq komitetı 521 ötınımdı ırıktep aldy. Keiın Konsultativtık keŋes ırıkteuden ötken 96 ümıtkerdıŋ tızımın bekıttı. Marapattau räsımınde bes ǧylymi baǧyttyŋ (formaldy, fizika-himiia, biologiia, medisina jäne äleumettık ǧylymdar) ärqaisysynan finalǧa şyqqan bes ümıtker tanystyryldy. Biologiia ǧylymdary salasyndaǧy finalisterdıŋ bestıgıne Dr. Luigi Rosati (Italy), Dr. Suihong Liu (USA), Dr. Roodabeh Bahramsoltani (Iran), Dr. Maxat Zhabagin (Kazakhstan) jäne Dr. Siyuan Ding (USA) kırdı. Biologiia ǧylymdary salasy boiynşa 2026 jylǧy USERN Prize jeŋımpazy bolyp professor Maqsat Jabaǧin tanyldy.
Maqsat Jabagin — PhD, professor, Qazaqstannyŋ jetekşı ǧalymy. Ol Ūlttyq biotehnologiia ortalyǧynyŋ Adam genetikasy zerthanasyn basqarady. Ǧalymnyŋ zertteulerı Qazaqstan men Ortalyq Aziia halqynyŋ genetikalyq ärtürlılıgı men qalyptasu tarihyna arnalǧan. Ol äke jaǧynan taraityn genetikalyq tarmaqtar men ejelgı DNQ-ny zerttep, genetikalyq derekterdı tarihi şejırelermen salystyrady. Ortalyq Aziia halqynyŋ genomdaryn da zerttegen. Genetika, arheologiia jäne tarih derekterın ūştastyratyn būl täsıl köşı-qon tarihy men populiasiialar arasyndaǧy tuystyq bailanystardy naqtylauǧa mümkındık beredı.
«Halyqaralyq ǧylymi ortada Qazaqstan atynan şyǧyp, elımızdıŋ abyroiyn ǧylymi jetıstıkter arqyly asqaqtatu — men üşın ülken märtebe. Menı osy syilyqqa ūsynǧan ärıptesterıme alǧys aitamyn. Bızdıŋ zertteulerımız ötkendı, bügındı jäne bolaşaqty sabaqtastyrady. Ejelgı DNQ-ny zertteu arqyly ata-babalarymyzdyŋ tarihyn qalpyna keltıremız. Al qazırgı genomdardy taldai otyryp, halyqtyŋ genetikalyq ärtürlılıgın tanyp-bılemız ärı derbestendırılgen genomdyq medisina salasyndaǧy bolaşaq jaŋalyqtarǧa negız qalaimyz. Jetekşı ǧalymdardan qūralǧan halyqaralyq komitettıŋ bızdıŋ zertteu nätijelerımızdı jäne ǧylymdaǧy menıŋ jolymdy osy marapatqa laiyq dep tanuy men üşın erekşe maŋyzdy. Būl jeŋıs Qazaqstannyŋ jas ǧalymdaryn öz ideialaryn damytuǧa, halyqaralyq deŋgeige senımmen qadam basuǧa jıgerlendıredı dep ümıttenemın», — dedı professor Maqsat Jabagin. 
