فوتو: Fergana
وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن وزبەك ءالىپبيىن جەتىلدىرۋ تۋرالى زاڭعا قول قويدى. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى سايدا ميرزيوەۆا مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا".
زاڭعا 21 قازان – وزبەك ءتىلى كۇنىندە قول قويىلدى. قۇجات جاريالانعاننان كەيىن التى اي وتكەن سوڭ كۇشىنە ەنەدى.
«ەندى بارلىق قۇجاتتى وزگەرتۋ قاجەت بولا ما؟ ارينە، جوق. ءبىز شىعىندى بارىنشا ازايتۋ جولىن تاڭدادىق. قولدانىستاعى بارلىق قۇجات، ۇلتتىق ۆاليۋتا مەن باعالى قاعازدار ءوز كۇشىن ساقتايدى. ال وقۋلىقتار، ماڭدايشالار مەن جول كورسەتكىشتەرى پايدالانۋ مەرزىمى اياقتالعان سايىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن اۋىستىرىلادى»، – دەپ اتاپ ءوتتى سايدا ميرزيوەۆا.
قابىلدانعان زاڭ 1993 جىلعى «لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن وزبەك ءالىپبيىن ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزەدى. تۇزەتۋلەرگە سايكەس، قازىرگى 26 ءارىپ پەن ءۇش ءارىپ تىركەسىنەن تۇراتىن ءالىپبي ەندى 28 ءارىپ پەن ءبىر اپوستروفتان قۇرالادى.
قازىرگى كەزدە ەكى تاڭبامەن بەرىلەتىن ءتورت دىبىس جەكە تاڭبامەن جازىلادى. اتاپ ايتقاندا، «oʻ» ءارپى «ö»، «gʻ» – «ğ»، «sh» – «ş»، ال «ch» – «ç» بولىپ وزگەرەدى. «Ng» ءارىپ تىركەسى الىپبيدەن الىنىپ تاستالادى. قالعان ارىپتەر وزگەرىسسىز قالادى.
جاڭا ءالىپبيدى ازىرلەۋشىلەر ء«بىر دىبىس – ءبىر ءارىپ» قاعيداتىن باسشىلىققا الىپ، باسقا تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن ەسكەرگەن. جاڭا تاڭبالار تۇرىك، ازەربايجان جانە تۇرىكمەن الىپبيلەرىندەگى ارىپتەرمەن، سونداي-اق تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى (تمۇ) قولداپ وتىرعان 34 ارىپتەن تۇراتىن ورتاق تۇركى الىپبيىمەن ۇيلەسەدى.
وزبەكستاندا لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن ءالىپبي 1993 جىلى ەنگىزىلگەن. ونىڭ العاشقى نۇسقاسىندا Ş، Ç، Õ جانە Ğ ارىپتەرى بولعان. الايدا 1995 جىلى ولار الىنىپ تاستالىپ، ورنىنا Sh, Ch, Oʻ جانە Gʻ ءارىپ تىركەستەرى ەنگىزىلدى. ءتىل ماماندارى ونداعان جىل بويى بۇل شەشىمدى ءتىل رەفورماسىنداعى باستى قاتەلىكتەردىڭ ءبىرى دەپ اتاپ كەلدى.
ءالىپبيدى تولىق ەنگىزۋ مەرزىمى دە بىرنەشە رەت كەيىنگە شەگەرىلگەن. العاشىندا 2000 جىلعا بەلگىلەنگەن مەرزىم كەيىن 2005 جىلعى 1 قىركۇيەككە، ودان سوڭ 2010 جىلعا اۋىستىرىلعان.
ەسكە سالساق، بۇعان دەيىن وزبەكستاننىڭ زاڭ شىعارۋ پالاتاسى 7 شىلدەدە وتكەن پلەنارلىق وتىرىستا لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن وزبەك ءالىپبيىن وزگەرتۋ تۋرالى زاڭدى قابىلداعانىن حابارلادىق.
قۇجات دەپۋتاتتار تاراپىنان ءۇش وقىلىمدا بىردەن، قارسى داۋىسسىز ماقۇلدانىپ، سەنات قاراۋىنا جىبەرىلگەن بولاتىن.
