Foto: Fergana
Özbekstan prezidentı Şavkat Mirziioev latyn grafikasyna negızdelgen özbek älıpbiın jetıldıru turaly zaŋǧa qol qoidy. Būl turaly Prezident äkımşılıgınıŋ basşysy Saida Mirziioeva mälımdedı, dep habarlaidy "Adyrna".
Zaŋǧa 21 qazan – Özbek tılı künınde qol qoiyldy. Qūjat jariialanǧannan keiın alty ai ötken soŋ küşıne enedı.
«Endı barlyq qūjatty özgertu qajet bola ma? Ärine, joq. Bız şyǧyndy barynşa azaitu jolyn taŋdadyq. Qoldanystaǧy barlyq qūjat, ūlttyq valiuta men baǧaly qaǧazdar öz küşın saqtaidy. Al oqulyqtar, maŋdaişalar men jol körsetkışterı paidalanu merzımı aiaqtalǧan saiyn kezeŋ-kezeŋımen auystyrylady», – dep atap öttı Saida Mirziioeva.
Qabyldanǧan zaŋ 1993 jylǧy «Latyn grafikasyna negızdelgen özbek älıpbiın engızu turaly» zaŋǧa özgerıster engızedı. Tüzetulerge säikes, qazırgı 26 ärıp pen üş ärıp tırkesınen tūratyn älıpbi endı 28 ärıp pen bır apostroftan qūralady.
Qazırgı kezde ekı taŋbamen berıletın tört dybys jeke taŋbamen jazylady. Atap aitqanda, «oʻ» ärpı «ö», «gʻ» – «ğ», «sh» – «ş», al «ch» – «ç» bolyp özgeredı. «Ng» ärıp tırkesı älıpbiden alynyp tastalady. Qalǧan ärıpter özgerıssız qalady.
Jaŋa älıpbidı äzırleuşıler «bır dybys – bır ärıp» qaǧidatyn basşylyqqa alyp, basqa türkıtıldes elderdıŋ täjıribesın eskergen. Jaŋa taŋbalar türık, äzerbaijan jäne türıkmen älıpbilerındegı ärıptermen, sondai-aq Türkı memleketterı ūiymy (TMŪ) qoldap otyrǧan 34 ärıpten tūratyn ortaq türkı älıpbiımen üilesedı.
Özbekstanda latyn grafikasyna negızdelgen älıpbi 1993 jyly engızılgen. Onyŋ alǧaşqy nūsqasynda Ş, Ç, Õ jäne Ğ ärıpterı bolǧan. Alaida 1995 jyly olar alynyp tastalyp, ornyna Sh, Ch, Oʻ jäne Gʻ ärıp tırkesterı engızıldı. Tıl mamandary ondaǧan jyl boiy būl şeşımdı tıl reformasyndaǧy basty qatelıkterdıŋ bırı dep atap keldı.
Älıpbidı tolyq engızu merzımı de bırneşe ret keiınge şegerılgen. Alǧaşynda 2000 jylǧa belgılengen merzım keiın 2005 jylǧy 1 qyrküiekke, odan soŋ 2010 jylǧa auystyrylǧan.
Eske salsaq, būǧan deiın Özbekstannyŋ Zaŋ şyǧaru palatasy 7 şıldede ötken plenarlyq otyrysta latyn grafikasyna negızdelgen özbek älıpbiın özgertu turaly zaŋdy qabyldaǧanyn habarladyq.
Qūjat deputattar tarapynan üş oqylymda bırden, qarsy dauyssyz maqūldanyp, Senat qarauyna jıberılgen bolatyn.
