ادەبيەت تاريحىندا ەسىمى جەكەلەگەن شىعارمالارمەن عانا ەمەس، تۇتاس ءبىر باعىتتىڭ قالىپتاسۋىمەن بايلانىستى قالامگەرلەر بار. قازاق ادەبيەتى ءۇشىن سونداي تۇلعالاردىڭ ءبىرى — وتاندىق دەتەكتيۆ جانە شىتىرمان وقيعالى پروزانىڭ قالىپتاسۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان جازۋشى كەمەل توقاەۆ.
ونىڭ شىعارماشىلىعىنا بەلگىلى قازاق جازۋشىسى ءازىلحان نۇرشايىقوۆ ەرەكشە باعا بەرگەن. ول كەمەل توقاەۆتى «قازاق دەتەكتيۆ ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى» دەپ اتاعان. ءازىلحان نۇرشايىقوۆ ءۇشىن «نەگىزىن قالاۋشى» ۇعىمىنىڭ سالماعى ەرەكشە ەدى. ونىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي انىقتامانى كەز كەلگەن بەلگىلى قالامگەرگە قولدانۋعا بولمايدى. بۇل — ادەبيەتتە جاڭا باعىت اشىپ، وزىنەن كەيىن ءىز قالدىرعان تۇلعالارعا عانا لايىق باعا.
كەمەل توقاەۆ قازاق ادەبيەتىندە وعان دەيىن دەربەس باعىت رەتىندە كەڭىنەن قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەن جانردىڭ باستاۋىندا تۇردى. ونىڭ شىعارمالارىنىڭ وزەگىندە قىلمىستى اشۋ، تەرگەۋ، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتى، ادام مەن قاۋىپتىڭ بەتپە-بەت كەلۋى سەكىلدى تاقىرىپتار جاتىر. الايدا جازۋشى ءۇشىن دەتەكتيۆ وقىرماندى قىزىقتىراتىن تارتىمدى سيۋجەت قانا بولعان جوق. شيەلەنىسكە تولى وقيعالار ارقىلى ول پارىز، ادىلدىك، جاۋاپكەرشىلىك جانە ادام تاڭداۋى سەكىلدى ماڭىزدى ماسەلەلەردى كوتەردى.
كەمەل توقاەۆتىڭ شىعارماشىلىعىنا ونىڭ ءوز تاعدىرى دا ۇلكەن ىقپال ەتتى. ول ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسىپ، مايدان دالاسىندا ەرلىك پەن باتىلدىق تانىتقانى ءۇشىن ماراپاتتالعان. سوعىستا كورگەنى مەن باستان وتكەرگەنى كەيىن ونىڭ پروزاسىنان كورىنىس تاپتى. جازۋشى شىعارمالارىنىڭ كەيىپكەرلەرى كۇردەلى جاعدايدا ارەكەت ەتۋگە، شەشىم قابىلداۋعا جانە سول شەشىمى ءۇشىن جاۋاپ بەرۋگە ءماجبۇر ادامدار بولدى.
سوعىستان كەيىن كەمەل توقاەۆ كاسىبي قىزمەتىن جۋرناليستيكا جانە ادەبيەتپەن بايلانىستىردى. قازاقستاندىق باسپاسوزدە ەڭبەك ەتىپ، بىرتىندەپ كەيىن شىعارماشىلىعىنىڭ نەگىزگى باعىتىنا اينالعان دەتەكتيۆ جانرىنا دەن قويدى. ونىڭ قالامىنان «تاسقىن»، «كومەسكى ءىز»، «سوڭعى سوققى»، «تۇندە اتىلعان وق» جانە باسقا دا پوۆەستەر مەن روماندار دۇنيەگە كەلدى.
بۇگىندە كەمەل توقاەۆتىڭ شىعارماشىلىعى قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحىنا وزگەشە قىرىنان قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇلتتىق ادەبيەت تەك كلاسسيكالىق رومان، پوەزيا نەمەسە تاريحي پروزا ارقىلى عانا دامىعان جوق. ۋاقىت وتە كەلە وندا جاڭا جانرلار قالىپتاسىپ، وقىرمانعا تىڭ تاقىرىپتار مەن جاڭا كەيىپكەرلەر ۇسىنىلدى. سولاردىڭ ءبىرى — دەتەكتيۆ جانرى.
سوندىقتان ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ كەمەل توقاەۆ تۋرالى ايتقان ءسوزى قالامداسىنا بەرىلگەن جوعارى باعا عانا ەمەس. بۇل — ونىڭ ادەبيەت تاريحىنداعى ورنىن ايقىندايتىن تۇجىرىم. كەمەل توقاەۆ قازاق پروزاسىندا دەتەكتيۆ جانرىنىڭ قالىپتاسۋىنا جول اشىپ، ونىڭ دەربەس ادەبي باعىت رەتىندە دامۋىنا نەگىز قالاعان قالامگەرلەردىڭ ءبىرى بولدى.
