تەگەران ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، ازەربايجانعا قاتىستى بىرجاقتى ۇستانىمىمەن تانىلعان احماد كازەمي «يران ديپلوماتياسى» سايتىنا جاريالاعان ماقالاسىندا ازەربايجاندا جانە تۇركى الەمىندە كەڭىنەن قولدانىلاتىن كاسپي تەڭىزىنىڭ تاريحي اتاۋىن وزگەرتۋدى ۇسىندى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
ول يراننىڭ رەسمي جانە عىلىمي ماتىندەرىندە «حازار» اتاۋىن قولدانۋدى توقتاتىپ، تەڭىزدى وزگە تاريحي اتاۋلارمەن اتاۋدى ۇسىندى.
كازەميدىڭ ايتۋىنشا، كاسپي تەڭىزى تاريحتا ءارتۇرلى اتاۋلارمەن بەلگىلى بولعان. ول «كاسپي»، «ۆەرحانا»، «گيركان» جانە «تاباريستان» سەكىلدى اتاۋلاردى اتاپ، «حازار» اتاۋىنىڭ قولدانىلۋىن تاريحي تۇرعىدان داۋلى ماسەلە رەتىندە كورسەتەدى.
سونداي-اق ساراپشى ماقالاسىندا «حازار» اتاۋىنىڭ مۇسىلمان اراب اۆتورلارىنىڭ ەڭبەكتەرى ارقىلى كەڭ تاراعانىن ايتىپ، ونى تاريحي تۇرعىدان «قاتە» دەپ باعالايدى. ونىڭ پىكىرىنشە، يراننىڭ رەسمي قۇجاتتارىندا تەڭىزدىڭ باسقا تاريحي اتاۋلارىن قولدانۋ قاجەت.
ماقالاداعى نازار اۋدارارلىق جايتتاردىڭ ءبىرى – اۆتوردىڭ ماسەلەنى ساياساتپەن بايلانىستىرۋى. اتاپ ايتقاندا، كازەمي «حازار» اتاۋىن ازەربايجان جانە تۇركيامەن بايلانىستىرىپ، ونىڭ قولدانىلۋىن «پانتۇرانشىلدىق» دەپ سيپاتتايتىن يدەولوگيالىق ۇدەرىستەرمەن بايلانىستىرادى. اۆتور مۇنى يراننىڭ ايماقتاعى مۇددەلەرىنە قاۋىپ توندىرەتىن فاكتور رەتىندە كورسەتەدى.
ماقالانىڭ سوڭىندا اۆتور كاسپي تەڭىزىنىڭ اتاۋى يراننىڭ اۋماقتىق جانە قۇقىقتىق مۇددەلەرىمەن بايلانىستى ەكەنىن ايتىپ، بيلىكتى «حازار» تەرمينىنەن باس تارتۋعا شاقىرادى.
«شىندىق مىنادا: يراندىقتار مەن ايماق حالىقتارى ءۇشىن يرانعا تيەسىلى ەمەس “حازار” تەرمينىنەن باس تارتاتىن ۋاقىت كەلدى. ءتيىستى ورگانداردىڭ بۇل ماسەلەنى شەشۋدى سوزۋى تاريح پەن حالىق الدىندا جاۋاپتىلاردىڭ بەدەلىنە نۇقسان كەلتىرەدى»، – دەپ جازادى ول.
وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ازەربايجاننىڭ مارقۇم پرەزيدەنتى گەيدار اليەۆ تە يرانعا جاساعان رەسمي ساپارلارىنىڭ بىرىندە كاسپي تەڭىزىن سول كەزدەگى يران پرەزيدەنتى مۇحاممەد ءحاتاميدىڭ «مازانداران كولى» دەپ اتاۋىنا قارسىلىق بىلدىرگەن ەدى.
اليەۆ مۇنداي اتاۋدىڭ الەم كارتاسىندا جوق ەكەنىن ايتىپ، تەڭىزدىڭ ەجەلدەن حازار تەڭىزى دەپ اتالعانىن، ال حالىقارالىق دەڭگەيدە كاسپي تەڭىزى رەتىندە تانىلعانىن مالىمدەگەن بولاتىن.
