بىشكەكتىڭ ءبىرىنشى ماي اۋداندىق سوتى قىرعىزستاندا ۇلكەن قوعامدىق رەزونانس تۋدىرعان بيلىكتى كۇشپەن باسىپ الۋعا ارەكەتتەندى دەگەن ءىس بويىنشا ۇكىم شىعاردى. سوت بۇرىنعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك مەملەكەتتىك كوميتەتىنىڭ (ۇقمك) توراعاسى قامشىبەك تاشيەۆتى، جوگوركۋ كەڭەستىڭ بۇرىنعى توراعاسى نۇرلانبەك تۇرعىنبەك ۋلۋىن جانە ەكس-دەپۋتات قۇرمانقۇل زۋلۋشەۆتى كىنالى دەپ تانىدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا” پورتالى ۆۆس-گە سىلتەپ.
سوت ءۇش ساياساتكەر مەن وسى ءىس بويىنشا تاعى بەس ايىپتالۋشىنى ءتورت جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىپ، ءۇش جىلدىق پروباتسيا بەلگىلەدى. ەگەر وسى ءۇش جىل ىشىندە ولار زاڭدى نەمەسە پروباتسيا تالاپتارىن بۇزسا عانا، ناقتى تۇرمە جازاسىن وتەيدى.
سونداي-اق سوت بارلىق سەگىز ايىپتالۋشىنىڭ مۇلكىن تاركىلەۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. سونىمەن بىرگە سۋديا ازيرەت مەدەروۆ ولاردىڭ بارلىعىن قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ ايىبى بويىنشا اقتادى.
ۇكىم جاريالانعاننان كەيىن قاماۋدا وتىرعان اتى كوپشىلىككە اسا تانىس ەمەس بەس ايىپتالۋشى سوت زالىندا بوساتىلدى.
بۇعان دەيىن، 1 شىلدەدە، پروكۋرور بارلىق ايىپتالۋشىلاردى توعىز جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋدى سۇراعان بولاتىن. مەملەكەتتىك ايىپتاۋشى ءىستىڭ قۇپيا ەكەنىنە سىلتەمە جاساپ، پىكىر بىلدىرۋدەن باس تارتتى.
تاشيەۆتىڭ ادۆوكاتى يكراميدين ايتقۇلوۆ BBC-گە بەرگەن سۇحباتىندا ءوزى دە، قورعاۋىنداعى تۇلعا دا تاعىلعان ايىپتارمەن كەلىسپەيتىنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، پروكۋرور ايىپتالۋشىلاردىڭ كىناسىن دالەلدەيتىن «ەشقانداي دالەل» ۇسىنباعان.
پارلامەنتتىڭ بۇرىنعى توراعاسى نۇرلانبەك تۇرعىنبەك ۋلۋ جۋرناليستەرگە بۇل ءىستى ءتۇسىندىرىپ، بيلىكتى باسىپ الۋعا ارەكەتتەندى دەگەن ايىپتى «ابسۋرد» دەپ اتادى.
«وزدەرىڭىز دە تۇسىنەسىزدەر: مەن بيلىكتىڭ ىشىندە ءجۇرىپ، بيلىكتى قالاي باسىپ الامىن؟ وزىمنەن ءوزىم بيلىكتى قالاي تارتىپ الامىن؟ ەگەر مەن، وزدەرىڭىز ايتقانداي، مەملەكەتتەگى ەكىنشى ادام بولسام، وندا مۇنداي ايىپتاۋلاردىڭ ءوزى قيسىنسىز»، — دەدى ساياساتكەر.
57 جاستاعى قامشىبەك تاشيەۆ قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆتىڭ 15 جىلدان استام ۋاقىت بويى ەڭ جاقىن سەرىكتەرىنىڭ ءبىرى بولدى. 2020 جىلعى قازاندا ول ۇقمك توراعاسى بولىپ تاعايىندالىپ، كەيىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن دە قاتار اتقاردى.
بيىلعى اقپاندا پرەزيدەنتتىڭ جاقىن سەرىگى بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتتەرىنەن بوساتىلدى. بۇعان پارلامەنتكە 75 ادامنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى ۇندەۋى تۇسكەننەن كەيىنگى جاعداي سەبەپ بولدى.
ۇندەۋگە ساياساتكەرلەر، قوعام قايراتكەرلەرى جانە بۇرىنعى شەنەۋنىكتەر قول قويعان. كەيىن ولاردىڭ كەيبىرىنە قاتىستى بيلىكتى كۇشپەن باسىپ الۋعا ارەكەتتەنۋ بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالدى.
قامشىبەك تاشيەۆ 30 ساۋىردە بيلىكتى كۇشپەن باسىپ الۋعا ارەكەتتەندى دەگەن ءىس بويىنشا كۇدىكتى رەتىندە تانىلدى. سونىمەن قاتار وعان قىزمەتتىك وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالاندى دەگەن ايىپ تاعىلدى.
ءىس قۇپيا دەپ جاريالانىپ، سوت پروتسەسى مامىر ايىنىڭ ورتاسىندا باستالدى. ناتيجەسىندە ءىس نەبارى ءبىر جارىم اي ىشىندە قارالىپ شىقتى.
ادۆوكات يكراميدين ايتقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا، ونىڭ قورعاۋىنداعى ازاماتقا 75 ادامنىڭ ۇندەۋىن دايىنداۋشىلارمەن بايلانىسى بولدى دەگەن ايىپ تاعىلعان.
بۇل ۇندەۋدە «پرەزيدەنتتىڭ جاڭا سايلاۋىن شۇعىل تۇردە وتكىزۋ باستاماسىن كوتەرۋ» ۇسىنىلعان. «75-ءتىڭ حاتى» قازىرگى بيلىكتىڭ جەتىستىكتەرىن — مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋ، كورشى ەلدەرمەن شەكارا ماسەلەلەرىن رەتتەۋ، سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس جانە باسقا دا جۇمىستاردى اتاپ وتۋدەن باستالادى. ەكىنشى بولىگىندە «قازىرگى جوعارى باسشىلىق قىزمەتىنىڭ العاشقى كەزەڭى قيسىندى تۇردە اياقتالدى» دەپ كورسەتىلگەن.
پارلامەنت توراعاسى نۇرلانبەك تۇرعىنبەك ۋلۋ بۇل ۇندەۋدى 9 اقپاندا العان. كەلەسى كۇنى تاشيەۆ ۇقمك توراعاسى قىزمەتىنەن بوساتىلدى. وسىدان كەيىن ەلدە بىرقاتار قىزمەتتەن بوساتۋلار مەن تۇتقىنداۋلار باستالدى. سول كەزدە تۇرعىنبەك ۋلۋ دا پارلامەنت توراعاسى قىزمەتىنەن كەتىپ، كەيىن دەپۋتاتتىق مانداتىنان ايىرىلدى.
حالىقارالىق رەسپۋبليكالىق ينستيتۋتتىڭ (IRI) ساۋالنامالارىنا سايكەس، سوڭعى جىلدارى تاشيەۆتىڭ رەيتينگى 14%-دان 22%-عا دەيىن وسكەن. ال پرەزيدەنت سادىر جاپاروۆقا دەگەن سەنىم دەڭگەيى 35–38% شاماسىندا ساقتالعان.
قىرعىزستان جوعارعى سوتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق پالاتاسىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە، كەلەسى پرەزيدەنت سايلاۋى 2027 جىلدىڭ قاڭتارىندا ءوتۋى ءتيىس. سول كەزدە جاپاروۆتىڭ العاشقى پرەزيدەنتتىك مەرزىمى اياقتالادى. جاڭارتىلعان كونستيتۋتسيا وعان تاعى ءبىر مەرزىمگە قايتا سايلانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
