قازاقستانداعى ەنەرگيا تيىمدىلىك ساياساتى، جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋ، گازداندىرۋ جانە اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ – ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتى دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى. بۇل باستامالار ەكونوميكانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋمەن قاتار، قورشاعان ورتاعا تۇسەتىن سالماقتى ازايتۋعا جانە حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
ەنەرگيا تيىمدىلىگى – قازىرگى زامانعى ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى. قازاقستاندا بۇل باعىت جۇيەلى تۇردە دامىپ كەلەدى. مەملەكەت ەنەرگيا رەسۋرستارىن ۇنەمدى پايدالانۋ ارقىلى ءوندىرىس شىعىندارىن ازايتىپ، ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس، ەلىمىزدە ەنەرگيا سىيىمدىلىعىن تومەندەتۋ بويىنشا ناقتى ماقساتتار قويىلعان: الداعى ونجىلدىقتاردا بۇل كورسەتكىشتى بىرنەشە ونداعان پايىزعا قىسقارتۋ جوسپارلانعان. بۇل – ونەركاسىپ پەن تۇرعىن ءۇي سەكتورىندا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى.
جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋ – قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق دامۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ. بۇل باعىت جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن، سونىڭ ىشىندە كۇن، جەل جانە سۋ ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋعا نەگىزدەلگەن. سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە بىرنەشە جەل جانە كۇن ەلەكتر ستانتسيالارى ىسكە قوسىلىپ، ولاردىڭ جالپى ەلەكتر وندىرىسىندەگى ۇلەسى بىرتىندەپ ءوسىپ كەلەدى. مىسالى، بىرنەشە جىل بۇرىن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى ارقىلى وندىرىلگەن ەلەكتر ەنەرگياسى ميللياردتاعان كيلوۆاتت-ساعاتقا جەتىپ، بۇرىنعى كورسەتكىشتەرمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي ارتتى. دەگەنمەن، بۇل سالانىڭ الەۋەتى الدەقايدا جوعارى، سوندىقتان ينۆەستيتسيا تارتۋ مەن تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر.
گازداندىرۋ ساياساتى دا ەنەرگەتيكالىق جۇيەنى جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ تابىلادى. تابيعي گازدى پايدالانۋ كومىرمەن سالىستىرعاندا ەكولوگيالىق تۇرعىدان اناعۇرلىم ءتيىمدى. سوڭعى جىلدارى ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ، گاز قۇبىرلارى ەلدىڭ ورتالىق جانە سولتۇستىك ايماقتارىنا دەيىن تارتىلدى. بۇل وزگەرىستەر حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتىپ قانا قويماي، ءىرى قالالارداعى اۋا ساپاسىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتۋدە. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، گازداندىرۋ دەڭگەيىنىڭ ارتۋى اتموسفەراعا زياندى زاتتاردىڭ شىعارىلۋىن ەداۋىر تومەندەتەدى.
اتوم ەنەرگەتيكاسى – قازاقستان ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە سالا. ەل ۋران قورى بويىنشا الەمدەگى جەتەكشى ورىنداردىڭ ءبىرىن الادى، بۇل اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بەرەدى. اتوم ەلەكتر ستانتسيالارى تۇراقتى جانە ۇزدىكسىز ەنەرگيا كوزى بولىپ تابىلادى، ءارى ولار كومىرقىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ايتارلىقتاي ازايتادى. وسىعان بايلانىستى قازاقستاندا اتوم ستانتسياسىن سالۋ ماسەلەسى ءجيى تالقىلانۋدا. بۇل باستاما ەنەرگەتيكالىق تاپشىلىقتىڭ الدىن الۋعا جانە ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن ءوسىپ كەلە جاتقان سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. الايدا، اتوم ەنەرگەتيكاسىنا قاتىستى قاۋىپسىزدىك پەن ەكولوگيالىق تاۋەكەلدەر دە قوعام نازارىندا قالىپ وتىر.
جالپى العاندا، قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق ساياساتى كەشەندى سيپاتقا يە. ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ، جاسىل تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ، گازداندىرۋدى كەڭەيتۋ جانە اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ ءبىر-بىرىمەن ءوزارا بايلانىستى باعىتتار بولىپ تابىلادى. وسى شارالاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ەل ەنەرگەتيكالىق تاۋەلسىزدىگىن نىعايتىپ، ەكولوگيالىق تۇراقتىلىققا قول جەتكىزە الادى. بولاشاقتا بۇل ساياساتتار ەكونوميكانىڭ ساپالى وسۋىنە جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ ارتۋىنا نەگىز بولادى.
