شىعىس قازاقستان وبلىسى 2025 جىلدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ وڭ سەرپىنىمەن اياقتادى. ءوڭىر ونەركاسىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى جانە تۋريزم سالالارىندا بىرقاتار ماڭىزدى جەتىستىككە قول جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋ جانە تابيعاتتى قورعاۋ باعىتىندا دا جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇل تۋرالى شقو اكىمى نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ «ادىرنا» تىلشىسىنە بەرگەن سۇقباتىندا ايتتى، دەپ حابارلايدى «ادىرنا» ءتىلشىسى.
ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىندا ءوسىم
«2025 جىل شىعىس قازاقستان وبلىسى ءۇشىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ جاعىمدى سەرپىنىن تانىتقان كەزەڭ بولدى. ونەركاسىپ سالاسىندا ءوندىرىس كولەمى 3,3 ترلن. تەڭگەگە جەتىپ، ءوسىم قارقىنى 125,9% قۇرادى. وڭدەۋ ونەركاسىبىندە ءوندىرىس كولەمى 2,9 ترلن. تەڭگەگە باعالاندى»،-دەدى ول.
وبلىس اكىمى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا دا ءوسىم بايقالاتىنىن جەتكىزدى. ايتۋىنشا، بۇل سالادا ءونىمنىڭ ناقتى كولەم يندەكسى 102,0%، اقشالاي ءوسىم 106,6% بولعان، ال جالپى ءونىم كولەمى 554,6 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان.
بال وندىرىسىندەگى كوشباسشىلىق
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ رەسپۋبليكادا بال ءوندىرىسى بويىنشا كوش باستاپ تۇرعانى دا ءسوز بولدى.
ء«وڭىر ەلىمىزدەگى بال ءونىمىنىڭ 50%-دان استامىن وندىرەدى. وتكەن جىلى شامامەن 3 مىڭ توننا بال ءوندىرىلىپ، بۇل كورسەتكىش الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 1,5 ەسە ارتتى. بال شارۋاشىلىعى تەك جەرگىلىكتى نارىقتا عانا ەمەس، حالىقارالىق دەڭگەيدە دە تانىمال بولۋدا. ەكى ءىرى ۆەنگريالىق كومپانيا وڭىردەگى بال وندىرۋشىلەرمەن ىنتىماقتاسۋعا مۇددەلى. «پاسەكا بۋنكوۆىح» شارۋاشىلىعى «ەكسپورتتى اكسەلەراتسيا 2025» باعدارلاماسىنا قاتىسىپ، ال «سان بي التاي» جشس ەۋروپا كوميسسياسىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلىپ، 27 ەلگە رەسمي ەكسپورتقا شىققان العاشقى قازاقستاندىق كاسىپورىن اتاندى»،- نۇرىمبەت ساقتاعانوۆ.
وسكەمەن قالاسىنىڭ ەكولوگياسى
ول وسكەمەن قالاسىنىڭ ەكولوگياسى بۇرىننان نازاردا تۇرعانىن مالىمدەدى. اكىمنىڭ سوزىنشە، قالا تۇرعىندارى جەل سوقپاي، قولايسىز مەتەورولوگيالىق جاعداي قالىپتاسقان كۇندەرى كوشەلەردى ءتۇتىن باسىپ، اۋا ساپاسىنىڭ ناشارلايتىنىنا ءجيى شاعىمدانادى.
«قالادا 134 000-نان استام اۆتوكولىك تىركەلگەن، وعان پەش جاعىپ وتىرعان 36 مىڭعا جۋىق جەر ۇيلەردى قوسساق، اۆتوكولىكتەر ءتۇتىنى قالا اۋاسىنا تارايتىن زياندى شىعارىندىلاردىڭ 58,9%-ىن قۇرايدى. جىلىتۋ ماۋسىمىندا جەر ۇيلەر تۇرعىندارى 250 000 توننادان استام كومىر جاعىپ، 14 100 توننا زياندى قالدىقتاردىڭ اۋاعا تارالۋىنا ىقپال ەتەدى.
وسكەمەن – التاي تاۋلارىنىڭ ەتەگىندەگى اسەم قالا. ەرتىس پەن ءۇلبى وزەندەرىنىڭ سۋى قىس مەزگىلىندە قاتپايدى، ال اياز بەن جەلدىڭ جوقتىعىندا قالىڭ تۇمان تۇزىلەدى. بۇل كەزدە ءتۇتىن اۋا قاباتىنىڭ جەرگە جاقىن بولىگىندە جينالىپ، قىسقى احۋال تۋىندايدى. جازدا مۇنداي جاعداي بولمايدى: پەش جاقپايدى، كولىك قىزدىرىلمايدى، وزەندەر بۋلانبايدى، ال زاۋىتتار قىسى-جازى تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى. ءىرى ونەركاسىپ ورىندارى ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدى، مىڭداعان ادامعا جۇمىس بەرىپ، ەڭبەك ديناستيالارىن قالىپتاستىرعان. دەگەنمەن، بىلتىردان بەرى قولايسىز مەتەورولوگيالىق جاعدايلاردا ءوندىرىس قۋاتى 20-50%-عا دەيىن ۋاقىتشا تومەندەتىلىپ، زاۋىتتار مەن ەكولوگتار اراسىندا كەلىسىم جاسالدى»،-دەدى باسشى.
اكىم وبلىس ەكولوگياسىن باقىلاۋ ماقساتىندا قالادا 10 باقىلاۋ بەكەتى، 25 باعدارلامالىق-اپپاراتتىق كەشەن جانە Halyk Bank قولداۋىمەن الىنعان ءموبيلدى زەرتحانا جۇمىس ىستەيتىنىن جەتكىزدى. سونداي-اق ءىرى كاسىپورىنداردا اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەلەرى ەنگىزىلىپ، زاۋىتتاردىڭ زياندى شىعارىندىلارى قاداعالانادى.
ءتۋريزمدى دامىتۋ
ودان بولەك، تۋريزم تاقىرىبى دا كوتەرىلدى.
«شقو-نىڭ تابيعاتى – ناعىز كوركەم ونەر تۋىندىسى. اسپانمەن استاسقان اسقار تاۋلارى، جاسىل جەلەگى جايقالعان نۋ ورمان، ءمولدىر وزەن-كولدەر – تۋريستەردى تاڭداي قاقتىراتىن اسەم كورىنىس. ءتۋريزمدى دامىتۋ ءتورت كلاستەر بويىنشا جوسپارلانعان:
• كاتونقاراعاي اۋدانىنداعى wellness-تۋريزم،
• مارقاكولدەگى ەكوتۋريزم،
• ريددەر قالاسىنداعى تاۋ شاڭعىسى ءتۋريزمى،
• وسكەمەن قالاسى مەن وعان ىرگەلەس ۇلان جانە گلۋبوكوە اۋداندارىنداعى دەمالىس كۇنگى تۋريزم»،-دەدى نۇرىمبەت امانۇلى.
ايتۋىنشا، ريددەرگە جاقىن ماڭدا جىل بويى جۇمىس ىستەيتىن «اناتاۋ» تۋريستىك كەشەنى سالىنىپ، تاۋ ءتۋريزمى مەن سپورتشىلاردى دايارلاۋ ورتالىعىنا اينالادى. بيىل وسكەمەن، ريددەر، كاتونقاراعاي جانە سامار اۋداندارىندا ورنالاستىرۋ نىساندارى ءۇشىن ءىرى جوبالار باستالادى. كاتونقاراعاي مەن زايسان اۋداندارىندا اۋەجايلاردى اياقتاۋ ارقىلى شالعاي اۋداندارمەن تىكەلەي اۋە قاتىناسى اشىلادى. 2026 جىلى 23 تۋريستىك ايماقتا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە قوسىلادى.
«2026 جىلى 23 باسىم تۋريستىك اۋماق بويىنشا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرىلادى. سونداي-اق ينجەنەرلىك جەلىلەر، ۇيالى بايلانىس، ينتەرنەت، كىرمە جولدار، جول بويىنداعى سەرۆيستىك نىساندار مەن سانيتارلىق-گيگيەنالىق توراپتار جاساقتالادى»،-دەدى ول.
الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جەتىستىكتەر
نۇرىمبەت امانۇلى تۋريزم سالاسىندا كادر ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالمايتىنىن مالىمدەدى.
«اكىمشىلەر، داياشىلار، اسپازدار، گيدتەر مەن بولمە قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاپشىلىعى بايقالادى. 2026 جىلى تۋريستىك سالادا سۇرانىسقا يە 70 مامان ارنايى وقىتۋدان ءوتىپ، قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى ارتتىرىلادى. 2025 جىلى 28,7 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلىپ، جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,6%-تەن اسپادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا سىرقاتتانۋشىلىق تومەندەدى، مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم 100%-كە قامتىلدى، سۋمەن جابدىقتاۋ تولىق قامتاماسىز ەتىلدى. كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدا 856 كم جول جوندەلىپ، نورماتيۆتىك جولداردىڭ ۇلەسى 94%-كە جەتتى»،-دەدى باسشى.
شقو-نى 2030 جىلعا دەيىن دامىتۋ ستراتەگياسى
اكىم وبلىس ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا تۋريزم، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ، ونەركاسىپتىك وندىرىستەردى تەرەڭ قايتا ءبولۋ جانە تسيفرلاندىرۋ باعىتىندا ناقتى شارالار اتقارىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«شىعىس قازاقستان ءوڭىرى الداعى جىلدارى دا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ءوسىمدى تۇراقتى ۇستاپ، ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرەدى. سوڭعى جىلدارى ءوڭىردىڭ دامۋى مەن ستراتەگيالىق باعىتىنا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ كەلەدى. «شىعىس قازاقستان وبلىسىن 2030 جىلعا دەيىن دامىتۋ ستراتەگياسى» اتتى قۇجات ءوڭىردىڭ ءوسۋ باعىتتارىن ناقتىلاي وتىرىپ، وسكەمەن قالاسىن ءىرى حاب رەتىندە دامىتۋعا، سونداي-اق شەكارالىق ايماقتاردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋگە باسىمدىق بەرەدى. ستراتەگيادا ونەركاسىپ پەن اگروونەركاسىپ كەشەنىن جاڭعىرتۋ، تەرەڭ قايتا وڭدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جانە قوسىلعان قۇنعا نازار اۋدارۋ ماڭىزدى باعىتتار رەتىندە ايقىن كورسەتىلگەن.
سونىمەن قاتار، لوگيستيكا، گازيفيكاتسيا، تۋريزم جانە جاڭا يندۋستريالار سياقتى پەرسپەكتيۆالى سالالار دا ايقىندالعان. وسى باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وڭىردە ارنايى ورتالىق قۇرىلادى، وندا ناقتى مەرزىمدەر مەن جاۋاپتى تۇلعالار كورسەتىلگەن ەگجەي-تەگجەيلى «جول كارتاسى» جاسالادى. شىعىس قازاقستان ءوڭىرى الداعى جىلدارى دا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ءوسىمدى تۇراقتى ۇستاپ، ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جۇمىستارىنا توقتاماي جالعاستىرا بەرەدى»،-دەپ تۇيىندەدى ءوڭىر باسشىسى.
