بەيسەنبى كۇنى ۆەنەسۋەلا وپپوزيتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ماريا كورينا ماچادو وزىنە تيەسىلى نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىنىڭ مەدالىن اق ۇيدە وتكەن جەكە كەزدەسۋدە اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپقا تاپسىرعانىن حابارلادى. بۇل تۋرالى ۆۆس جازدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.
ول امەريكالىق كوشباسشىنىڭ بۇل ماراپاتتى قابىلداعان-قابىلداماعانىن ناقتىلامادى. الايدا Fox News تەلەارناسى اق ءۇي شەنەۋنىكتەرىنە سىلتەمە جاساپ، ترامپتىڭ مەدالدى قابىلداعانىن حابارلادى. بۇعان دەيىن ول نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىن الۋعا نيەتتى ەكەنىن بىرنەشە رەت ايتقان بولاتىن.
«بۇگىن ءبىز، ۆەنەسۋەلالىقتار ءۇشىن تاريحي كۇن»، – دەدى ماچادو ترامپپەن العاشقى جەكە كەزدەسۋىنەن كەيىن.
اقش ارنايى جاساقتارى ۆەنەسۋەلا پرەزيدەنتى نيكولاس مادۋرونى كاراكاستا تۇتقىنداعاننان كەيىن، ترامپ ماچادونى ەلدىڭ جاڭا كوشباسشىسى رەتىندە قولداۋدان باس تارتتى. بۇعان قاراماستان، ماچادو جەتەكشىلىك ەتەتىن قوزعالىس 2024 جىلعى سايلاۋدا جەڭىسكە جەتكەنىن مالىمدەگەن ەدى. ونىڭ ورنىنا ترامپ مادۋرو كەزىندە ۆيتسە-پرەزيدەنت بولعان، قازىر مەملەكەت باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى دەلسي رودريگەسپەن جۇمىس ىستەۋدى ءجون كوردى.
اق ۇيدەن شىققان سوڭ ماچادو قاقپا الدىندا جينالعان جاقتاستارىنا ءۇن قاتىپ، Associated Press اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، ولارعا يسپان تىلىندە: ء«بىز پرەزيدەنت ترامپقا سەنىم ارتا الامىز»، – دەدى.
«مەن امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ پرەزيدەنتىنە نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىنىڭ مەدالىن تاپسىردىم»، – دەدى ول جۋرناليستەرگە اعىلشىن تىلىندە، بۇل قادامىن «ونىڭ ءبىزدىڭ ەركىندىگىمىزگە دەگەن ەرەكشە ادالدىعىن مويىنداۋ» دەپ اتادى.
اقش پرەزيدەنتىنىڭ ماراپاتتى ناقتى قابىلداعان-قابىلداماعانى بەلگىسىز. نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىن الۋدى ءجيى ايتىپ جۇرەتىن ترامپ بۇل سىيلىق ماچادوعا بەرىلگەن كەزدە نارازىلىق بىلدىرگەن بولاتىن.
BBC اق ۇيدەن تۇسىنىكتەمە سۇرادى.
وتكەن اپتادا ماچادو سىيلىقتى ترامپپەن بولىسەتىنىن ايتقان ەدى، الايدا نوبەل كوميتەتى ونىڭ باسقاعا بەرىلمەيتىنىن ناقتىلادى.
«نوبەل سىيلىعى جاريالانعاننان كەيىن ونى قايتارىپ الۋ، ءبولىسۋ نەمەسە باسقا ادامعا بەرۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل شەشىم تۇپكىلىكتى جانە ءاردايىم كۇشىندە قالادى»، دەلىنگەن كوميتەتتىڭ وتكەن اپتاداعى مالىمدەمەسىندە.
بەيسەنبى كۇنى اق ۇيدەگى كەزدەسۋدىڭ الدىندا نوبەل بەيبىتشىلىك ورتالىعى X الەۋمەتتىك جەلىسىندە «مەدال يەسىن وزگەرتۋى مۇمكىن، بىراق نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتاعى وزگەرمەيدى» دەپ جازدى.
الايدا ماچادو اقش-تىڭ تاۋەلسىزدىك سوعىسىنا قاتىسقان ماركيز دە لافايەتتىڭ دجوردج ۆاشينگتوننىڭ بەينەسى بار مەدالدى ۆەنەسۋەلانىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى سيمون بوليۆارعا سىيلاعانىن ەسكە سالدى.
«ال 200 جىلدان كەيىن بوليۆار حالقى ۆاشينگتوننىڭ مۇراگەرىنە – بۇل جاعدايدا نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىنىڭ مەدالىن ءبىزدىڭ ەركىندىگىمىزگە دەگەن ەرەكشە ادالدىعى ءۇشىن قايتارادى»، – دەدى ماچادو.
ۆاشينگتونعا ساپارى بارىسىندا ماچادو كونگرەسسكە دە بارىپ، امەريكالىق سەناتورلارمەن كەزدەستى. كونگرەسس عيماراتىنىڭ الدىندا جاقتاستارى ونى ۆەنەسۋەلا تۋلارىن جەلبىرەتىپ، «ماريا، پرەزيدەنت!» دەپ ۇرانداپ قارسى الدى.
كۇتىلگەندەي، ماچادو ترامپپەن كەزدەسۋدە ونى رودريگەستىڭ ۋاقىتشا ۇكىمەتىن قولداۋى قاتە شەشىم بولعانىنا جانە وتپەلى كەزەڭدى باسقارۋدى ءوز وپپوزيتسيالىق كواليتسياسىنا بەرۋ قاجەتتىگىنە سەندىرۋگە تىرىستى.
قابىلداۋ الدىندا اق ءۇيدىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى كەرولاين ليۆيتت ماچادونى «ۆەنەسۋەلانىڭ كوپتەگەن ازاماتىنىڭ كەرەمەت ءارى باتىل ءۇنى» دەپ اتاپ، ترامپتىڭ «بۇل كەزدەسۋدى اسىعا كۇتىپ وتىرعانىن جانە ەلدەگى قازىرگى جاعداي تۋرالى اشىق ءارى وڭ پىكىر الماسۋ بولادى دەپ ۇمىتتەنەتىنىن» ايتتى.
بۇعان دەيىن ترامپ ماچادونى «ەركىندىك ءۇشىن كۇرەسكەر» دەپ اتاعانىمەن، مادۋرو قۇلاتىلعاننان كەيىن ونى ۆەنەسۋەلانىڭ باسشىسى ەتۋ يدەياسىن قولداماعان. ونىڭ ايتۋىنشا، ماچادونىڭ ەل ىشىندە جەتكىلىكتى قولداۋى جوق.
3 قاڭتاردا مادۋرو تۇتقىندالعاننان كەيىن ترامپ اكىمشىلىگى اقش سانكتسيالارى استىندا بولعان ۆەنەسۋەلانىڭ مۇناي سەكتورىن رەفورمالاۋ بويىنشا جەدەل قادامدار جاسادى. سارسەنبى كۇنى امەريكالىق شەنەۋنىك اقش ۆەنەسۋەلا مۇنايىنىڭ العاشقى پارتياسىن 500 ميلليون دوللار سوماسىنا ساتۋدى اياقتاعانىن مالىمدەدى.
New York Times باسىلىمىنىڭ حابارلاۋىنشا، بەيسەنبى كۇنى ۆەنەسۋەلا ۇكىمەتىنىڭ وكىلى دە ۆاشينگتونعا كەلىپ، اقش شەنەۋنىكتەرىمەن ەلدىڭ ەلشىلىگىنىڭ جۇمىسىن قايتا جانداندىرۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋى ءتيىس.
بۇل ادامنىڭ رودريگەسكە جاقىن وداقتاس ءارى دوس ەكەنى ايتىلادى. اق ءۇي رودريگەستى «وتە اشىق ءارى ىنتىماقتاستىققا دايىن» دەپ سيپاتتاعان.
بەيسەنبى كۇنى كاراكاستا رودريگەس جىل سايىنعى حالىققا جولداۋىن جاساپ، ۆاشينگتوندا وتەتىن كەزدەسۋلەرگە قاتىسۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى.
«ەگەر ءبىر كۇنى ماعان ۋاقىتشا پرەزيدەنت رەتىندە ۆاشينگتونعا بارۋعا تۋرا كەلسە، مەن ونى سەنىمدى تۇردە، تىك تۇرىپ جاسايمىن، ەڭبەكتەپ ەمەس»، – دەدى ول جانە ەلدى اقش-پەن ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستان قورىقپاۋعا شاقىردى.
سارسەنبى كۇنى ترامپ پەن رودريگەس تەلەفون ارقىلى سويلەسكەننەن كەيىن ترامپ ونى «تاماشا ادام» دەپ اتادى. ال رودريگەس اڭگىمەنى ء«ونىمدى، سىپايى جانە ءوزارا قۇرمەتكە تولى» دەپ باعالادى.
