اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلاديمير زەلەنسكيمەن تەلەفون ارقىلى سويلەسۋ كەزىندە رەسەيدىڭ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنا جاسالىپ جاتقان ۋكراينالىق سوققىلاردى توقتاتۋعا شاقىرعان. بۇل تۋرالى Financial Times جانە Axios باسىلىمدارى ءوز دەرەككوزدەرىنە سۇيەنىپ حابارلادى، دەپ حابارلايدى "ادىرنا" ۇلتتىق پورتالى ۆۆس-گە سىلتەپ.
اقش پەن ۋكراينا بيلىگى بۇل اقپاراتتى رەسمي تۇردە راستاعان جوق.
ترامپ پەن زەلەنسكي 20 قىركۇيەكتە تەلەفون ارقىلى سويلەسكەن. ۋكراينا پرەزيدەنتىنىڭ ايتۋىنشا، تاراپتار نيۋ-يوركتە وتەتىن بۇۇ باس اسسامبلەياسى اياسىندا جەكە كەزدەسۋگە كەلىسكەن.
Financial Times جانە Axios دەرەككوزدەرىنىڭ مالىمەتىنشە، تەلەفون اڭگىمەسىندە ترامپ رەسەيدەگى ديزەل وتىنىن وندىرەتىن مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنا جاسالىپ جاتقان شابۋىلدارعا بىرنەشە رەت توقتالعان.
FT باسىلىمىنا سۇحبات بەرگەن جوعارى لاۋازىمدى ۋكراينالىق شەنەۋنىكتىڭ ايتۋىنشا، اقش پرەزيدەنتىنىڭ نەگىزگى نازارىندا ديزەل وتىنى بولعان. ونىڭ سوزىنشە، ترامپ ۋكراينا اسكەري كۇشتەرىنە رەسەيدەگى مۇناي نىساندارىنا دروندار مەن زىمىراندار ارقىلى جاسالاتىن شابۋىلداردى توقتاتۋعا بۇيرىق بەرۋگە شاقىرعان.
13 قىركۇيەكتە ترامپ الەمدەگى ديزەل وتىنى باعاسىنىڭ وسۋىنە رەسەي-ۋكراينا سوعىسى اسەر ەتىپ وتىرعانىن ايتقان. ول زەلەنسكيدى رەسەيدىڭ ديزەل وندىرۋشىلەرىنە جاسالعان شابۋىلداردى توقتاتۋعا شاقىردى.
كەيىن ترامپ ءوزىنىڭ Truth Social جەلىسىندە رەسەي مەن ۋكراينا ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمعا ءوزارا شابۋىل جاساۋدى توقتاتۋعا كەلىسكەنىن جازدى. الايدا بۇل اقپاراتتى ماسكەۋ دە، كيەۆ تە رەسمي تۇردە راستاعان جوق.
وتكەن جەكسەنبىدە ۋكراينا اسكەرى ماسكەۋدىڭ كاپوتنيا اۋدانىنداعى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا سوققى جاساعان. رەسەي بيلىگى بۇل شابۋىلدى ماسكەۋگە سوعىس باستالعالى جاسالعان ەڭ اۋقىمدى شابۋىلداردىڭ ءبىرى دەپ اتادى.
دۇيسەنبى كۇنى ترامپ ۋكرايناداعى سوعىسقا بايلانىستى رەسەيدىڭ ديزەل ونەركاسىبىندەگى جاعدايعا تاعى دا توقتالدى. ول رەسەيدەگى بىرقاتار ديزەل وندىرەتىن كاسىپورىنداردىڭ شابۋىلداردان كەيىن ۋاقىتشا جۇمىس ىستەمەي تۇرعانىن جازدى.
ترامپتىڭ ايتۋىنشا، رەسەي-ۋكراينا سوعىسى الەمدىك نارىققا دا اسەر ەتىپ وتىر.
ديزەل باعاسىنىڭ وسۋىنە نە اسەر ەتتى؟
رەسەي تامىز ايىنىڭ سوڭىندا ديزەل وتىنىن ەكسپورتتاۋعا قويىلعان شەكتەۋدى 30 قىركۇيەككە دەيىن ۇزارتتى. بۇل تىيىم العاش رەت 8 شىلدەدە ەنگىزىلگەن بولاتىن. ونىڭ سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە رەسەيدەگى جانارماي تاپشىلىعى اتالدى.
ەكونوميكالىق ساراپشىلار ديزەل وتىنى مەن مۇناي باعاسىنىڭ وسۋىنە بىرنەشە فاكتور اسەر ەتىپ وتىرعانىن ايتادى. ولاردىڭ ءبىرى – رەسەي مۇناي وڭدەۋ ينفراقۇرىلىمىنا جاسالعان ۋكراينالىق شابۋىلدار.
سونىمەن قاتار پارسى شىعاناعىنداعى مۇناي جەتكىزىلىمىنە قاتىستى قيىندىقتار دا الەمدىك نارىققا ىقپال ەتتى. بۇعان اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى اسكەري ارەكەتتەرى جانە ورمۋز بۇعازىنداعى جاعداي سەبەپ بولعانى ايتىلدى.
الەمدە تاۋلىگىنە شامامەن 30 ميلليون باررەل ديزەل وتىنى تۇتىنىلادى. بۇعان دەيىن ونىڭ 7–8 ميلليون باررەلى تەڭىز ارقىلى يمپورتتالعان. يمپورتتىڭ شامامەن 20%-ى تاياۋ شىعىسقا، ال 10%-عا جۋىعى رەسەيگە تيەسىلى بولعان.
FT باسىلىمىنا سۇحبات بەرگەن ۋكراينالىق شەنەۋنىكتەردىڭ ءبىرى ترامپتىڭ رەسەيگە قارسى جاڭادان قابىلدانعان سانكتسيالاردى قولدانۋ ماسەلەسىندە اسىقپاي وتىرعان بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى.
ونىڭ پىكىرىنشە، ۆاشينگتون سانكتسيالاردى ۋكرايناعا قىسىم جاساپ، رەسەي اۋماعىنداعى مۇناي نىساندارىنا جاسالاتىن شابۋىلداردى توقتاتۋعا ىقپال ەتۋ ءۇشىن پايدالانۋى ىقتيمال.
سونىمەن بىرگە شەنەۋنىك اقش سانكتسيالاردى ماسكەۋگە قىسىم كورسەتۋ قۇرالى رەتىندە دە قولدانۋى مۇمكىن ەكەنىن جوققا شىعارماعان.
