باس ساتباەۆتانۋشى جانە سەمەي پوليگونىنداعى شىراقشى

68
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/2yYxOnWtgYyyjaabL3elFixA3w62plQFhAdsLIhZ.jpg

بۇگىن قازاق جانە كەڭەس جازۋشىسى، دراماتۋرگ، پۋبليتسيست، قوعام قايراتكەرى، باس ساتباەۆتانۋشى جانە سەمەي پوليگونىنداعى شىراقشى مەدەۋ سارسەكەەۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولدى، دەپ حابارلايدى “ادىرنا”.

مەدەۋ سارسەكە 1936 جىلى 2 قاڭتاردا شىعىس قازاقستان وبلىسى اباي اۋدانى قاينار اۋىلىندا تۋعان.

ول  قازاق كەن-مەتاللۋرگيا ينستيتۋتىن (قازىرگى قازۇتۋ) بىتىرگەن (1958). 1958-1959 جىلدارى «جاس الاش» گازەتىندە ادەبي قىزمەتكەر، ءبولىم مەڭگەرۋشىسى، 1959-1963 جىلدارى سەمەي تسەمەنت زاۋىتىندا ماستەر، اعا ديسپەتچەر، ونەرتاپقىشتار بيۋروسىنىڭ باستىعى، 1963-1965 جىلدارى «ەگەمەندى قازاقستان» گازەتىنىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى، 1965 جىلدان قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ سەمەي وبلىسارالىق بولىمشەسىندە جاۋاپتى حاتشى بولدى.

«عاجايىپ ساۋلە» (1959), «كورىنبەستىڭ كولەڭكەسى» (1960), «جەتىنشى تولقىن» (1964), «وت جانە اتوم» (1965) پوۆەستەرى جاس جەتكىنشەكتەرگە ارنالعان. ءوندىرىس ادامدارى جايلى «جەتى جىلدىقتىڭ جىگىتتەرى» وچەركتەر كىتابى (1961), «قاز قايتقاندا» (1968), «ايشىقتى مەزەت» (1969) دەرەكتى پوۆەستەرى جاريالاندى. 

«ساتباەۆ»، «ەبىنەي بوكەتوۆ» (2005) اتتى دەرەكتى عۇمىرنامالارىن (1980, 1989), «شىعىس حيكاياسى» پەساسىن (1971), «جاڭعىرىق» (1979), «كومبە» (1985) روماندارىن جازدى. ا.بەلياەۆتىڭ «قوس مەكەندى ادام» رومانىن قازاق تىلىنە اۋدارعان. 

سونداي-اق، جازۋشى مەدەۋ سارسەكەنىڭ قازاق جانە ورىس تىلدەرىندەگى «سەمەي قاسىرەتى» جانە «سەميپالاتينسكايا تراگەديا» حيكاياتتارى 2016 جىلى جارىق كورگەن بولاتىن.

دەرەكتى تاريحي حيكايات – قازاق ەلىنىڭ، جەر-سۋىنىڭ، تاعدىرىنىڭ قاسىرەتىن تولعاعان كەمەل تۋىندى. بۇل ەنتسيكلوپەديالىق سيپاتتاعى كەسەك شىعارمادا قيساپسىز مول ماتەريالدار، ايعاق-دەرەكتەر جيناقتالىپ، جۇيەلەنىپ ناقتىلى باياندالعان، تاريحي-فيلوسوفيالىق جيناقتاۋلار مەن تۇجىرىمدار جاسالعان. مىسالى، «سەمەي قاسىرەتى» كىتابىنىڭ «جاپون حالقىنا قىمبات «سىيلىق»، «اقش قىرعيلارىمەن تايتالاستا»، «قازاق ساحاراسى – سىناق الاڭى»، «قىر ەلىنىڭ تاريحى شەرتكەن سىر»، «مامىراجاي جاز ەدى»، «قورعاۋشىسى جوق ەل جەتىم»، ء«مۇساپىر ەلدىڭ تاعدىرىن كىم ويلايدى»، «مۇحامەدعالي سۋجيكوۆ نە ءۇشىن قۋدالاندى؟»، «قيساپسىز كوپ جارىلىس كىم ءۇشىن؟»، «رادياتسيا كۇلىنىڭ استىنداعى تىرلىك»، «جازانىڭ اۋىرى – كەشىككەن شىندىق»، «ەڭىرەگەن ەر قايدا اتقا مىنگەن؟»، «زامان وزىپ، زاڭ توزعان جىلداردا»، «جارالى جەردە جاڭعىرعان ەل»، «سەمەي پوليگونىن كىم جاپتى؟»، «اداسۋلار، وتىرىك جانە اقيقات» دەيتىن داستانعا لايىق اۋقىمدى تاراۋلارىندا زامانا كەيپى، ءداۋىر شىندىعى، تۇتاس ادامزات قاۋىمىنا زۇلىمدىق جاساعان ەل بيلەۋشىلەرىنىڭ جىرتقىشتىق، زىمياندىق، اپەرباقاندىق ارەكەتتەرى، حالىق قابىرعاسىن قايىستىرۋى سونشالىقتى دايەكتى، سۇيەكتى دالەلدەرىمەن اڭگىمەلەنەدى. 

«قۇرمەت» وردەنىمەن (2001), «ەڭبەكتەگى ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن (1970), قازاقستان جوعارى كەڭەسىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان. 

پىكىرلەر