Foto: muftyat
Qazaqstan mūsylmandary dıni basqarmasy (QMDB) kündelıktı tūrmysta jiı aitylatyn arab jäne özge tılderden engen dıni ataulardy qazaqşa balamalarmen almastyrudy ūsyndy. Būl ündeu Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaevtyŋ «Qazaq tılı» qoǧamynyŋ H qūryltaiynda şet tılındegı sözderdıŋ orynsyz qoldanysyna qatysty aitqan synynan keiın jariialandy, dep habarlaidy “Adyrna”.
QMDB tüsındıruınşe, Qūran sürelerın, namazda oqylatyn dūǧalar men zıkırlerdı arab tılınde oqu – şariǧat talaptaryna sai qalyptasqan dıni tärtıp. Alaida kündelıktı söilesu barysynda qazaq tılınde būrynnan bar sözderdıŋ ornyna şeteldık nūsqalardy qoldanudyŋ qajettılıgı joq.
«Kündelıktı qarym-qatynasta oiymyzdy qazaq tılınde jatyq ärı tüsınıktı jetkızıp, tılımızde qalyptasqan sözder men ūǧymdardy ornymen qoldanu – ana tılımızge degen qūrmettıŋ körınısı. Mäselen, «iftar» men «suhur» ūǧymdarynyŋ tılımızde ǧasyrlar boiy qalyptasqan «auyzaşar», «säresı» degen ataulary bar. Būl sözder halqymyzdyŋ oraza ūstau dästürımen bıte qainasqan. «Auyzaşarǧa kelıŋız», «säresıge tūraiyq» degen tırkester ülkenge de, kışıge de etene tanys», – delıngen QMDB ündeuınde.
Dıni basqarma ökılderı bes uaqyt namazdyŋ qazaq tılınde qalyptasqan dästürlı ataularyn da eske saldy. Osyǧan bailanysty kündelıktı äŋgımede, meşıt uaǧyzdarynda jäne namaz kestelerınde «taŋ», «besın», «ekıntı», «aqşam», «qūptan» ataularyn qoldanu ūsynyldy.
Sonymen qatar mūsylman qauymynda keŋınen kezdesetın «ahi», «uhti», «abla», «abi», «brat», «sestra» sekıldı sözderdıŋ ornyna qazaqşa ataulardy paidalanuǧa şaqyrdy.
«Mūndaida öz tılımızdegı «bauyrym», «aǧam», «ınım», «äpkem», «apam», «qaryndasym» degen sözderdı qoldanǧan abzal. Būl ataular jaqyndyq pen qūrmettı bıldırıp qana qoimai, halqymyzdyŋ ülkenge ızet, kışıge qamqorlyq tanytatyn syilastyq dästürın de saqtaidy», – dep tüsındırdı dıni basqarma.
Eske salaiyq, būǧan deiın Halyqaralyq «Qazaq tılı» qoǧamynyŋ H qūryltaiynda söz söilegen Prezident Qasym-Jomart Toqaev qoǧamda arab tılınen engen sözderdıŋ orynsyz qoldanylu ürdısıne toqtalǧan bolatyn.
«Soŋǧy kezde dınge qatysty köne sözderımızdıŋ ornyna arab sözderın jiı qoldanu sän bolyp kettı. Mūnyŋ da qajettılıgıne kümän bar», – dep atap ötken edı Memleket basşysy.
