Resei Habarovskıdegı KSRO-nyŋ Japoniiany jeŋgenıne orai ornatylǧan memorialdy būzuy tiıs. Būl turaly Japoniia premer-ministrı Sanae Takaiti mälımdedı, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.
«Japoniia ükımetı Resei tarapynan eskertkış ornatudy toqtatudy jäne ony būzudy qataŋ talap etedı», — dep jazdy Takaiti X äleumettık jelısınde.
Japoniia hrizantema beinelengen şekara baǧanasyn qiratyp tūrǧan memorialdyŋ aşyluyna jol berılmeitının jetkızdı.
«Bız Resei tarapyn şekaralyq belgını alyp tastauǧa şaqyrudy jalǧastyramyz», — dep atap öttı el ükımetınıŋ basşysy.
1945 jyldyŋ tamyzynda KSRO odaqtastyq mındettemelerın oryndau maqsatynda Japoniiaǧa qarsy soǧys qimyldaryna kırısken edı. 9 tamyzda keŋes äskerlerı Manchjuriiada şabuyl bastaǧan. Manchjur operasiiasy barysynda Kvantun armiiasy talqandalyp, keŋes äskerı Oŋtüstık Sahalin men Kuril araldaryn da basyp aldeǧan.
Kvantun armiiasynyŋ talqandaluy Japoniiany Aziia qūrlyǧyndaǧy eŋ ırı qūrlyq äskerlerınıŋ tobynan aiyryp, onyŋ kapituliasiiasyn jedeldetken edı. 1945 jylǧy 2 qyrküiekte Japoniia sözsız tıze bügu turaly aktıge qol qoiyp, Ekınşı düniejüzılık soǧystyŋ aiaqtalǧanyn jariialaǧan.
Hrizantema Japoniianyŋ resmi rämızderınıŋ bırı sanalady jäne ol imperator äuletımen bailanysty. 16 japyraqty altyn hrizantemanyŋ stildendırılgen beinesı – eldıŋ imperatorlyq emblemasy. Onyŋ beinesı memlekettık rämızderde, qūjattarda jäne imperator äuletıne qatysty zattarda qoldanylady. Al güldıŋ özı Japoniiada dästürlı türde ūzaq ömır men äl-auqattyŋ simvoly sanalady.
4 qyrküiek, jūma künı Habarovsk qalasynyŋ eŋ biık nüktesınde KSRO-nyŋ Japoniiany jeŋgenıne jäne Ekınşı düniejüzılık soǧystyŋ aiaqtaluyna arnalǧan Reseidegı eŋ ırı memorial aşylǧan bolptyn. Biıktıgı 15 metr bolatyn sarbazdyŋ müsını qoladan qūiylǧan.
«Būl bızdıŋ körşılerımız aityp otyrǧandai, imperator äuletınıŋ ǧana simvoly emes. Būl — Ekınşı düniejüzılık soǧys kezınde adam aitqysyz qylmystar jasaǧan militaristık Japoniianyŋ da simvoly. <…> Būl — Resei-japon soǧysynan keiın Japoniia Reseiden Sahalinnıŋ jartysyn tartyp alǧan kezde ornatqan şekaralyq tastyŋ däl köşırmesı», — dedı prezident Äkımşılıgınıŋ gumanitarlyq saladaǧy memlekettık saiasat basqarmasy basşysynyŋ orynbasary Nikolai Ovsienko.
