Adam turaly spektakl...

90
Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/KgWU9RLnLppCgpRAEHqFYMeK9YRVvsv0YVen9FSk.jpg

Astana qalasy äkımdıgınıŋ muzykalyq jas körermen teatrynyŋ osy şyǧarma negızınde sahnalaǧan «Qoş bol, Gülsary» spektaklı – körermendı ötken ömırge ǧana emes, adamnyŋ bügıngı bolmysyna da üŋıldıretın mazmūndy qoiylym.

Şyŋǧys Aitmatovtyŋ şyǧarmaşylyǧy – adam men qoǧam, tabiǧat pen tırşılık, uaqyt pen taǧdyr arasyndaǧy kürdelı bailanysty tereŋ zertteitın körkem älem. Onyŋ «Qoş bol, Gülsary!» povesı de osy mäselelerdı adam taǧdyry arqyly zerdeleitın filosofiialyq tuyndy. 

«Qoş bol, Gülsary» spektaklı körermendı ötken ömırge ǧana emes, adamnyŋ bügıngı bolmysyna da üŋıldıretın mazmūndy qoiylym ekenın däleldedı.  

Spektakldıŋ rejisserı – Eralhan Myrzahmet. Qoiylymnyŋ negızgı arqauy – Tanabaidyŋ (Esqara Qazybek)  ömır joly men onyŋ jan serıgıne ainalǧan Gülsary  (Aimahan Ermahan) atty tūlpardyŋ taǧdyry.  Qoiylymnyŋ eŋ basty filosofiialyq qabaty – uaqyt mäselesı. Tanabaidyŋ ömırı men Gülsarynyŋ ǧūmyry qatar örıledı. Bır qaraǧanda, spektakl jylqy taǧdyry turaly siiaqty körıngenımen, Gülsary –  Ermahan adamnyŋ öz ömırıne qarauyna mümkındık beretın körkemdık simvol.

Gülsarynyŋ küşı, jüirıktıgı men keiıngı älsıreuı Tanabaidyŋ ömır jolymen ündesedı. Tūlpardyŋ taǧdyry arqyly adamnyŋ da uaqyt aldynda därmensız ekenı sezıledı. Keşe ǧana küş-quaty tasyp tūrǧan adam bır künı ötkenıne köz jügırtıp, özınıŋ ömır jolyn tarazylaidy. Sol sebeptı,  «Qoş bol, Gülsary»  tek qoştasu turaly spektakl emes. Būl – adamnyŋ özınıŋ jastyǧymen, armanymen, senımımen jäne ötken däuırımen qoştasuy.

Tanabai – spektakldıŋ negızgı dramaturgiialyq tūlǧasy. Esqara Qazybek oryndauyndaǧy Tanabai – qarapaiym eŋbek adamy. Bıraq onyŋ qarapaiym ömırınıŋ astarynda tūtas bır däuırdıŋ äleumettık şyndyǧy jatyr. Tanabaidyŋ taǧdyry arqyly jeke adamnyŋ qoǧamdaǧy orny, ädılet pen adaldyq mäselesı körınedı. Keiıpkerdıŋ erekşelıgı – onyŋ mınsız adam emestıgınde. Ol senedı, quanady, qatelesedı, ümıttenedı, qarsylyq bıldıredı, ökınedı.  Osy qasietter Tanabai-Qazybek beinesın ömırge jaqyndatady. Tanabaidyŋ Gülsaryǧa degen qarym-qatynasy onyŋ ışkı düniesın aşatyn maŋyzdy körkemdık qūral. Qazybek-Tanabai  tūlpardy jai ǧana kölık nemese januar  retınde emes, öz taǧdyrymen ündes jan  serık retınde qabyldaidy. Būl adam men januar arasyndaǧy erekşe bailanysty aŋǧartady. 

Spektakldegı eŋ maŋyzdy körkemdık obraz – Gülsary.

Ermahan-Gülsary – erkındıktıŋ, jastyqtyŋ, armannyŋ, tabiǧi bolmystyŋ simvoly. Tūlpardyŋ taǧdyry adamnyŋ taǧdyrymen astasady. Gülsarynyŋ erkındıgıne jasalǧan şekteu – adamnyŋ da erkındıgıne jasalǧan şekteudı meŋzeidı. Osy tūrǧydan alǧanda, Gülsary men Tanabaidyŋ bailanysy – spektakldıŋ emosiialyq özegı bolyp tabylady.  Aimahan Ermahan-Gülsary-körermenge tek qana jylqy ia bolmasa adamnyŋ serıgı ǧana emes, psiholog iaǧni, adam jannyŋ därıgerındei bolyp körındı. Ermahan-Gülsary Tanabaiǧa jany aşidy. Onyŋ ışkı jan-düniesın tüsınedı. Tek iesınıŋ quanǧan sezımın, mūŋaiǧan sätın,ǧaşyq bolyp qalǧan kezın ǧana emes, özge jandardyŋ Tanabaiǧa degen aram piǧylyn da, baiqap qoiady. Akter Aimahan Ermahan akterlık oiyny arqyly osyny ūǧyndyrady. 

Tanabai – öz däuırınıŋ adamy. Ol qoǧamǧa, eŋbekke, belgılı bır idealdarǧa senıp ömır süredı. Bıraq uaqyt öte kele onyŋ senımı men ömır şyndyǧy arasynda qaişylyq paida bolady. Būl qaişylyq spektakldegı dramatizmdı küşeitedı. Esqara Qazybek beineleuınde adam öz senımıne adal bolǧysy keledı. Bıraq qoǧamdaǧy özgerıster, bilık pen adamdar arasyndaǧy qarym-qatynas onyŋ ömırıne äser etedı. Sol arqyly Tanabai küiınedı, aşynady. 

Eralhan  Myrzahmettıŋ rejisserlık şeşımındegı negızgı erekşelık – Aitmatovtyŋ filosofiialyq prozasyn sahnalyq äreketke ainaldyruǧa ūmtylys. Mūndai şyǧarmany sahnaǧa şyǧarudyŋ özındık qiyndyǧy bar. Sebebı tüpnūsqada keiıpkerdıŋ ışkı oiy, estelıgı, tabiǧat suretterı, uaqyt auysuy keŋ kölemde baiandalady. Al teatr sahnasynda būl dünielerdı akter oiyny, plastika, muzyka, jaryq, dybys jäne sahnalyq keŋıstık arqyly jetkızu qajet. Sondyqtan qoiylymnyŋ körkemdık jüiesınde syrtqy äreketten görı ışkı dramatizm maŋyzdy oryn alady. Körermen keiıpkerlerdıŋ sözınen ǧana emes, olardyŋ ünsızdıgınen, qimylynan, sahnalyq qarym-qatynasynan da maǧyna ızdeidı.

Zämzat Aqniet somdaityn Tanabaidyŋ jary – Jaidar beinesı syrttai qaraǧanda qarapaiym äiel taǧdyryndai körıngenımen, spektakldıŋ adamgerşılık jäne psihologiialyq mazmūnyn tereŋdetetın maŋyzdy obrazdardyŋ bırı. Jaidar – Tanabaidyŋ ömırındegı jai ǧana jar emes. Ol – onyŋ tūrmysyndaǧy tūraqtylyqtyŋ, otbasynyŋ ūiytqysynyŋ, sabyr men tözımnıŋ simvoly. Tanabaidyŋ qoǧamdyq ömırdegı küresı, eŋbek joly, mınezınıŋ qaişylyǧy men ışkı tolǧanystarynyŋ ar jaǧynda Jaidar sekıldı otbasynyŋ tynysyn saqtap otyrǧan äiel tūr. Jaidar köp jaǧdaida sezımın syrtqa tögıp jıbermeidı. Onyŋ emosiiasy aiqaimen nemese ülken qimylmen emes, közqarasymen, dauys yrǧaǧymen, ünsızdıgımen sezıledı. Būl – qazaq äielıne tän tözımdılıktıŋ sahnalyq körınısı.

Äbdısadyq Güldana somdaityn Bübıjan beinesı – spektakldegı näzık te kürdelı äiel obrazdarynyŋ bırı. Bübıjannyŋ sahnadaǧy qyzmetı tek Tanabaidyŋ oǧan ǧaşyq boluymen şektelmeidı. Būl keiıpker arqyly adamnyŋ jüregındegı kütpegen sezım, mahabbat pen jauapkerşılık, arman men şynaiy ömır arasyndaǧy qaişylyq körınıs tabady. Bübıjan – Tanabaidyŋ ömırıne uaqytşa ǧana engen äiel bolǧanymen, onyŋ jan düniesınde öşpes ız qaldyratyn beine. Güldana-Bübıjan-Tanabaidyŋ joǧaltyp alǧan jastyǧyn eske tüsıredı. Tanabai Bübıjan arqyly özınıŋ ömırınde būrynǧydai jürekpen sezıne alatyn kezeŋnıŋ bar ekenın baiqaidy. 

Tanabai men Gülsarynyŋ taǧdyry arqyly spektakl uaqyttyŋ toqtamaitynyn, adamnyŋ ömır jolynda arman men ökınıştıŋ, quanyş pen qaiǧynyŋ qatar jüretının körsetedı. Qoiylymnyŋ basty jetıstıgı – Gülsary taǧdyryn Tanabai taǧdyrynan böle-jara qaramai, ekeuın bırtūtas filosofiialyq bailanys retınde ūsynuynda. Akterler: Esqara Qazybek, Aimahan Ermahan, Aqniet Zämzat, Äbdısadyq Güldana arasyndaǧy «serıktestık qarym-qatynas» jaqsy qamtylǧan. Spektakldıŋ körermenge bererı zor. 

Bahtiiar Tūrsyn

Teatrtanuşy

Pıkırler