Qazaqtyŋ käsıbi muzykasynyŋ negızın qalaǧan zamana būlbūly

Adyrna.kz Telegram
https://adyrna.kz/storage/uploads/gyADdTEVY6J267Q0SKyCohUZ8ojir8VSQRPoIKlO.jpg

Bügın, 29 säuırde dirijer, etnograf, Qazaqstannyŋ halyq ärtısı, ekı märte Memlekettık syilyqtyŋ jäne Şoqan Uälihanov atyndaǧy syilyqtyŋ laureaty Ahmet Jūbanovtyŋ tuǧanyna 120 jyl tolyp otyr, dep habarlaidy «Adyrna» tılşısı.

Ol 1906 jyly 29 säuırde Aqtöbe oblysy Temır audanynda Aqjar degen jerde düniege kelgen. 1929 jyly Leningradtyŋ M.İ. Glinka atyndaǧy tehnikumynda (A.A .Etigonnyŋ skripka synyby boiynşa), konservatoriiada (professor F.A. Nimannyŋ goboi synyby boiynşa, keiınnen muzyka tarihy men teoriiasy fakultetınde) oqyǧan. 1930 jyly Leningradtaǧy «Rabochii i teatr» jurnalynda jariialanǧan maqalasynan bastap, ömırınıŋ soŋyna deiın qazaq muzykasynyŋ tarihy men teoriiasyn zertteumen ainalysqan.

1932 jyly Leningradtaǧy Akter şeberlıgı mektebınıŋ aspiranturasyna tüsken, 1933 jyly Almatyda aşylǧan muzykalyq drama uchilişesıne ūstazdyq qyzmetke şaqyrylǧan. Ol 1934 jyly alǧaş 11 adamnan qūralǧan dombyraşylar ansamblı negızınde Qazaq ūlttyq halyq orkestrın ūiymdastyrǧan. Osy ūjymnyŋ tūŋǧyş dirijërı retınde köptegen halyq kompozitorlarynyŋ muzyka tuyndylaryn orkestrge laiyqtap notaǧa tüsırgen. 

1936 jyly «Muzyka älıppesı» atty tyrnaqaldy kıtapşasy jaryq körgen. 1945-1951 jyldary Almaty konservatoriiasynyŋ rektory, 1954-1961 jyldary osy konservatoriiadaǧy özı aşqan halyq aspaptar kafedrasynyŋ meŋgeruşısı bolyp, qazaq halyq muzykasynyŋ tarihynan, dirijërlık öner men aspaptanu pänınen sabaq bergen.

Ahmet Jūbanov Ǧabit Müsırepovtıŋ "Qozy-Körpeş – Baian sūlu" dramasyna, Mūhtar Äuezovtıŋ "Abai" spektaklıne, "Amangeldı" kinofilmıne muzyka jazǧan. Kameralyq şyǧarmalardyŋ ışınde "Qazaqtyŋ jetı biı", "Täjıktıŋ on biı" siiaqty fortepianoǧa arnalǧan, "Ariia", "Köktem", Jezkiık", "Romans" siiaqty qobyzǧa arnalǧan şyǧarmalarynyŋ qazaq önerınde erekşe oryn alady.

Ahmet Quanūly 1968 jyldyŋ 17 mamyrynda Almatyda 62 jasynda qaitys boldy. Maestronyŋ ölımı qazaq mädenietı üşın ülken joǧaltu boldy. Kompozitordy jerleu öner qairatkerınen jalpyhalyqtyq qoştasuǧa ainaldy. Jūbanovtyŋ esımımen Qazaqstannyŋ ärtürlı qalalarynda köşeler, konsert zaldary jäne oqu oryndary atalǧan. Almatyda belgılı müsınşılerdıŋ jasaǧan kompozitorǧa eskertkış ornatylǧan.

 

 

Pıkırler